Meyvesiz tohumlu bitkiler

Döllenmeden sonra, embriyo taslağı ortaya çıkar; bundan da daha sonra embriyo oluşur. O arada, dişi hücrenin kardeş hücreleri, besleyici doku biçiminde gelişir.

Genellikle, kapalıtohumluların çift döllenmesine benzeyen hiçbir olaya rastlanmaz.Dolayısıyle besidokusu da oluşmaz. Yumurtacığın kılıfları, genç filizi içeren tohumun kılıflarını verirler.Filizde 2-18 arasında çenek oluşur (bazen tek bir çenek bile olabilir).

Açıktohumlularda meyve yaprağı bulunmadığı için meyve de yoktur. Bununla birlikte, benzer oluşumlar görülebilir: Porsuk ağacı tohumlarını çevreleyen kırmızı ve etli bölüm; ardıç ağacının "üzümsü meyve"lerini oluşturan bölüm; vb. Açıktohumlular odunsu bitkilerdir. Anatomileri de oldukça tekdüze ve kapalıtohumlulannkinden yalındır.

Odun, üstünde kovucuklu noktalar bulunan trakeitlerden (tam oluşmamış damarlar) oluşur. Bu kovucukların tam ortasında delikleri kapatabilecek küçük bir kapakçık yer alır. Ayrıca reçine kanallarından (ya da cepçikler) oluşan bir salgı sistemi vardır. Açıktohumluların dalları da son derece ilgi çekicidir. Çam ağacının iğne biçimindeki yaprakları (en çok 5 yaprak vardır), "cüce dal" denilen çok kısa bir daim tepesinde toplaşır;
Cüce dalları, daha belirgin olan yapraksız "kısa dallar", onları da, büyümesi sınırsız olan uzun dallar taşır. Ana dallar gövde üstünde kat kat sıralanmıştır (bu dalların gelişmesi ağacın yıllık büyümesine bağlıdır).

Sedir (CedrusJ ağaçlarında ve melez [Larix] ağaçlarında uzun dallar ve yapraklı kısa dallar vardır. Köknardaysa (AbiesJ yalnızca, yapraklı uzun dallar bulunur.


kaynak 3
1.cilt / s.11-12

Dört yüz milyon yıl önce yeryüzünde bitki olarak yalnızca yosunlar, eğreltiotları, kibritotları, ciğeryosunları ve atkuyrukları vardı. Bunlar oldukça ilkel bitkilerdi ve yalnız su kıyılarında yaşayabiliyorlardı. Çünkü, yumurta hücrelerini dölle-yerek bitkinin üremesini sağlayacak olan sperma hücreleri ancak suda yüzerek yumurta hücrelerine ulaşabiliyordu

Yaklaşık 370 milyon yıl önce bitkiler dünyasında bazı değişiklikler olmaya başladı. Eğreltiotlarının bir bölümü yavaş yavaş evrim geçirerek, spermaların su olmaksızın da yumurta hücrelerine ulaşabileceği yeni bitkilere dönüştü. Bu bitkilerin sperma hücreleri artık çok ince ve su geçirmez bir kılıfla sarıımıştı. Çiçektozu (polen) denen bu küçük tanecikler havada da uçabiliyor, böylece rüzgarlarla taşınarak yumurta hücrelerini dölleyebiliyordu.

Bugün "açıktohumlular" olarak bilinen bu yeni bitkilerdeki tek gelişme, çiçektozu taneciklerinin oluşması değildi. Bu bitkiler, döllenmiş yumurta hücrelerinin gelişmesiyle oluşan yavru bitkileri ya da embriyoları da bir tohumun içinde saklıyordu. Bu tohum hem embriyoyu koruyor, hem de yeni canlının yaşamını sürdürebilmesi için gerekli olan besinIeri depoluyordu.
Açıktohumlu bitkiler bu iki gelişmenin sağladığı ayrıcalıkla çok üstün duruma geldiler ve milyonlarca yıl yeryüzünün egemen bitki örtüsünü oluşturdular. Bugün, yaşam savaşında daha ayrıcalıklı durumda olan ka-pahtohumlular (çiçekli bitkiler) karşısında sayıca azalmış olmakla birlikte, yeryüzünün gene de büyük bir bölümünü açıktohumlu bitkiler kaplar.

Yaşayan açıktohumlular arasında en kalabalık grup, çam, ardıç, köknar, servi, ladin gibi iğneyaprakhlardır Tohumları kozalaklarda geliştiği için kozalaklılar da denilen bu kalabalık grubun dışında açıktohumluların başlıca temsilcileri porsukağacı, mabetağacı ve tumboa yerel adıyla tanınan bir çöl bitkisidir Birçok ülkede park ve bahçelerde yetiştirilen mabetağacı, yelpaze biçimindeki yapraklanyla ilginç bir ağaçtır. Afrika'nın güneyindeki Namibia'nın çöllük bölgelerinde yetişen tumboa kalın kökünü çöl kumlarının derinliklerine doğru salar; şerit biçimindeki iki uzun yaprak da kumların yüzeyinden fışkırır. Hiç durmaksızın büyüyen bu yapraklar zamanla kıvrılarak, kumların üstünde dev boyutlu tahta talaşlarını andıran uzun ve sarmal biçimler oluşturur.
Açıktohumlulann bu değişik örnekleri dış görünümleriyle birbirine hiç benzemezse de, hepsinin ortak özelliği çiçektozları ve tohumlar aracılığıyla üremeleridir. Bu temel özellikleriyle eğreltiotları gibi daha ilkel bitkilerden ayrılan açıktohumlular, çeşitli özellikleriyle de kapahtohumlulardan ayrılır. Tohumlu bitkilerin bu iki büyük grubunu ayıran temel fark, adlarından da anlaşılacağı gibi tohumun konumudur. Açıktohumlularda genellikle kozalak pullarının yüzeyinde, üstü açık olarak bulunan tohumlar öbür grupta bütünüyle meyvenin içinde saklıdır (bak. Tohum). İlk bakışta göze çarpan belirgin farklardan biri de çiçek yapısıdır. Kapahtohumlularda taç ve çanakyapraklarıyla kolayca ayırt edilen çiçekler, açıktohumlularda çiçek olduğu bile anla-ılmayacak kadar belirsizdir. Ayrıca bu bitkilerin gövde odunu mikroskopla incelendiğinde, kapahtohumlularınkindnn daha değişik bir yapısı olduğu görülür.

kaynak 1
1.cilt / s.22-23