Gaz maskeleri, özellikle apansız tehlike durumlarında, takanı zehirli ya da zararlı dumanlar ile gazlardan koruma amacıyla kullanılır. Hem yangın söndürme ekiplerinin korunmasında, hem de endüstride, bir güvenlik donatımı olarak yararlı olmaktadır. Ayrıca, askerlere ve savaş zamanında (sivil savunma örgütleri tarafından) sivillere dağıtılır.

İlk askeri gaz maskeleri, Birinci Dünya savaşında Almanların kimyasal madde kullanmaları sonucu ortaya çıKtı. Bu maskeler, yüze taKılan bir maske ile sırtta taşınan bir kutuya uzanan bir borudan oluşurdu. Boru ağza yerleştirilerek soluk ordan alınır, bir burun kıskacıyla da, burundan soluk alma engellenirdi. Sırttaki kutunun içinde bulunan kömür, havanın içindeki zararlı öğeleri süzerdi.
İki Dünya savaşı arasında, gaz maskeleri geliştirildi ve daha kullanışlı bir hale sokuldu: Maskenin yüze daha sıkı oturması sağlanarak, burun kıskacı ortadan kaldırıldı; askerlerin ateş altında büyük bir hedef oluşturmaması için, sırt kutusu yana alındı. Ne var ki, İkinci Dünya savaşında iki taraf da, karşı tarafın gazdan korunabildiğini ve aynı biçimde karşılık verebileceğini bildiklerinden, gaz kullanmadılar.
1960'larda A.B.D. ordusu, «M-17» adı verilen yeni bir gaz maskesiyle donatıldı. Bu yeni maskede, boru ve sırt kutusunun yerini, kömür ve filtre kağıdı içeren bir parça almıştı.
Gaz maskelerinde çoğunlukla selüloz, asbest ve benzeri lifli maddelerden yapılmış filtreler kullanılmaktadır; ama en iyi süzme, odun kömürüyle sağlanır. Odun kömürü, havayı iyice temizleyebilmektedir. 1918'de maskelerde, karbon monoksidi karbon diokside çevirerek zararsız hale getiren «hopkalit» adlı bir KATALİZÖR kullanılmıştı. O tarihten bu yana, maskenin, kullanılacağı koşullara göre belirli zehirleri soğurması için, odun kömürünün içine karıştırılan birçok yeni madde geliştirildi. Bunların içinde, zehirli maddelerle birleştiklerinde, söz konusu maddeleri zararsız hale getiren bazı kimyasal maddeler de bulunmaktadır. Sözgelimi, asitli dumanlara karşı alkaliler ya da amonyak gazına karşı bazı ağır metal bileşimleri, çok yararlı olmaktadır.

Endüstride kullanılan gaz maskelerinde, iyi işlenmiş ve gerekli maddelerle karıştırılmış kömür gerekir. «PVC» diye tanımlanan polivinil klorür ve benzeri plastik maddeler, yandıklarında zehirli gaz çıkarırlar. Poliüretan köpüğü yapımında kullanılan tolüen di-izosiyanat da, dumanı akciğerler için son derece zararlı olan tehlikeli bir kimyasal maddedir. Kullanıcıyı bu gibi tehlikelerden koruyacak filtrelerin, çok dikkatli hazırlanması gerekir. Kömürlü filtreler, zamanla, soğurdukları maddelerle doymuş olacaklarından, belirli sürelerde değiştirilir. Bazı kimyasal maddeler ve dumanlar, deri için de zararlıdır. Bu yüzden, maskelerin yanı sıra, koruyucu giysiler de kullanılır.

Kaynak:4
3.cilt / s.879-881

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Araçlar ve Gereçler » Güvenlik Araçları