İkinci Dünya savaşını izleyen yıllarda geliştirilen elektronik BİLGİSAYARLAR'dan önce, delikli kartların işlenmesine ve sıralanmasına dayanan otomatik hesaplama sistemleri kullanılıyordu. Bu makinalar, temel aritmetik ve istatistik hesaplamaları yapabiliyor ve muhasebecilik, bankacılık, stok denetimi, nüfus sayımı değerlendirmeleri ile bilimsel çalışmalarda yaygın biçimde kullanılıyordu. Günümüzde delikli kartlardan daha çok, bilgisayara bilgi verme amacıyla yararlanılır.
Önceleri kartlar, her birinde on iki delik bulunan, 21 ya da daha çok kolonlu (düşey delme satırları) yapılırdı. Günümüzde yalnızca iki standart tip vardır: Dikdörtgen deliklerle delinmiş 80 kolonlu; 96 kolonlu. 96 kolonlu kartların delikleri yuvarlaktır.
Bunlar, 80 kolonlulardan daha yüksek kapasiteli olmalarına karşılık, daha küçük boyutludur.

Hollerith makinaları: Delikli kartlar, ilk kez, Fransız Falcon'un 1728'de yaptığı dokuma tezgahında kullanıldı. Aynı ilkeden, 1800*lerin başlarında JAKAR TEZGAHI'nın çalıştırılmasında da yararlanıldı. Delikli kartlarla bilgi işlenmesine ise, 1890'larda, Dr. Herman Hollerith'in (1860-1929) A.B.D'nde nüfus sayımı bürosundaki çalışmalarının bir sonucu olarak başlandı.
A.B.D'nde 1880 nüfus sayımının değerlendirilmesi yedi yıl sürmüş ve nüfus artışı da göz önüne alınınca, 1890 sayımı değerlendirmesinin 1900'den önce tamamlanamayacağı anlaşılmıştı. Bir istatistikçi ve maden mühendisi olan Dr. Hollerith, nüfus sayımı bürosunun topladığı istatistiklerin mekanik yoldan işlenmesi için yeni bir yöntem geliştirdi. Bu yöntemde, 240 kareye bölünmüş delikli kartlar temel alındı. Her kare belirli bir soruya ayrılmıştı. O kare içinde bir deliğin bulunması ya da bulunmaması, söz konusu soruya karşılık bir «evet» ya da «hayır» yanıtını göstermekteydi.
Kartlar, elle çalıştırılan küçük bir deliciyle deliniyor ve karttaki deliklerden geçerek alttaki cıva dolu küçük kaplara düşen, metal iğneli, elektromekanik bir aygıtla okunuyordu. Metal iğnelerin cıvaya değmesiyle, elektrik devreleri tamamlanıp, kare dizisinin toplamını saptayan bir dizi göstericiyi işletiyordu.
Hollerith'in sistemi ilk kez Baltimore kentinin 1897 sayımında kullanıldı. A.B.D. nüfus sayımı bürosu tarafından 1890 sayımlarındaki sonuçların değerlendirilmesinde kullanıldığında, çalışmaların iki buçuk yılda tamamlanmasını sağladı. Üçüncü kez, 1880 sonuçlarının derlenmesinde kullanıldı. Bu kez işlenen bilgiler, bir öncekinden yüzde 25 oranında fazlaydı. Zaman kazanılmasının yanı sıra, Hollerith makinalarının kullanılması, büroya 5 milyon doları aşkın artırım sağladı.

Delikli kartla çalışan makinalar : Bilgi işleme hızı, günümüzde elektronik bilgisayarlara bağlı olarak çok artmıştır. Delikli kartla çalışan yalın makinalarda kullanılan elektromekanik yöntemler, bunlarla karşılaştırılınca çok yavaş kalır. Eski makina-ların yaptığı işlemler de, toplama ve çıkarma gibi aritmetik hesaplarıyla sınırlıydı. Ne var ki, bunların ve çizelgeleyicilerin işlevleri, bir çeşit ilkel denetim programınca yönetilirdi. Bilgisayarların yaygınlaşmasından önce, çizelgeleyiciler, elektronik hesap birimlerine bağlanarak geliştirildi. Bu, işlem süresini bütünüyle, kısaltmasa da, sistemin daha geniş bir alanda yararlı olmasını sağladı.
Günümüzde bilgisayarlar, geleneksel delikli kart çizelgeleyiciierinin yerini, almıştır. Ancak, bilgisayarların yan birimleri sayılan kart okuyucular ve deliciler, hâlâ sayım ve istatistik çalışmalarında kullanılmaktadır.
Otomatik bilgi işleme, her zaman temel bilginin, makinamn anlayabileceği kodlanmış bir «dile» çevrilmesiyle başlar. Günümüzde, bilgiyi kodlanmış dile çevirmenin pek çok yolu vardır. Bu yöntemlerin en eskisi, çeşitli biçimlerdeki ince kartları delerek, bir şifre oluşturmaktır. Delikler, sayıların, harflerin ve +,- gibi simgelerin yerini alır. Bu yolla kodlanmış bilgiler, bilgisayarlarla olduğu kadar, öteki delikli kart makinalarıyla da işlenebilir.

