Bumeranglar (fırlatma sopaları), Tarihöncesinden bu yana silah olarak kullanılmıştır ve dünyanın birçok yerinde günümüzde de görülebilir. Güney Afrika kabilelerinin kullandıkları topuzlu değnek gibi silahlar, uzunluğu 30 cm ile 1 metre arasında değişen, yuvarlak kesitli tahta sopalardır. Bunlar, tıpkı fırlatılan bir taş gibi, düz" bir balistik yol izler ve eh çok 50 metre uzağa gidebilirler. Bununla birlikte, kimi yörelerde, havada durabilmek için aerodinamik kaldırma gücünden yararlanan, biraz daha geliştirilmiş biçimde sopalara raslanır. Avustralya bumerang'ı, bu sopaların tipik bir örneğidir.
Genellikle, tüm bumerangların fırlatana döneceğine inanılır. Ancak bumerangların çoğu, hemen hemen düz bir yol izleyecek biçimde hazırlanmıştır ve 200 m uzağa gidebilir. Eşit boy ve ağırlıktaki bir sopaya oranla, bumerangın çok daha ileriye fırlatılabilmesinin nedeni, havada uçarken yükselmesini sağlayan AEROFOİL kesitidir. Bu kaldırma gücü, aero
fil biçimin merkezinde etkisini göstermez. Bumerang dümdüz yapılacak olsaydı, hava akımını yan alacak biçimde döner ve yerden yükselemezdi. İşte bu nedenle bumeranglar eğridir ve döndürülerek fırlatılır. İki kanat, tıpkı bir pervane gibi dönerek bumerangı dengeler. Kanatlar, hızla dönen bir CAYROSKOP'un denge bulması gibi, rüzgar akımına karşı hep küçük bir açı vererek hem hava direncini azaltır, hem de yerden gereğince yükselir.
Düz uçan bir bumerangda kanatlar, tüm kaldır-" ma gücü bumerangın ağırlık merkezini (Bk. STATİK) etkileyecek biçimde yapılmıştır. Bu bumeranglar, dönme düzlemi nerdeyse yatay olacak biçimde fırlatılır, böylece, uçuş sırasında kaldırma gücü, yerçekiminin tersi yönünden etkir. Bumeranga, dönüş hızı uçuş sırasında değişmeyecek bir biçim verilmiştir. Yolun sonuna doğru hızını yitirse bile, hızla dönen kanatları, hedefe şiddetle çarpar. Bumerang yerden ancak bir, birbuçuk metre kadar yüksekten yolaldığı için, mızrak gibi yüksekten atılan silahlara oranla çok daha başarılı nişan almayı sağlar. Avustralya yerlileri bu
merangı, kanguru gibi hayvanları avlamakta ve kabile savaşlarında silah olarak kullanırlar.

