Metal nesnelerin üretiminde, çeşitli asamalarda yüzey işleme gerekir. Sözgelimi. yüzeyler çeşitli işlemler için hazirlanir; bir ara islemden geçmis. yüzey, temizlenir ya da parlatilir:
Son yüzeyse, korozyona karsi korunur. Korurama işi süsleme amacı da taşıyan boyama ya da ELEKTROLIZLE KAPLAMA'yla yapilir.
Sonuç olarak yüzey isleme, bir anlamda metal temizleme isjemleri olan hazirlik işlemleri ile koruma, süsleme ya da makina parcalarındaki taşiyici yüzeylerinin ISIL ISLEM'den gecirilmesi ve hassas boyutlara getirilmesi gibi, işleme sirasında arızayi önleyen çok sert ya da düz yüzeyler ortaya cikaran son işlemler olarak aynlabilir.

Kum ve yüzey temizleme:
Metal cisimlerin. DÖVME ya da DÖKÜM'le üretimlerinden sonra TAKIM TEZGAHI'nda soguk isieme verilmeden önce doküm kumunun temizlenmesi ve metal yüzeyin kaba köşelerinin alinmasi icin çesitli biçimlerde islenmesi gerekir.
Tersi, metal kesme uclarının bozulmasına yolaçar ve hassas boyutlara ulaşmayi güçleştirir.
Taşlama ve telle fircalama, el aletleriyle yapilir.
Perdah dolabinda., parcalar, dakikada 10-15 devir hizla dönen bir kap içine yerleştirilmis küçük, yıldız biçimli dokum demirden parçacıklarla perdahlanır.
Yarım saatlik bir islem sonunda, parlatilmis bir yüzey elde edilir.
Bilya püskürtme ya da kum püskurtme islemi, temizlenecek olan cismin üstüne yüksek hızla aşındırıcı madde püskürtme yoluyla uygulanır.
Bu amaçla ya iri kum taneleri ya da yuvarlak ve köşeli demir döküm bilyalar kullanılır.
Söz konusu parcaciklar, cisime esnek bir borudan puskürtülür. Temizlenecek cisim kücukse, pencereli bir koruyucu icine yerleştirilir. Büyük cisimlerin, özel odalarda temizlenmesi gerekir.
Dbkiimleri temizlemede kullamlan sulu islemde, atmosfer basmcmdan 80 kez giiclti bir basmcta, 300 km/saat hizli bir su jeti kullanihr. Hidrolik do-kiim temizleme tesisleri büyük yatirımlar gerektirdiginden, yalnizca, dizel motoru bloklari gibi büyük parcaların sürekli işlendigi yerlerde kullanılirlar.

Elektrokimyasal temizleme yönteminde, bir elektroliz kabına doldurulmus. alkali çozeltisi kullanılır.
500-7500 kg arasındaki doküm parcalan temizleme amacıyla yararlanılan bu tür bir kaptan, en cok 20 000 amperi bulan elektrik akimi geçirilir.
Yüzey temizleme, asitle temizleme yöntemiyle de yapilabilir.
Asitli islemde metal cisim, 60-80cC sıcaklığında, yiizde 5-10'luk bir sülfürik asit çözeltisine batırılır. Asitle temizleme oldukca yavaş bir islem oldugu icin, dövme parcaların temizlenmesinde yerini bilya püskurtme işlemi almakta, ama sicak haddelenmis cisimlerin temizlenmesinde hala yararli olmaktadir. Metal parcaların boyutlarıın kesin toleranslar iginde tutulmasi ve cok diizgiin yiizeyler elde edilmesi gerektiginde, soğuk haddeleme uygulanır. Bu işlem, düz, yoğun bir yüzey ortaya çıkarır. Sıcak haddelenmis. ve asitle temizlenmis. parcalar, genellikle son olarak soguk hadde isleminden gecirilir.

