İlk tuğlalar çamur ve samandan yapılır, önceleri elle, daha sonraları da kalıpla biçimlendirilip güneşte kurutulurdu.Çömlekçilik gelişince, tuğlalar da kilden yapılmaya ve fırınlarda pişirilmeye başlandı. Bilinen ilk kil tuğlalar İ.Ö. 2500 yıllarında Mezopotamya'da kullanıldı.
Avrupa'da da tuğla, Romalılar tarafından yaygın bir biçimde kullanılmış.Roma İmparatorluğunun çöküşünden sonra, kısa bir süre için tuğla yapımı durmuş, ama Roman ve Gotik dönemlerinde yeniden canlanmıştır.

Tuğla yapımında makinalaşma, XIX. yüzyılın ortalarına kadar gelişemedi. O yıllara kadar tuğlalar, kalıplanıyor ve kısmen kurutulduktan sonra fırına konulup pişiriliyor, belli bir süre sonra ateş söndürülüp, fırın kapağı açılıyor ve tuğlalar, fırından alınmadan önce soğumaları için bekletiliyordu. 1858 yılında Hoffman, ilk sürekli fırınları yaptı. Daire biçimli olan bu fırınlarda, 10-20 bölme bulunuyor, ateş bir bölmeden ötekine taşındığından, bölmeler sırayla dolduruluyor, tuğlalar pişiriliyor, soğutuluyor ve boşaltılıyor, böylece üretim aralıksız sürdürülebiliyordu. Günümüzde de tuğla üretimi sürekli fırınlarda gerçekleştirilmektedir. Ama bu fırınlar, genellikle daire biçimli değil, paralel bölümlerden oluşur.

Üretimin ilk aşaması, kilin çıkarılmasından oluşur. Kil genellikle, 1-100 m kalınlıktaki damarlardan kazılarak çıkarılır. Üretim yerine getirilerek, öğütülür ve suyla karıştırılır.

Bundan sonraki aşama, tuğlalara biçim vermektir. Bu, başlıca iki yoldan gerçekleştirilir: Kalıplama («presleme» de denir); haddeleme.
Kolayca plastik özellik kazanmayan killere genellikle, sert hamurdan presleme yoluyla biçim verilir. Bu durumda su oranı % 15-20 olan kil, kalıba dökülüp preslenir. Yarı kuru kalıp sürecinde kullanılan doğal plastikliği düşük kil tozu. görece olarak kuru bir durumda (su oranı % 8) kalıplara dökülür.

Kolayca biçim alan killer (% 15-20 su oranı), haddeleme yoluyla üretilir ve istenen boylarda telle kesilir; pişirilmeden önce kurutulur ve yüzeylerine istenirse presle biçim verilir.

Renkli tuğla yapımında kil, kireç tozuyla ya da tebeşir tozuyla karıştırılır ve % 24 oranında su katılarak yumuşak çamur haline getirilir. Bu tuğla hamuru uzun bir süre kurumaya bırakılır ve sonra, ya haddelenip telle kesilir ya da doğrudan doğruya üçlü ve altılı kalıplara dökülüp preslenir.
Kolayca biçimlendirilebilen nitelikli kil, el tuğlası yapımında kullanılır. Bu, az gelişmiş ülkelerde kullanılan yaygın bir üretim yöntemidir; ama bazen, ma-
kinayla yapılamayan özel görünümlü tuğla üretiminde de kullanılabilir. Değişik kalıplar yardımıyla değişik biçim ve boylarda tuğlalar üretilebilir. Tahta kalıbın içi ıslatılıp kumlanır. Yapımcı, yeterli miktarda tuğla hamuru alıp, kumda yuvarlayarak kalıba «atar». Kalıbın üstünde kalan fazla çamur alınır ve biçimlendirilmiş tuğla, kalıptan çıkarılır.

Pişirme, kilde kimyasal ve fiziksel değişiklikler oluşturur. Bu yüzden, sıcaklık derecesi ve ısıtma süres: gibi etmenlerin değiştirilmesiyle, tuğlaya çeşitli özellikler kazandırılabilir. Sözgelimi renk. kil içindeki demir oksidin öteki bileşenlerle tepkimeye girmesi sonucu ortaya çıkar. Pişirmenin son aşamalarında fırına giren hava oranının değiştirilmesiyle, renk özellikler: de değiştirilebilir. Ayrıca, kahverengi görünümü olan manganez dioksit eklenerek de, tuğlanın rengi değiştirilebilir.

Sürekli fırınlarda, kullanılan kil türüne bağlı olarak, 950-1 200°C sıcaklık sağlanabilir. Kömür, petrol ya da sıvılaştırılmış petrol gazı gibi yakıtlar, fırın ağzından içeri püskürtülerek yakılır. Başka bir fırın türü de, tünel fırındır. Bu tür fırında tuğlalar, tünelin bir ucunda bulunan arabalara yerleştirilir ve yavaş yavaş kurutma, ilk ısıtma, pişirme ve soğutma bölümlerinden geçirilerek, öteki uçtan dışarı çıkarılırlar. Bu fırınlar 130 m uzunluğundadır ve kullanımları yaygınlaşmaktadır. Pişirme süresi, tuğlanın türüne ve fırına göre 4-10 gün arasında değişir.

kaynak 4
7.cilt / s.2193-2196