Güdüm sistemi: Bir füzenin en önemli parçası, istenen hedefe gitmesini sağlayan donatımdır. Bazı güdüm sistemleri, kendiliklerinden çalışır ve düşmanın elektronik saptırmalarından pek etkilenmez. Bazı sistemlerse, uçuş sırasında sürekli denetim ve baş düzeltmeleri gerektirir.
Kısa menzilli füzelerde kullanılan en yalın güdüm sistemi, telli güdümdür. Bu sistemde füze, bobinlerin açılmasıyla uzayıp, sürekli denetim bölümüne bağlı kalan ince tellerle gönderilen, elektrik sinyalleriyle yönetilir. Ama menzil 3-4 km'yi geçemez ve denetimi yürüten kişinin hem füzeyi, hem de hedefi görmesi gerekir. Füzenin üstüne takılan işaret fişeklerinin uçuş sırasında çıkardığı izler, engebeli arazide ve görüş uzaklığının düştüğü hava koşullarında da füzenin izlenebilmesini sağlar.
Telli güdüm sisteminden biraz daha pahalı ve karmaşık olan bir başka güdüm sistemi, radyo sinyalleri aracılığıyla yapılan «radyo kumanda sistemi»-dir. Ne var ki, bu sistemde, düşmanın füzeyi engelleme ve saptırma olanağı artar. Bu nedenle, önceden belirlenen bir radyo frekansı füze elektronik sistemine verilerek, füzenin, bu frekans dışındaki frekanslardan etkilenmemesi sağlanır. Füzeye ayrıca, elektronik saptırma ve önlemeyi ortadan kaldıracak başka bazı donanımlar da takılabilmektedir.
Füzenin gözle görülmeyecek kadar uzakta bulunan bir hedefe gönderilmesi durumunda, televizyon ekranına benzeyen bir katot ışını ekranı kullanılır. Böylece füze, uçuşu sırasında radarla izlenebilir ve ekran üstündeki yansıması, hedefe yöneltilebilir. Füzenin burnuna takılan küçük bir TV kamerası da, hedefin tam olarak bulunmasını sağlar. Füze hedefe yaklaştıkça, atış uzmanı, hedef bölgesinin bir görüntüsünü alıp, füzeyi gerekli yöne yöneltir. Bu teknikle, uçaklardaki atış subayları, füzenin hiç görmedikleri yerlere çarpmasını sağlayabilirler.
Sistemin önemli üstünlüklerinden biri, füzeyi fırlatan uçağın, atışını yaptıktan sonra, havada fazla kalmayarak üssüne dönebilmesidir. Uçak böylece, hedefe yakın uçaksavarların menziline girmeden, atışını yapabilir.
Başka bir TV güdüm sisteminde de, kamera, füzenin fırlatılışından önce hedefe «kilitlenir» ve füze atıldıktan sonra, içindeki elektronik donanımların yardımıyla, kameranın «kilitlenmiş» bulunduğu hedef noktasına doğru uçar.
Gece ve kötü hava koşullarında işlevini sürdürdüğü ve istendiğinde elle güdüm gereksinimini ortadan kaldırdığı için, radar izleme, yerden-havaya (uçaksavar) füzelerde çok kullanılmaktadır. Otomatik sistemde, biri hedefi, ikincisi de füzeyi izleyecek iki radar gereklidir. Radarla alınıp bir bilgisayara verilen hedef bilgileri, füzeye gönderilir; füze de, elektronik donanımının bu bilgileri değerlendirmesi sonucu hedefi yakalar. Bu sistem, «radarlı denetim» sistemi diye tanımlanmaktadır.
Radar sinyalli güdümde, bir tek radar yeterli olmaktadır. Bu sistemde, radar hedefe kilitlendikten sonra, fırlatılan füze, radar sinyalini izleyerek hedefe yönelir. Yarı etkin hedef güdümü sistemi de, bu güdüm siStemine benzer. Ama bunda hedefin yeri, üstüne gelen radar sinyallerinin geriye yansımasıyla belirlenir. Füze, yansıyan sinyallerin çıkış noktasına doğru uçarak, hedefi bulur. Etkin hedef güdümü sistemindeyse, füze, yer ya da uçak radarlarından bağımsız olarak, kendisi sinyal gönderip alır.
Etkin hedef güdümlü sistem kullanan füzeler, çok büyük ve karmaşıktır. Hiç bir yayın donatımı gerektirmeyen edilgen hedef güdümlü sistemli füzeler-se, daha yalın yapıdadır. Bunların bir örneği olan kı-zılaltı ısı arayıcı başlıklı füzeler, jet uçaklarının egzoz çıkışlarını (birer ısı kaynağı olduklarından) bulur ve onlara doğru yönelirler. Başka bir hedef güdümlü teknik de, lazer ışınlarından yararlanma yöntemidir. Hızla değişen bir çatışma ortamında, bu yöntem çok etkili olmaktadır: Yerde, ya da uçakta bulunan bir atış uzmanı, bulduğu hedefin üstüne lazer ışını yöneltir: füze, hedeften yansıyan lazer ışınlarını bulur.
Hedef bulma yöntemlerinin en gelişmişi, füzenin içinde bulunan, hatasız çalışan ve düşman saptırmalarından etkilenmeyen cayro güdüm sistemidir. Bu sistemde, füzenin uçuşu sırasında ortaya çıkacak en küçük yön değişikliklerini ölçebilen CAYROSKOP'larve İVMEÖLÇER'ler vardır. Füzenin yönü, küçük bir değişiklik nedeniyle saptığında, güdüm sistemi kumanda yüzeylerini hareket ettirerek, füzeyi yeniden hedefe yöneltir (Bk. EYLEMSİZLİKLE GÜDÜM).

Savaş başlığı: Füzelerde, aralarında kimyasal ve biyolojik başlıklar da bulunan, aşağı yukarı her tür savaş başlığı kullanılır. Sözgelimi, tel güdümlü tanksavar füzelerde, 600 mm'lik zırh delici, yüksek patla -yıcılı ya da parça etkili (şarapnel) başlıklar kullanılabilmektedir. S.S.C.B'nin büyük kıtalararası balistik füzelerinde, 25 megatonluk termonükleer başlıklar, hava savunmasını atlatabilen ve ayrı hedeflere giden küme halinde termonükleer başlıklar ya da uzayda bir yörüngeye yerleştirilip, istendiğinde yerdeki bir hedefe yöneltilebilen «uzay bombaları» bulunabilmektedir. Küçük nükleer başlıklar, aşağı yukarı her sınıf füzeye takılabilmektedir. Yüksek patlayıcılı savaş başlıkları, genellikle temas ve yakınlık tapalarıyla donatılır.
Kıtalararası balistik füzelerin etkisi, çok başlıklı (MRV!) ve bağımsız yönlendirilebilen çok başlıklı (MİRV) füzelerin geliştirilmesiyle artırılmıştır. MRV ler, bir tek füzeyle taşınan, füzenin hedef üstünden geçmesi sırasında belirli aralıklarla atılan ve geniş bir bölgeyi tahrip eden savaş başlıklarıdır. MİRV lerdeyse, bu atış sistemi daha da geliştirilmiştir. Füze, b'.rçok savaş başlığını, önceden belirlenen zamanlarda, değişik hızlarla, değişik hedeflere atabilmekte ve böylece, balistik füze birkaç hedefi birden tahrip edebilmektedir.

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Araçlar ve Gereçler » Silahlar