Geri dönen bumeranglar: Bunlar günlük yaşantıda pek elverişli olmadığından, Avustralya yerlileri arasında, düz giden bumeranglardan daha az kullanılır. Biçimleri, düz giden bumeranglara göre ancak ayrıntılar yönünden farklıdır; ama genel olarak daha küçük ve daha hafiftirler. Geri dönen bumerangın bir uçtan bir uca uzunluğu 45-75 cm, ağırlığı da 110-280 gram arasındadır. Düz giden bumerangın ise boyu 60 - 90 cm, ağırlığı 200 - 400 gram arasında değişir. Geri dönen bumerangların bir özelliği, boylarının ve ağırlıklarının küçüklüğü ise, bir başka özelliği de, eğik biçimidir. Kanatlar arasında ki açı, genellikle 90° - 130° arasındadır. Düz giden bumeranglarda bu açı 150 dereceye kadar çıkabilir. Adından da anlaşılacağı gibi, geri dönen bumeranglar, fırlatana geri dönecek biçimde atılabilir ve usta ellerde, çapı 27-54 m arasında değişen geniş, düz bir daire çizerler. Bumerang bu daireyi, yerden 1-2 metre yükseklikte çizer. Bu, tipik bir yoldur, ama
başka yollar da çizebilir.
Düz gidenlerin tersine, geri dönen bumeranglar, dönme düzlemi hemen hemen dikey olacak biçimde fırlatılır. Şekilde, geri dönen bir bumerangın, fırlatan tarafından, elinden çıktığı anda nasıl görüldüğü belirtilmektedir. Dönme düzlemi, dik çizginin sağına doğru (sağ elle fırlatılmış bir bumerangda) 20° kadardır ve kanatların kıvrık yanı yukarıya gelmiştir. Bumerang düzlemine dikey etki yapan kaldırma gücü, noktalı çizgilerle belirtildiği gibi, biri dikey, öteki yatay iki ayrı bileşenden oluşmuş gibi de düşünülebilir. Küçük olan, dikine bileşen, bumerangın ağırlığına karşı koyarak onu havada tutmaya yarar. Daha büyük olan yatay güç ise, bumerangın sola doğru hızlanmasını sağlar. Geri dönen bumerangların kanat biçimi, düz giden bumeranglara oranla daha az gelişmiştir ve kaldırma gücü, ağırlık merkezini etkilemez. Yukarı kanat, aşağı kanada oranla havayı daha hızlı keser (tıpkı bir otomobil ya da bisiklet tekerleğinin yukarı kesiminin, yere yakın kesime oranla ileri doğru daha hızlı gitmesi gibi); böylece, yuka
rı kanat, daha büyük kaldırma gücü sağlamış olur. Bu yüzden, iki kanadın toplam kaldırma gücü, ağırlık merkezinin üzerindeki bir noktayı etkiler; bu da bumerangı, saat kollarının tersi yönünde yatırır. Bununla birlikte bumerang, bir yandan da hızla döndüğü için bir cayroskop gibi davranır ve eğileceği yerde sola döner (vresisyon). Bunu uçtuğu sürece yaptığı, durmadan döndüğü ve yana doğru hızlandığı için de, yaklaşık olarak bir daire çizerek fırlatıldığı noktaya döner.
Geri dönen bumeranglar, dönme düzlemi neredeyse dikey olacak biçimde fırlatılmakla birlikte, uçuşun sonuna doğru, genellikle yatay dönme düzlemine girerler. Kanatların eğik yanları yukarı gelmiştir ve toplam kaldırma gücü, ağırlık merkezinin hem önünde, hem de yukarısında bir noktayı etkilediği için, bu yana doğru eğilmişlerdir (böylece bumerang, hem yukarda anlatıldığı gibi dikine bir eksen, hem de yatay bir eksen çevresinde döner ).
Bu eğilme, bumerangın geri dönmesi için gereklidir; çünkü bumerang yavaşladıkça, toplam kaldırma gücünün daha büyük bir oranının da, yerçekimine karşı koymak için, yukarı yöneltilmesi gerekecektir. Bumerangın düzlemi yatay olunca, uçuşun sonuna doğru, tüm kaldırma gücü yukarı doğru etkisini gösterir ve bumerang bazen, ağır ağır yere düşmeden önce, birkaç saniye havada salınır (usta bir fırla acı, bumerangı fırlatırken açı ve hızda yapacağı hafif değişiklikler, dairesel uçuşa bu gibi çeşitlemeler katabilir). Geri dönen bumeranglar, bir zamanlar kuş avlamada, özellikle onları yuvalarından ürkütüp kaçırmak için kullanılmıştır. Avustralya yerlileri bumerangı, eğlence amacıyla da kullanırlardı.

Tarihçe:
Genel olarak, bumerangın yalnızca Avustralya yerlilerine Özgü olduğuna inanılırsa da, bu doğru değildir. Buna benzer silahlar, son zamanlara kadar, güney ve kuzeybatı Hindistan yerlileri ve A.B. D'nin güneybatısında yaşayan Hopi kızılderilileri tarafından da kullanılıyordu. Tarihöncesi Avrupalıları ve eski Mısırlılar da bumerang kullanırlardı. Mısır'ın daha sonraki dönemlerinde (İ.Ö. 1 500 dolaylarında) Nil bataklıklarında bumeranglarla kuş avlamak, Mısır soyluları tarafından sevilen ve tutulan bir spor olmuştu. Bu yüzden bumerang fırlatmanın, insanın en eski sporu olduğu öne sürülür. Günümüzde de Avustralya'da ve bir ölçüde A.B.D'nde spor amacıyla kullanılmaktadır.

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Araçlar ve Gereçler » Genel Araçlar

Kaynak:4
1.cilt / s.330-333