Afrika'dan esinlenen Avrupa
Afrika'da sanata hemen her yerde rastlanır: günlük eşyada (kilden ça-nak-çömlek, boyalı veya kakmalı tahtadan veya madenden araçlar), süs eşyasından (değerli veya kaba mücevherler, ağır ve görkemli giysiler), silâhlarda (oklar), deve koşumunda (işlemeli deri eyerler), kulübelerin gerçek fresklerle kaplı duvarlarında...
Afrika sanatının özgünlüğünün büyüsüne kapılan Avrupa, ondan pek çok şey almıştır. Çağdaş Avrupa sanatı, Afrika heykelciklerinden ve maskelerinden geniş ölçüde esinlenir. Buna karşılık, Avrupa etk_isi de Afrika'ya girmiş ve yer yer, kıta kültürünü yozlaştırmıştır. Bu duruma tepki gösteren pek çok çağdaş Afrika'lı sanatçı, yazar, sinemacı ve müzikçi, «zen-cilik»lerini gururla ortaya sererek özgünlüklerini bir kere daha doğrulamışlardır.
Afrika uygarlıklarının zenginlik ve çeşitliliği, karmaşık bir tarih akışının etkisiyle doğmuştur.

eski çağlar
Afrika'nın insanlığın beşiği olduğu bir gerçektir: 1967'de araştırmacılar, Etyopya'nın güneyinde, bilinen ilk insanların, 3 milyon yılı aşkın bir zaman ötesinden kalma kemiklerini günışığına çıkardılar. 1969'da gene bu yörede 2 milyon yıllık bir yontma taş araç bulundu.
Kuzey Afrika'nın tarihinde, özellikle üç olay önemli yer tutar: ülkeye Fenikelilerin girmesi (M.Ö. XII. yüzyıl), Roma işgali (M.Ö. II. yüzyıl) ve Arap istilâsı (VII. yüzyıl).
Kara Afrika, Arapların buraya gel-' meşinden önce hiç bilinmiyordu. A-raplar, ticaret gereği XI. yüzyıldan başlayarak çölü aşmış ve oralarda zengin zenci krallıkları (Gana, Mali) bulmuşlardır.

keşiften fethe
1450'ye doğru, Avrupalılar da kıtayla ilgilenmiş ve kıyılarını keşfederek sayısız ticaret acentalıkları kurmuşlar ve XVII. yüzyıldan itibaren, buralardan köle toplamaya başlamışlardır: zenci ticareti.
Ne var ki, XIX. yüzyılın başında, Afrika'nın içerileri, Avrupalılarca hâlâ bilinmiyordu. Oysa Tombuktu'nun zenginlikleri ve Nil kaynakları onlar için büyük bir çekicilik taşımaktaydı. Ama kıtaya girmek güç ve uzaklıklar çok büyüktü: Tunus'tan Kap'a 8 000 km. ,
Berlin Konferansı (1885) Kara Afrika'nın büyük Avrupa devletleri arasında paylaşılmasını («Afrika pastası») ana çizgileriyle saptadı ve kıtada fetih çağını açtı. 1914 savaşı öncesinde, İngiltere ile Fransa Afrika'da uçsuz bucaksız imparatorluklara, Portekiz, Belçika, Almanya, İtalya ve İspanya ise zengin sömürgelere sahipti. Yalnız Etyopya ile Liberya bu devletlerin eline düşmekten kurtuldu.

sömürgelikten bağımsızlığa
Sömürgeleştirme, Afrikalıların yaşam koşullarını geniş ölçüde değiştirdi. Avrupa'lı sömürgeciler, yerli elemeğini sömürüp kullanarak kıtanın zenginliklerinden büyük kazanç sağladılar. Bir yandan da, kendi düşüncelerini, kültürlerini, siyasal düzenlerini ve yönetim örgütlerini yerlilere zorla benimsetmek istediler.
İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra (1939-1945), Afrika bağımsızlığını geri istedi. 1956 ile 1968 arasında 38 devlet, bazen barışçı yoldan, bazen çetin sa vaşlar sonunda (örneğin 1954-1962 Ce zayir Savaşı) özgürlüğüne kavuştu.
Bugün Afrika'nın tümü sömürgelik ten kurtulmuş gibidir. Son olarak Angola ile Mozambik, giriştikleri kur tuluş savaşları ile Portekiz sömürgesi olmaktan kurtuldular. Güney Afrika' ile Rodezya, hukuken bağımsız olmakla birlikte, büyük çoğunluğu o luşturan zenci nüfus, beyaz azınlıkça temel haklarından yoksun bırakılmıştır.

birlik peşinde
53 Afrika devletinden 35'inin nüfus
15 milyonu bulmaz.Eylem Birliği'm7 sağlamadan kalkııunaLu ı ısc hemen hemen olanaksızdır. Birlik çoğu za man yöresel düzeyde, siyasal (örne ğin Arap Birliği) veya teknik (örnein Afrika Havayolları çok uluslu biı şirkettir) alanda sınırlı olarak gerçekleşebilmiştir.
1963'ten beri, Güney Afrika ile Rodezya dışında bütün kıta devletlerini biraraya toplayan bir Afrika Birliği Teşkilâtı (O.U.A.) kurulmuştur. Bu örgüt, her alanda anlaşmazlıkları gidermek ve ulusal politikalar arasında uyum sağlamak için çalışır.

güç bir kalkınma
.Güney Afrika dışında, bütün kıta yoksuldur ve bazı Afrika ülkeleri, dünyanın en düşük yaşam düzeyinde bulunmaktadır.
Afrika nüfusunun yüzde 80'i dededen kalma tarım yöntemleriyle çalışır; verim, toprağın fakirliği ve tekniklerin ilkelliği yüzünden çok düşüktür. Bununla birlikte, büyük çiftlikler çerçevesinde çağdaş tarım da yok değildir.
Sanayi, Afrika ülkeleri ekonomisin de ancak ikinci derecede yer tutar.
0 da işleme sanayii ile sınırlıdır: yağ, çimento, kereste fabrikaları, rafineriler, konserve fabrikaları, bakır ve boksit işleme fabrikaları.
Yatırımlar için gerekli sermaye sorunu, Afrika'nın tek başına çözebileceği bir sorun değildir: ödünç verme ve bağışlama yollarıyla dış yardım görmesi şarttır.
Bazı Afrika ülkeleri gerçek bir ekonomik kalkınmaya girişmiştir. Ama genel olarak Afrika her zaman, hammadde üreten ve yabancı mamuller tüketen bir bölgedir. Afrika zengin bir kıtadır, ama kaynaklarını işletecek olanaklardan henüz yoksundu



» Nüve Forum » kütüphane » Coğrafya ve Tarih » Ülkeler » Afrika

kaynak 12
cilt-1, sf-29,30