Mendel, Viyana Üniversitesi'ni bitirdikten sonra Aziz Augustin rahipleri arasına katıldı ve Brno Ma-nastın'nda doğal fizik dersleri vermeye başladı. Daha sonraki yıllarda Mendel, bu manastırın başkanlığına kadar yükseldi. Öldüğü zaman, bilim adına çok önemli katkıları henüz değerlendirilmemişti. 1902 yılında profesör WMliam Bateston tarafından çevrilen belgelerle. Mendel'in çalışmaları, bilimsel gelişmelere yol açmıştır.
Manastırdaki bahçesinde bezelye familyasının yenilebilir ve tatlı türlerini yetiştiren Mendel, 10.000 kadar bitkinin özelliklerini dikkatle kaydetti. Melezleştirme yönteminde ana bitkiler çok belirgin özellikler gösteriyorsa, örneğin biri çok kısa, diğeri çok uzunsa; melez bitkilerde ilk kuşak kesinlikle uzun oluyordu. Uzun olma niteliği "dominant" özellik olarak tanımlanıyordu.

Bundan sonra kendi kendine döllenerek ya da bir başka melez bitkiyle üreyen ikinci kuşakta ise, ilginç bir özellik ortaya çıkıyordu. Yeni bitki ya tümüyle dominant özellikleri ya da tümüyle dominant olmayan özellikleri taşıyordu. Bu iki biçim, her dört örnekte iki kez doğru sonuç veriyordu. Diğer iki sonuçta dominant özelliklerle birlikte, dominant olmayan (çekinik) özellikler de gizli olarak geçiyordu. Bezelye deneylerinde uzun ve kısa boylu, sarı ve yeşil tohumlu, yuvarlak ya da buruşuk kabuklu örneklerle Mendel, kalıtım kurallarını ortaya koyan çaprazlaşma niteliklerinin karşılıklı etkilerini buldu. Bunun sonucu olarak, üremenin temeli erkek ve dişi gametlerle (sperm ya da yumurta denilen cinsel hücrelerle) taşınan genetik öğelerin varlığını ortaya attı. Buna göre, herhangi bir gamet, karşılıklı iki özellikten ancak tekini taşıyabilir. Kısaca, Mendel, bir gen çiftinin her iki öğesinden ancak birini taşıyan gametlerin arı özelliğini kanıtladı.

Mendel kuramına göre, iki bitkinin çaprazlaştırılmasında, dominant ve çekinik özelliklerin tam anlamıyla saptanması gerekiyordu. Böylelikle, sürekli bir melez bitki elde etmek mümkün olabilecekti. Yine de kalıtım özellikleri bu denli kolay çözümlenemez. Değişik ve istenmeyen özellikte melezler de ortaya çıkabilir. Yine de Mendel yasaları, bitki danyasınayön verici olmuştur. Men-del'in bu katkıları, kalıtım kuramının temellerini oluşturmuş, onu genetiğin babasın niteliğine ulaştırmıştır

» Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Biyoloji » Botanik

kaynak 11
syf-214