Morfoloji

Prokaryotlar hesaba katılmazsa, büyütken ya da yaşatkan organların dış ve iç yapısı, bitkinin basit ya da üstün yapılı, yani tallı bitki ya da saplı bitki olmasına göre temelli değişiklik gösterir.
Köksüz ve sapsız olan tallı bitkiler bir taldan oluşur; bunların hepsi özdeş ya da çok az farklı bir hücreler yığınıdır: saplı bitkilerse, tersine, kökü ve sapı olan bitkilerdir; yapraklı dallardan oluşan bu bitkilerde hücreler büyük ölçüde farklılaşarak özellikle iletim dokularını oluşturmuştur.
Tallı bitkiler çoğunlukla yere serilmiş gibidir (mantarlar, likenler, ciğeryosunları) ya da su içinde dururlar (suyosunlan).
Saplı bitkilerde, negatif yereyönelim yasasına uygun dik eksenler görülür; bu da görünüş bakımından kabaca üç "biçim" yaratır: ağaçsı, çalımsı, otsu görünüş.
Tallı bitkilerde olduğu gibi, saplı bitkilerde de dallanma ya "dikotomi' yoluyla gerçekleşir,
yani uçtaki sürgendoku, sonra dallar, birbirine eşit iki parçaya ayrılır (baz: kibritotları, seiagineiies) ya da genellikle bir yaprağın koltuğundaki bir tomurcuktan doğan "yan dallarla gerçekleşir.
Bu sonuncu durumda, ana eksen büyümesini sürdürür (tek saplı büyüme); o zaman bitkide bir ana sap ve daha küçük ikincil dallar bulunur; bazen aynı olgu ana dalın ucundaki tomurcuğun ölümü sonucunda, onun yerini alan bir yan tomurcuğun gelişmesiyle gerçekleşir (yan sapla büyüme).

Ağaçsı görünüşün başlıca özelliği aşağıdaki yan dalların kısa sürede kaybolması, orada, ikindi odun oluşumlarının üstün yer tuttuğu az ya da çok yüksek bir gövdenin ortaya çıkmasıdır.

Çalımsı görünüşte, tersine,bitkinin dibinden başiayarak birçok sürekli dalın ortaya çıktığı, kimilerinde bunların oldukça uzun ve önemli ölçüde odunlaşmış olduğu görülür.

Otsu görünüşte yan tomurcuklar az ya da çok körelir, en uzun dallar, türlere göre ya tepeden ya da ana sapın dibinden çıkar. Ayrıca otsu bitki bir yıllık olabileceği gipi çok yılık da olabilir.

Bununla birlikte, önceki tiplere göre önemli değişiklik gösteren bitkiler de vardır:
sarmaşıklarda saplar ince ve uzun, tırmanıcı ya da bir desteğe sarılıcı yapıdadır: kimi bitkiierde sap o kadar kısa ve basıktır ki, fark edilmez bile (sapsız bitkiler, soğanlar); bazı saplar da yerde sürünebilir, dik olmaz (stolon, köksap).
Kuşkusuz, gerek ana saplarda, gerek dik organlarda,hatta "düzgün"denen çi çeklerde ışınsal bakışım kuraldır. Dikey bir: düzleme göre, basit ikiyanlı bakışım yap raklarda görülür ve yapraklar yataysa iki çenekliler)aştı üstünden çok değişik olur ve bu çeşit bakışıma "zigomorf" denen çi çeklierde (nevruzotu, salep) rastlanır.

kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Biyoloji » Anatomi » Bitki Anatomisi - Phytonomy

kaynak 2
3.cilt / s.1700