Buldozer, 1920'lerde güvenilir ve ekonomik bir makina haline gelen paletli TRAKTÖR'ün geliştirilmiş biçimidir. 50-700 beygirgücünde bir motoru olan buldozerin ağırlığı 6-40 ton arasında değişir. Önünde, traktörünkinden daha geniş ve yükün yuvarlanmasını sağlayan, hafifçe yukarı kıvrık bir itici kepçesi vardır. Kepçe, yolları temizleme amacıyla yukarı kaldırılır; toprak yüzeyini kazımak için de bir miktar aşağıya indirilir. Eski buldozerlerde kepçe, vinç ve tel halatlarla çekilirdi; bugünse, genellikle, hidrolik güçle çalıştırılmaktadır.
Gelişmeler, buldozerin görünümünde önemli bir değişikliğe yol açmadı. Benzinle işleyen motorların yerini dizel, eile çalışan vitesin yerini de otomatik ve yarı-otomatik vites aldı. Kötü koşullarda uzun süre güvenli biçimde çalışabilen palet sistemleri de geliştirildi. Buldozerin yere yaptığı basınç, insan ayağınınkinden fazla değildir ve palet genişliği büyüdükçe, bu basınç küçülür. Bazen kepçe, yükün bir tarafa boşaltılmasını sağlayacak biçimde yapılır. Bu tür dozere "yan dozer" denir.
Buldozerler tüm dünyada yaygın olarak, özellikle toprak yüzünün temizlenmesinde ve engebeli arazinin kabaca düzeltilmesinde kullanılır. Ancak, birçok, buldozer ve yandozer, molozları ince tabakalar halinde kaldırıp,geniş alanlara eşit miktarlarda yayan silindir ya da grayder gibi araçları çekmekte kullanılır.

Gelişmeler: Dozerin başarılı bir biçimi de paletli yükleyicidir. Başlangıçta mekanik bir kürek olan bu araç, günümüzde dozerlemenin yanı sıra, çeşitli amaçlar için de kullanılabilmektedir.
Paletli araçların en büyük hızlarının düşük olması (saatte 10 km) ve dev, pnömatik tekerlek lastiği teknolojisindeki büyük İlerlemeler, genellikle dozerden daha iyi sonuç alman özel-amaçlı araçların yapılmasına yolaçmıştır. -50 tona kadar malzemeyi kaldırıp taşıyan ye dağıtan, hızı saatte 50 km'yi bulan motorlu grayderler bunun en çarpıcı örneğidir. Bu araçlar, günümüzde, yol yapımında ve toprak kaz-ma^işlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Patinajın yolaçabileceği zararı en aza indirmek için, buldozerler genellikle, grayderlerin kazılmış yere itilmesinde kullanılır.
Hidrolik güç iletim sistemlerindeki gelişmeler, dozerlerle uzaktan ilişkisi olan makinaların da gelişmesine yolaçmıştır. 50 ton kapasiteli damperli kamyonla çalışan yükleme kepçeleri ya da hidrolik ekskavatörler, genellikle, büyük kaya ve toprak parçalarını kaldırmakta kullanılır.
Dozerin dayandığı ilkenin kullanışlılığı, hem büyük yükleri kaldırmasına, hem de yükü az olduğu zamanlar hızlı çalışmasına olanak sağlayan vites sistemlerini içeren tekerlekli dozerlerin yapılmasına yolaçmıştır. Bu araçlar, kömür ya da tahta parçası gibi hafif maddeleri kaldırmak için her zaman kullanılmaktadır.

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Araçlar ve Gereçler » Genel Araçlar

Kaynak:4
1.cilt / s.329-330