Kart deliciler: Bilgiler, kart deliciler diye bilinen makinalarla kartlara delinir. Kart delicilerin tıpkı DAKTİLO'dakine benzer klavyesi vardır. Ama bu klavyeyle, harf basmak yerine, kartlar delinir. Delme işlemine, yaklaşık 500 boş kartın makinamn sağ üst köşesindeki kart deposuna yerleştirilmesiyle başlanır. Klavyedeki bir tuşa basılarak, bir kartın depodan, onun hemen altındaki delme yerine gelmesi sağlanır. Delme tuşlarından birine basıldığında, tuş, bir kolon üstünde istenilen düzende delikler delen bir dizi zımbayı harekete geçirir. Zımbalar, elektromıknatıslarla çalışır. Bir kolondaki delikler tamamlanınca, kart ileri alınarak, delinecek ikinci kolona hazırlanır.
Delme işlemi tamamlanan kart, delme yerinin solundaki okuma yerine getirilir. Okuma yerinde, bir kolondaki her delik konumu için bir tane, yani on iki metal dokunucu vardır. Kart, dokunucular ile dönen silindirin arasından geçer. Kolon üstünde bir deliğin bulunduğu durumda, dokunucu, delikten geçerek metal silindire değip devreyi tamamlar. Böylece, zımbalara elektriksel bir itki göndererek, veriyi, delme yerinde bulunan karta deler. Bu işleme ikileme (duplike) adı verilir.
Kart okuma yerinden geçtikten sonra, makina-nın sol üstündeki biriktiriciye gelir. Biriktiricideki kart sayısı 500'ü bulduğu zaman, makina kendi kendine durur. Atlama (bir kartı delmeden geçirmek), ikileme ya da alfabetik karakterleri sayısal delikler haline getirme gibi işlemler, otomatik olarak program birimince denetlenir. Bu birimde, bir tambur üstüne yerleştirilmiş bir dizi dişli tarafından okunan, önceden delinmiş denetim kartı vardır. Yaylı kollara takılı olan dişlinin bir dişi, kart üstündeki deliğe girer. Dişin deliğe girmesiyle kol döner ve makina-nm denetim devresine bir sinyal gönderen küçük bir anahtarı işletir.
Kart delicilerin daha yeni tipleri, bir karta ilişkin bütün ayrıntıları bir BELLEK AYGITI'nda saklar. Böylece delme işlemine, karta basılacak bilgiler tamamlandıktan sonra başlanabilir. Bu özellik, yanlışların kart delinmeden önce düzeltilebilmesini olanaklı kılar.
Alışılmış kart delgi makinalari, bilgi hazırlama diye bilinen işlem için kullanılır. Bilgi hazırlama, bilginin, makinanın işleyebileceği «dile» dönüştürülmesidir. Ayrıca, makinalarca işlenecek bir dizi delme vardır. Bunlardan bazıları, işletici kişi tarafından hazırlanmış kartların ikilemesinde kullanılır. Bazı makinalar da, çizelgeleyicilerden ve bilgisayarlardan gelen yeni bilgileri delikli karta geçirir. Bu kartlar, bir sonraki işlemde girdi olarak kullanılır.
Delme işlemi, işleticinin ustalığına bağlı olarak saatte 250 - 500 kart arasında değişir. Ama bilgisayara bağlanmış bir makinayla, dakikada 120 kart delinebilir. İşaret algılayabilen deliciler, kurşun kalemle işaretlenmiş kartlardaki grafit izlerini saptayıp, bilgiyi, makina diline çevirir ve otomatik olarak kartlara deler. Ancak, bu makinaların yerini, günümüzde, optik KARAKTER TANIMA gibi daha yeni yöntemler almaktadır.

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Araçlar ve Gereçler » Ofis Araçları

Kaynak:4
2.cilt / s.472-476