Elektro-parlatma

Elektro-parlatma yöntemiyle yüksek nitelikli parlak yiizeyler elde edilebilir. Gercekte bu işlem, elektro-kaplama işleminin tersidir. Parlatilacak parca, katot yerine anot yapilır.
Elektro-parlatma işleminde ceşitli çözeltilerden yararlanılabilir sözgelimi, paslanmaz celik icin fosforik asit ya da bütil alkol kullanılabilir.
Elde edilen yüzey, mekanik olarak perdahlanmış, yüzeyler kadar, hatta daha düzgündür. Bu yöntem, mücevherler, otomobil parcalan ya da süs eşyalan gibi, öteki tekniklerle parlatilmasi güc olan girintili çıkıntılı yüzeylerin işlenmesinde büyük yarar saglar. Bir santimetrenin binde biri kalınlığında bir metal tabakasi alınarak, ayna gibi temiz bir yüzey elde edilir.
Makina parçalarınn taşıyıcı yüzeyleri, bazen süper islemeyle islenir. Bu bir a§indirma i§lemidir; makinayla isleme ve ta§lama sonunda yiizeyde kalan «lekeleri temizler ve ince çizikleri, purüzleri yok eder. Süper işleme, tesviye işlemini andirir. Yağlanmis. bir zımpara taşı, düşük kuvvet ve hızla, parcaya değdirilir.

Metallere ceşitli kaplamalar:
Süsleme, korozyonu önleme gibi amaclarla, metallere ceşitli kaplamalar uygulanır. Boyalar, sivi kaplama malzemeleri, vernikler ve emayeler, yagi temizlenen yiizeylere mekanik ybn-temlerle suriiliir. Boya ve koruma maddesi, kimyasal ya da elektriksel yollarla da uygulanabilir. Uygun çözücü çözeltilerin kullanılmasıyla, bakir ve pirinç parcalara altın renginden celik grisine kadar değişen, oksit renkleri kazandirılabilir. Anotlaştirma. alüminyum gibi hafif bir metal yiizeyinin, ince bir sentetik oksit tabakasiyla kaplanmasidir. Böylece. havanın yiüeyle temasi kesilerek, yüzeyin cilası korunur ve korozyon önlenir. Kaplanacak cisim. yakla?ik 40°C sicakliktaki yüzde 3'liik bir kromik asit çözeltisi icinde, anot olarak kullanilır.
Gerilim yavaş yavaş 50 volta kadar yiikseltilir. GALVANIZLEME ve toz cinkoyla galvanizleme (serardlama) işlemlerindeyse, celik parcalara ELEKTROLIZ yoluyla ÇİNKO kaplanir.
Korozyonu bnlemek icin boya da kullamlmaktadir. Bu alanda en son gelismelerden biri, yeniden boyamayi yüzde 30 azalttığı ileri sürülen bir paslanmaz celik pigmentinin kullanılmasidir.
Metal yüzeyler, ya aşınmaya karşi daha dirençli bir yüzey elde etmek ya da yüzeylerin yeniden gerekli boyutlara getirilebilecek bicimde aşınmalarını saglamak amaciyla metalle kaplanirlar.
Pahalı makina parcalan sık sık bu yolla onanlmaktadir. Elektrokaplama bu yöntemlerden biridir; ötekilerse, metal püskurtme ve elektrik ark püskürtmesidir.
Metal püskürtme aygıtında eksotermik ısı üreten bir toz puskürtme şalumosu vardir. Alaşım halindeki metal parcaciklan, oksi-asetilen alevinde ısıtıldıktan sonra, bir eksotermik tepkimeden gecip, parcaya kaynak yoluyla yapışırlar. Elektrik arki püskürtmesindeyse, puskurtme metali elektrik arkıyla eritilir ve basınçlı havayla elde edilen bir patlamayla küçük parcalara ayrılarak, yüzeye püskürtülür. Yüksek elektrik akımları kullanılarak, saatte 55 kilograma kadar metal puskürtülebilir.


kaynak 4
3.cilt / s.2337-2338

Diğer konu başlıkları

Metal işleme-Kum ve yüzey temizleme -elektro parlatma -metallere ceşitli kaplamalar
Tel ve kablo üretimi - tel çekme, tel ürünleri, tel halat
Termik delicilerin çalışması - Oksijen yakıtlı deliciler, Tozlu deliciler
Kaynaklanırlık
Toz metalurjisi- sinterleme, metalografik yapılar elde etme, atomizasyon, mond yöntem
Tuz Püskürtme Deneyi