Yukarı Mısır'da kurulmuş olan kent. Mısır firavunlarının başkenti olan Teb günümüzdeki Kahire'den 700-750 km uzaklıkta, Nil'in doğu kıyısında, Luksor ve Karnak köyleri arasındaki topraklar üstünde kurulmuştur. Günümüze yalnızca Nil'in batı kıyısının yarları arasında bulunan Krallar Vadisi, yağmalanmış yeraltı gömütleri, din adamları tarafından bir kuyuda saklanmış ve arkeologlar tarafından bulunmuş mumyalar kalmıştır. Seti i (ya da Sethi i), Ramses II ve Ramses III'ün tapınaklarının kalıntılarının bulunduğu bu yerde Ramses i, Amenofis I. Tutmes II, Siptah, Amenofis II, Tutmes III, Tutmes IV ve daha birçoklarının yaptırttığı tapınakların altyapılarının varlığı da tahmin edilmektedir. Bunlar Teb kentinin yaşamış olduğuna tanıklık ederler. Homeros'un "Yüz Kapılı Teb" olarak (bunun nedeni, tapmakların önünde yer alan çok sayıda dikilitaşlar olabilir) söz ettiği Teb kısa süreli birkaç dönem dısmda Orta ve Yeni İmparatorluk hükümdarlarının başkenti olmuş. Tanrılar kralı Ammon burada egemenlik kurmuştu.
İ.Ö. 2300e doğru, Eski İmparatorluk döneminin sonlarında. Teb. Papi II' nin ölümünden sonra bağımsız ve birbirine rakip prenslikler haline gelen imparatorluğun birleştirilmesinde başlıca rolü oynadı. Sonuçta, birçok küçük krallık arasında ikisi kendini kabul ettirdi: Herâkleopolis Krallığı ve Teb Krallığı.Teb Krallığı, Herâkleopolis Krallığı'na üstün geldi. Tebli Mentuhotep bozulan birliği kurdu. Ondan sonra gelenler (Amenemhatlar , ve Sesostrisler) Mısır'm sınırlarını güvence altına aldılar. Tanrı Ammon' un, evrensel ve egemen tanrıların ilki olan Ammon-Ra olmak için Ra ile birleştiği yeni başkent Teb'de, monarşi iktidarını güçlendirdi ve merkeze bağlı bir yönetim biçimi yaratmayı amaçladı. Böylece İ.Ö. 2060 ile İ.Ö. 1085 yılları arasında uzanan, bir başka deyişle, Orta ve Yeni İmparatorluk dönemlerine yayılan Mısır tarihinin Teb dönemi başladı. Teb kuşkusuz Doğu'nun en kalabalık ve en zengin kentlerinden biriydi. Taşıdığı koç boynuzu ve Teb'in bir başka tanrısından alınmış olan tüyleriy-le kutsal bir hayvan tarafından temsil edilen Ammon, bin yıldan fazla mısır'ın resmi ve mutlak efendisi oldu bu güç. Yeni mparatorluk döneminde Teb'in birkaç yüzyıl önce Aşağı Mısır'ı işgal etmiş olan Hyksosları İ.ö.1580'e doğru yenmesinden sonra iyice arttı. Bundan sonra, hükümdarlar Teb tapınaklarının iç duvarlarında kraliçenin (annelerinin) ve gerçek babası Ammon-Ra nın birleşmesiyle ilgili sahneler yaptırttı.
Teb de Yeni İmparatorluk döneminde (İ.Ö.1580-İ.Ö.1085) mezar yapıları çoğaldı. Başkent hafif gereçlerden yapılmış saraylar ve evlerle, beyaz yalancımermerle kaplı ve boyanmış kabartmalarla süslü taştan tapınaklarla doldu.
Teb yapılarının planları bütün mısır tapınaklarında uygulandı. XIX sülale döneminde Ramses kralları Delta'da oturmaya başlayınca, Teb in ilerlemesi yavaş yavaş azaldı. Tanrılar giderek ortadan kalktı. Yalnızca Ammon tanrısı kaldı.
Asurbanipal ın Persleri Teb i ve hazinelerini birçok kez yağmaladılar. Kent, Ptolemaiosların hüküm sürdükleri dönemde bütün siyasal ve dinsel işlevini yitirdi.



kaynak 3
11.cilt / sf 4197