Elektrikli telemetri:

Elektrikli telemetri, temelde, bir uzaktan ölçme sistemidir. ELEKTRİK DAĞITIM ŞEBEKESİ buna örnek gösterilebilir. Bir ara istasyonda, gerilim TRANSFORMATÖR'leriyle ve akım transformatörlerle çalıştırılan GERİLİMÖLÇER'ler ile AMPERMETRE'ler, bir merkezî denetim odasına kablolarla bağlanır ve doğrudan okumalar elde edilir. Bu sistem, okuma birimlerinin küçük olduğu kısa mesafelerde çok kullanışlıdır. Her birim ayrı bir kanal ya da devre gerektirdiğinden, uzak mesafelerde çok sayıda kanal kullanmak, pahalı ve elverişsiz bir yöntemdir.
Bu sistemin başka bir çeşidinde, ölçtüğü niceliğin değeriyle orantılı hızda elektrik sinyalleri üreten aygıtlardan yararlanılır. Bu sinyaller, alıcı aygıtlara iletilir ve gerilim, akım ya da güç düzeyleri haline getirilir. Buna «sinyal hızı telemetrisi» adı verilir. Sinyal boyu telemetrisindeyse, sinyallerin iletim hızları yerine, boylan, ölçülen değerlerle orantılıdır.

Multipleks telemetri:

Telemetre bağlantılarının tek bir kanaldan iletilebilmesi için, bunların herhangi bir yöntemle birbirinden ayrı tutulması gerekir. Ayırma yöntemleri, zaman bölümlü mültipleks gibi çeşitli mültipleks biçimlerine dayanır (Bk. VURU KOD MODÜLASYONU). Zaman bölümü mültipleks sistemi, verici öğeleri tarar ve alıcı istasyona sinyalleri sırayla iletir. Alıcı da, gelen sinyalleri tarayıp, her sinyal dizisini kendi kağıt aygıtına gönderir. Sistemin verici ve alıcı uçları arasında, her tarama çevriminden önce bir eşzamanlama sinyali gönderilerek, eşzamanlama sağlanır. Zaman bölümlü mültiplekste, sinyal hızı ya da sinyal boyu sistemi (PDM) kullanılabilir.

Radyo telemetri:

Verilerin bir radyo bağlantısı aracılığıyla iki istasyon arasında iletildiği radyo tele-metride, veriyi taşıyan bir alt taşıyıcıyla modüle edilmiş bir radyo sinyali kullanılır. Alt taşıyıcı, ya tek bir veri kanalı içerir ya da zaman bölümlü mültipleks olur. Kullanılan modülasyon genellikle FREKANS MODÜLASYONU'dur ve taşıyıcı sinyal, her biri farklı frekansta bir grup alt taşıyıcıyla modüle edilir.

Bazı durumlarda FM yerine faz modülasyonu (PM) kullanılır. Bu durumda iletilen sinyal, frekans ya da genlik modülasyonunun tersine, taşıyıcı dalganın faz açısındaki değişikliklerle tanımlanır.

Uygulamada, çeşitli mültipleks yöntemleri ile değişik modülasyonlar birleştirilerek, en uygun bağlantı oluşturulur. Birçok FÜZE denetim sisteminde FM-FM telemetrisi kullanılır. Bu telemetride taşıyıcı dalga, bir grup alt taşıyıcı tarafından frekans modülasyonu-na uğratılır. Alt taşıyıcılar da, taşıdıkları veri sinyalleriyle modüle edilir. FM-PM, FM-FM'e benzer; ama bu durumda taşıyıcı, frekansı modüle edilmiş alt taşıyıcılar tarafından faz modülasyonuna uğratılmıştır.

PDM-FM taşıyıcı dalgayı, frekans modülasyonuna uğratmak için, sinyal süresi modülasyonlu bir alt taşıyıcı kullanılır. PDM-PM'de de, taşıyıcı faz ile modüle etmek için, benzer bir alt taşıyıcıdan yararlanılır. Büyük miktarda veri iletildiğinde, PDM-FM-FM kullanılır. Bu sistemin, her biri PDM'yle frekans modülasyonuna uğratılmış pek çok alt taşıyıcı dalgalı taşıyıcısı vardır.

Kullanımı:

Telemetri, elektrik dağıtım şebekelerinin yanı sıra, gaz, yağ ve su boru hatları gibi dağıtım şebekelerinde de yararlı olur; akım hızlarının ve basınçların, az sayıda küçük denetim istasyonundan sürekli olarak denetlenmesini sağlar.

Telemetrinin en önemli kullanım alanlarından biri de, uydularla ve insanlı ya da insansız bir UZAY ARACI'yla veri alış verişidir. İnsanlı uzay araçlarındaki telemetri sistemleriyle iletilen veriler, aracın yoluna, konumuna, çalışma sistemlerine ve astronotların solunum hızı, nabız hızı gibi fizyolojik durumlarına ilişkin bilgileri kapsar.

Uydular ve insansız uzay araçları, kullanılan aracın amacına göre, pek çok konuda veri iletirler. Uzay araçları, araç için gerekli sistemlerin yanı sıra, kozmik ışınlar, magnetik alanlar ve Dünya kaynakları konusunda veri toplayan aygıtlar da taşırlar. Bütün bu veriler, radyo telemetri bağlantısıyla yerdeki izleme istasyonlarına iletilir.

kaynak 4
7.cilt / s.2096-2099