Asansör-elektrikli-elektronik denetimli asansörler | Güvenlik sistemleri,Mağazalarda güvenlik,Tehlike alarmı iletimi | Metro, yeraltı treni, ilk metro, metroların amacı, çağdaş metro sistemleri, güvenlik | Tek raylı demiryolu - Lartigue sistemleri - Cayroskopik tek raylar - Alweg sistemleri | Otomobil güvenliği-frenler-lastikler-güvenlik camı-güvenlik kemerleri-hava tamponları |

Asansör, yapı katları arasındaki dikey taşımacılıkta kullanılan bir araçtır. Karşıt bir ağırlıkla dengelenmiş kapalı bir kabinden oluşur ve ELEKTRİK MOTORU ile tahrik edilen tel bir halatla çekilir.

İnsan gücüyle çalışan ilk asansörlerde, palanga ve kabinin içinden geçen bir denetim halatı kullanılırdı. Bu sistem, hâlâ kUçük yük ve inşaat asansörlerinde kullanılır. Kendinden tahrikli ilk asansörler. XIX. yüzyılın ortalarında geliştirildi. Su basıncıyla çalıştırılan bu asansörlerde HİDROLİK güç kullanılıyor ve kabin bir su cenderesiyle taşınıyordu. Büyütücü cenderelerin ortaya çıkışına kadar, pistonu sığdırabilmek için asansör boşluğunun altına, asansörün çalışma yüksekliğine eşit bir çukur kazmak gerekiyordu. Büyük kentlerdeki hidrolik güçle çalışan asansör şirketlerinin sayısı artıp, yaygın bir hidrolik güç şebekesi sağlanınca, bu asansörlerin sorunları azaldı. Genellikle buhar gücü kullanılan endüstri alanında ise asansörler, fabrikaların güç merkezi şaftları tarafından döndürülen kayışlarla çalıştırılıyordu.
XX. yy'ın başlarında asansör gelişiminin, elektrik motorlarının gelişmesine bağlı olduğu anlaşıldı. Doğru akım gücüyle çalışmak için hazırlanmış ilk elektrikli asansörler yalın ve sağlamdı. Alternatif akım kaynaklarının ortaya çıkmasıyla, asansör projelerinin sorunları arttı. 1920'lerin ortalarına kadar elektrikli asansörlerde, ana tahrik kasnağını bir hız düşürme sonsuz dişlisinden geçirerek döndüren yüksek hızlı motorlar kullanıldı.
İlk kullanışlı değişken gerilim denetim sisteminde, alternatif akımla çalışan bir jeneratörün beslediği bir doğru akım asansör motoru vardı. Günümüzde, dakikada 120-150 m yapan asansörlerin çoğunda dişli kutulu motorlar kullanılır. Daha yüksek hızlarda ise. düşük hızlı dişti kutusuz motorlar, hem hız hem de işletme masrafları açısından yeğ tutulur.
Asansör yerleştirme planlarındaki sınırlayıcı etmen, motorların ağırlığıdır. İngiltere'nin en yüksek yapısı olan Londra Posta Kulesl'ndekl iki motorun herbiri 8 ton ağırlığmdadır. Londra'nın merkezindeki yeni National Westminster Bankası'nın merkez binasına yerleştirilecek Avrupa'nın en hızlı asansörleri için, daha da büyük ve güçlü motorlar hazırlanmıştır. Bu asansörler dakikada 427 m hızla 180 m kadar yüksekliğe çalışacaktır.

Kumanda sistemleri: Tabakalı plastik ve paslanmaz çelik gibi yeni maddelerin ortaya çıkması, her ne kadar kabinin görünüşünü değiştirmişse de, asansörün temel çalışma sistemi son 50 yılda önemli bir gelişme göstermemiştir. Buna karşılık kumanda sistemi, halat çekilerek basınç vanasının harekete geçirilmesi ya da denetim panosu kontakları Üzerinde bir çubuk kaydırılması gibi yöntemlerin kullanıldığı eski günlerden bu yana, tanınmayacak kadar değişmiştir.
Kabin ve katlardaki düğmelerin denetimi, hızlanma ve yavaşlamanın otomatik olarak ayarlanması ve gittikçe daha hızlı yolculuğa duyulan gereksinme, bugünün birleşik denetim sistemlerini doğurmuştur. Bu sistemlerle en ?.z sayıda kabin kullanılarak elden gelen en hızlı hizmet sağlanır.
Çağdaş asansör dizaynının amaçlarından biri, ortalama yolculuk süresini en aza indirmektir. En yalın sistem, asansörün katlardan birindeki düğmeye basılmasıyla çalışmasıdır, ilk yanıt, ilk çağrıya verilir. Taşıyıcıya binen kişi gitmek istediği katın düğmesine basar ve asansör o kata hareket eder. Bu sırada öteki çağrılara yanıt verilmez.
Otomatik kumanda: Yalın otomatik kumanda sisteminde, servis yapan kaç asansör olursa olsun, her katta bir çağırma düğmesi olması yeterlidir. Çağrı yapılan kattaki, elektrikle aydınlatılan oklar, taşıyıcının yaklaşıp yaklaşmadığını belirtir.
Tüm çağrılar, herbiri üstüste birkaç kattan oluşan bölümlere ayrılmıştır. Bölüm sayısı kabin sayısına eşittir. Taşıyıcının herhangi bir bölümün çağrısına yanıt verebilmesi için, kapıların kapalı olması ve daha önce basılmış herhangi bir çağrı düğmesi bulunmaması gerekir.
Kabin kullanıma hazır olunca, hangi kata yakınsa o kata tahsis edilir.Yakın kabinin seçimini, ilk yapılan çağrı ile tüm kabinlerin konumlarını sürekli karşılaştıran elektronik bir sistem yapar.

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Araçlar ve Gereçler » Genel Araçlar

kaynak 4
1.cilt / s.105-108