ELEKTRİK depo eden bir aygıttır PİL'e benzer ve tıpkı pil gibi kimyasal bir tepkime yoluyla elektrik üretir. Ancak, pilden farklı olarak, tepkime tersine çevrilebilir ve akümülatör tüm gücünü boşalttığında, içinden bir elektrik akımı geçirilerek yeniden doldurulabilir. Bu işlem gerek görüldükçe yinelenir.
Günümüzde çeşitli akümülatör tipleri varsa da, en çok kullanılanı kurşun - asit tipi'dir. Otomobillere kurşun-asit akümülatörleri yerleştirilir. En basit şekliyle, bir kurşun asit akümülatörü biri kurşundan, öteki kurşun dioksitten yapılma iki plaka 'dan oluşur. Plakalar, elektrolit diye bilinen zayıf bir sülfürik asit çözeltisine batırılmıştır. Plakaların üstlerinde, elektrik akımının alınacağı bağlantı noktaları vardır. Kimyasal tepkime elektrik akımı üretir. Çünkü kimyasal ELEMENT'leri (saf maddeler) oluşturan ATOM'lar bileşik oluşturmak üzere tepkimeye girdiklerinde elektriksel güçler bunları birarada tutar.
Bir atomun dış katmanı, herbiri negatif elektrik yüklü ELEKTRON'lardan oluşur. Bu taneciklerin hepsi sürekli olarak atomlarına bağlı değildir ve kimyasal tepkimeler sırasında bir atomdan bir başkasına geçerler.
Bir elektron kazanan atom, fazladan bir negatif yük kazanmış olur ve tümüyle negatif yüklü duruma gelir. Buna karşın, bir elektron yitirirse pozitif yüklü olur. Yüklü durumdaki atomlar ya da atom grupları, İYON olarak bilinirler. Pozitif ve negatif yüklü iyonlar birbirini çeker ve uygun koşullarda biraraya gelerek bir bileşik oluştururlar. Aynı yüklü iyonlar birbirini iter,
Metal atomunun elektronları, atomdan kolayca ayrılır. Bir elektrik akımı, atomdan atoma atlayarak metalin içinden geçen elektronlardan oluşan akımdır, (bu nedenle metaller, elektriği öteki maddelerden daha iyi iletir).
Sülfürik asidin kimyasal formülü H2S04'tür. Her MOLEKÜL 2 hidrojen (H), bir kükürt (S) ve 4 oksijen (O) içerir. Ama sülfürik asit suda çözülünce aküde olduğu gibi elektrik yüklü iyonlar halinde ayrışır: H2SÛ4 _^. 2H++SOp. Başka bir deyişle, her sülfürik asit molekülü,pozitif yüklü 2 hidrojen ve çift negatif yüklü bir sülfat iyonuna dönüşür. Bütün asitler bu biçimde hidrojen iyonu üretebilir. Onlara korozif bir yapı kazandıran da bu özelliktir. Çünkü hidrojen iyonları, başta metaller olmak üzere, birçok maddeyle tepkiyebilirler. Sülfürik, nitrik ya da hidroklorik asit gibi güçlü asitlerin, sudaki çözeltilerinde iyonlara ayrışması, hemen hemen asidin tümünde gerçekleşir ve çok sayıda hidrojen iyonu elde edilir. Asetik asit gibi daha zayıf asitlerde, ayrışım kısımsaldır, dolayısıyla hidrojen iyonu derişikliği de düşük olur.
Dış etkenlerin rol oynamadığı durumlarda asidin ayrışmış iyonları ne negatif yüklü saf kurşun plaka ile ne de pozitif yüklü kurşun dioksit plaka ile tepkimez. Her plakanın yüzeyinde bir miktar kimyasal et kinlik olur, ama örtü görevi yapan bir iyon katmanı oluşur ve bu kimyasal etkinliği durdurur. Ama akü-mülatörün iki plakası elektrik devresiyle birleştirilince (ampul ya da elektrik motoru, pile bağlandığında durum budur) akümülatörün dengesi bozulur ve her
iki plakada da bir tepkime başlar.
îki plakayı birleştirmekle elektronların birinden ötekine serbestçe geçmesi sağlanmış olur. Bunun sonucunda, Pb simgesiyle gösterilen kurşun atomlarının herbiri iki elektron verir ve çift pozitif yüklü kurşun iyonu haline gelir (Pb+ + -f 2e, buradaki e, elektron simgesidir). Pozitif yüklü iyonlar, asitin negatif yüklü SO* iyonlarını çeker ve iki iyon kurşun sülfat oluşturmak üzere birleşir (PbS04). Elektron akımı geçtiği sürece bu süreç devam eder.
Negatif yüklü plakadaki sözkonusu tepkime sonucunda, tel boyunca akan negatif yüklü iyonlar (yani bir elektrik akımı) ve asit çözeltisinde bırakılan pozitif yüklü hidrojen iyonları ortaya çıkar. Her ikisi de öteki pozitif yüklü plakaya ayrı yollardan gider. Plakaya varan iyon ve elektronlar, karşı uçtan hareket etmiş olanlar değildir, ama iyonların o yönde genel bir hareketi gözlenir.
Pozitif yüklü ^plakada iki tepkime olur. Telden plakaya ulaşan elektronlar negatif yüklüdür ve dolayısıyla pozitif yüklü hidrojen iyonlarını çekerler. Plaka kurşun dioksitten (Pb02) yapılmıştır. Bu elektronlar ile hidrojen iyonları birleşerek kurşun oksit (PbO) ve su (HzO) oluştururlar. Tepkime şöyledir: 2H + + Pb02 + 2e __>. PbO + H20.
Kurşun dioksidin tersine kurşun oksit, plakadan elektrik akımı geçmese bile sülfürik aside doğru çekilir ve hemen asitle tepkiyerek kurşun sülfat ve su oluşturur: PbO + H2S04__+. Hp + PbS04
Bu üç tepkimenin sonucunda her iki plaka kurşun sülfata, asit de suya dönüşür. Akü bu aşamaya varınca akım durur, çünkü tümüyle boşalmıştır.
Akümülatörü yeniden doldurmak için, bir üreteç (jeneratör) aracılığıyla ters yönde akım geçirilir. Bu, tüm elektrik yüklerini tersine çevirerek, kimyasal tepkimelerin tersine çevrilmesini sağlar. Kurşun sülfat, pozitif yüklü plakada kurşun dioksit haline, negatif yüklü plakada da kurşun haline dönüşür. Su, gene sülfürik asit haline gelir.