Optoelektronik-Yarıiletken diyotlar-Görüntüleme-ölçme-Haberleşme | Doğrultmaç, doğrultmaç türleri, katı yapılı doğrultmaçlar, doğrultmaç uygulamaları | Valf-mekanik valflar,valfların işlevleri,sürgülü valflarçekvalflar,geri dönüşsüz valf | Tam Dalga Doğrultmaç Devresi | Basit LED Diyot Devresi |

Diyot, uçları arasında yalnız bir yönde elektrik akımı geçiren, iki uçlu bir VALF' (havası boşaltılmış tüp) ya da bir YARIİLETKEN aygıttır. Diyotlar, ELEKTRONİK devrelerin birçoğunda bulunur, ama en yaygın kullanım alanları; DOĞRULTMAÇ'lardır.
Doğrultmaç, bir AC akım (akımın Önce bir yöne, sonra da öteki yöne aktığı ALTERNATİF AKIM) kaynağını, akımın yalnızca bir yöne aktığı doğru akım kaynağına çevirmede kullanılan, elektrik devresidir.
Valf diyot (lamba diyot): içi boşaltılmış bir cam tüp, içine kapatılmış iki elektrot ile bir ısıtıcı öğeden oluşur. Elektrotlardan biri olan katot, sezyum gibi bir ALKALİ METAL'den yapılır. Bu metal, yakınında yeralan ısıtıcıyla ısıtıldığında, kolayca ELEKTRON üretir (bu olaya termoiyonik salma adı verilir). Öteki elektrot, yani anot ise, kolayca elektron üretmeyen değişik bir metalden yapılır.
Anot ile katot arasına bir gerilim uygulanarak, anodun katoda göre artı yüklü olması sağlanır. Böylece, katotta üretilen elektronlar, anoda doğru çekilir ve öğeden akım kolayca geçer. Bu yön, akım geçme yönüdür ve bu durumda öğe, daha çok, bir kapalı devre anahtarına benzer. Ama aygıta uygulanan gerilimin yönü değiştirildiğinde, anotta akım oluşturacak elektron bulunmadığından, hiç akım geçmez. Bu durumda diyot, son derece yükse'k bir DİRENÇ gösterir ve tıpkı devreyi açan bir anahtar gibi çalışır. Bazı endüstri uygulamaları dışında, günümüzde, lambalı diyotlar yerlerini, büyük ölçüde yarıiletkenlere bırakmışlardır.

Yarıiletken diyotlar:
Yarıiletken diyotlar, silisyum ya da germanyum BİLLUR'undan yapılır. Bu tür diyotlar, tek billurdan kesilmiş ve karşılıklı yüzeyleri farklı özellikler içerecek biçimde değişik maddelerle alaşımlandırılmış, ince bir dilimden oluşur Bölgelerden biri, n-tipi Cn', çoğunlukta olan eksi yüklü taşıyıcılar anlamına gelir) diye adlandırılır; çünkü bu madde, bol miktarda, iletkenlik sağlayan elektron içerir. Öteki bölge de p-tipi diye adlandırılır; çünkü bu yüzey, elektronların doldurulabildiği çok sayıda boşluk ve delik içerir. Söz konusu delikler, artı yüklerden (bir elektrona eşit ve karşıt yükte; bu nedenle p-tipi diye adlandırılmıştır) oluşur ve n-tipi maddedeki elektronları gibi, billur ikafesi içinde serbestçe hareket edebilir.
Billurun içinde, p-tipi ile n-tipi maddeler arasında, bir p-n ara bölgesi ortaya çıkar. Burada elektron ve boşluk sayısı azalır. Çünkü, bir miktar n-tipi madde elektronu, p-tipi maddenin içine sızarak deliklerle, deliklerin bir bölümü de öteki tarafa sızıp elektronlarla birleşir. Bu nedenle, elektronlardan ve boşluklardan birçoğunu tüketen bu bölgeye, tükenme bölgesi adı verilir.
Tükenme bölgesi, elektriksel bakımdan, p-tipi ve n-tipi maddelere göre değişik bir özellik gösterir. Diyot özelliklerinin gerçek belirleyicisi bu bölgedir. Tükenme bölgesi, elektronlar ile deliklerin hareketlerine karşı bir doğal engel oluşturur. Başka bir deyişle, tükenme bölgesi, yalnızca birkaç yüksek enerjili elektronun ya da boşluğun tırmanabildiği, kalanların ise geri düştükleri bir duvara benzer.
Gerilim uygulayarak n-tipi bölgenin, p-tipi bölgeden daha eksi yüklü olması sağlandığında, bu engel küçülür, daha çok sayıda elektron ve boşluk öteki tarafa sızar. Söz konusu yüklerin hareketi, geçme yönünde bir elektrik akımı oluşturur. Gerilim ters yönde uygulandığında, engel büyür ve yalnızca çok küçük bir ters akım ya da kaçak akım oluşur.

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Araçlar ve Gereçler » Elektrik / Elektronik Araçlar

Kaynak:4
2.cilt / s.576-579