AFİŞİN PSİKOLOJİK VE SOSYOLOJİK AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
İnsanoğlu afişlerden kaçamaz. Evinde dışarı çıkan her insan, gözden kaçmayan tanıtım araçları ile göz göze gelir. Eline aldığı gazetedeki ilanlar, TV tanıtım spotları ya da tanıtım filmleri, prospektüsler, tabelalar, ışıklı tanıtımlar, outdoor'lar insanoğlunu kıskıvrak yakalayıverirler, Billboard'lardaki afiş kulelerindeki resim ve mesajlar da bu yakalama en büyük rollerden birini oynar.
Afişlerin önünden geçip giden yayaların ancak yüzde 25-30'u bu afişlerin varlığının farkında olabilmektedir. Yine de asılacak kadar çok sayıdaki afişe duyarlı grubu, her yeni afişle daha genişletmek afiş sanatının görevlerinden biridir.
Duvarların sesi olmakla görevini üslenmiş olan afiş, sesini duyurmak zorundadır. Gerekirse çığlık atabilmelidir, koca koca rengarenk resimler panayırı içinde kendi mesajını belirgin kullanabilmeli. Bunu başaran afiş, diğerleri arasında sıyrılıp, dikkat çeker ve başarıya ulaştırır. Nasıl ki, benzetim filmleri ile televizyon gösteren, sınama, kanıtlayan, radyo uyaran, basın düşündüren birer media iseler, afiş de çarpan bir medyadır.
İnsanlar görmek istedikleri şeyleri görürüler. Tasarıma, sesleneceği kişilerin duygu ve isteklerini bilirse, etkileme şansı yüksek afişler üretebilir.
Tüketicinin bir ürüne gereksinimi varsa, o ürünü almakta tereddüt etmez. Gereksinmesi olmayan ürün için onun üzerinde büyük bir istek uyandırmak gerekir. Tanıtım bunu başarabilirse, tanıtımını yaptığı ürünü satar.
Tanıtımcılar, istek yaratmada, gereksinmeyi hatırlatmada, alışkanlıkları değiştirmede, bazı sosyal, psikolojik etkenlerden yaralanırlar. Bunlar, beslenme koruma, hastalık, cinsellik, suçluluk, terbiye, kendini gösterme, yardım etme, üstünlük, saygı gibi insanı harekete geçiren etkenlerdir. Tanıtımlar, bu etkenlerden yola çıkarak insanların duygu ve mantığına seslenip, başarıya ulaşırlar.
Satın alma eylemi, ürünün rengine, biçimine ve diğer özelliklerine bağlı olmakla birlikte esas olarak kişinin istek gereksinme ve alışkanlıkları doğrultusunda oluşur.
Üşümek insanı giyinmeye zorlayan önemli bir etkendir. Kişi, kışlık bir palto almak zorundadır. Bir tane palto alınacağına göre kişi, kendisini sıcak tutacağına inandığı bir kumaştan yapılmış palto almak ister. İşte burada tanıtımın etkileme faktörü ön plana çıkar ve kişi tanıtımından etkilendiği bir kumaştan yapılmış yada tanıtımından etkilendiği firmanın paltosunu almaya çalışacaktır. Tanıtım, kişiyi yönlendirecektir. Tanıtımı iyi yapılmış bir markadan dikilmiş olan palto kendini sattıracaktır. Ve bu satın alma eylemi devamlı bir şekilde sürüyorsa tanıtım amacına ulaşmış demektir.
İnsanların çeşitli alışkanlıkları vardır ve bu alışkanlıklarından onları vazgeçirmek oldukça güçtür. Evlendiği ilk günden beri “tat” salçası kullanan bir ev hanımını salçasından vazgeçirmek oldukça güç bir iştir. Bir süre salçasını bulamayıp başka markalar alan ev hanımı salçasını bulduğu an ona geri dönecektir. Afiş ev hanımının her sokağa çıkışında karşısına çıkar ve onu yeni alışkanlıklara yönlendirmeye çalışır. Adeta gözünün içine girer.
Satın alma eylemi yılın belli zamanlarında, mevsimlere, aylara, günlere hatta günün belli saatlerine göre değişiklik gösterir.Yazın palto, kazak, eldiven vb. ürünlerin satışı her zaman beklenmez. Serinletici türden içeceklerin yazın satın alma şansları daha fazladır. Bunu tersine çevirmek çok zor olur.
Satın almada sosyal sınıfların da önemli bir etken olduğu unutulmamalıdır. Kırsal yörede yaşayanla, şehirde yaşayanın, zenginle yoksulun, gençle, ihtiyarın, erkekle kadının, aydınla cahilin, tutum ve davranışları inançları farklılık gösterir. Hatta siyasi tercih farklılığı olan kişilerin bile, tanıtımdan etkilenmeleri ayrıcalık gösterir. Kadınların erkeklere göre daha duygusal hareketlere yatkın olduklarını da söyleyebiliriz.
İnsanlar, içkice yaşayacakları kaynaklardan gelen mesajlardan daha kolay etkilenirler ve onlara önem verirler. Bu nedenle tanıtım afişinin güzel olması yeterli değildir. Etkileyici olması ve insanları amaç doğrultusunda harekete geçirmesi gerekir. Çünkü afişin bir amacı da kişiyi satın alma karan verdirmektir. Tiyatrolardaki izlenecek afişi güzel duyurusu bizi etkiledi diye pek kimse gitmez. Genelde tiyatroya tiyatro için gidilir. Ama otomobil için içecek, yiyecek için giyecek vb. bir hizmet afişi gerekmektedir. Bunların mutlaka temel mesajı taşıması ve insanları etkilemesi gerekir. Öyle ki tanıtım afişinin hem grafik sanat bakımından yetkin, hem de ekonomik işlevi bakımından yeterli olması gerekmektedir.
» Nüve Forum » akademik » Güzel Sanatlar Fakültesi » Grafik Tasarım Bölümü