Elektrik kablosu,Elektrik teli,dağıtım sistemleri,yalıtım,kılıf akımlarının önlenmesi | İletim-Elektriksel iletim-Gazlarda iletim-Yalıtkan ve yarıiletkenler-İyonik maddeler | Elektrik dağıtım şebekesi,güç yitimleri, alternatif akım sistemleri,dağıtım,kablolar | Tek raylı demiryolu - Lartigue sistemleri - Cayroskopik tek raylar - Alweg sistemleri | Enerji Depolama,Pompalı depolama sistemleri,Elektrik ,Isı depolama,Mekanik enerji |

Buz eritici, istenmeyen buzların eritilmesine yarayan bir aygıt ya da maddedir. Birçok araç ya da yerde, sözgelimi uçakların hava giriş boruları ve başka önemli bölümlerinde, hiç buz oluşmaması gerekir. Bu nedenle «buz önleyici,» cbuz eritici»den daha uygun bir terimdir. Buz eritmede ya da bazen oluşumunu önlemede, 3 ayrı yöntem vardır: Isıl; kimyasal: mekanik.
Caddeler ve yollar: Caddelerdeki buzları eritmede kullanılan en yaygın yöntem, üstlerine tuz serpmektir. Tuz çözeltisinin donma noktası sıfırdan daha düşük olduğu için tuz, buzun donma noktasını düşürür ve buz erir. Kışın, bazı kentlerde bu amaçla çok tuz kullanılır. Bu durum hem arabaların alt bölümlerinde paslanmalara hem de tuz çözeltisinin ırmak, göl ve öteki sulara karışmasıyla çevre kirlenmesine yolaçar.
Kimi zaman da yollar, yakındaki endüstri kuruluşlarından beslenen buhar ya da sıcak su borularıyla ısıtılır; soğuk bölgelerde ise, yol yüzeylerinin bazı bölümlerine, yüzeye yakın yere, elektrik direnç elemanları yerleştirilir. Sözgelimi, altlarında onları sıcak tutacak donmamış toprak bulunmadığından üst geçitler, öteki yollardan daha hızlı kayganlaşarak tehlike yaratır.

Elektrik iletim hatları: Hava hatları sert rüzgarlara ve bir buz tabakasına dayanacak biçimde yapılır; ama kötü hava koşullarında, bazen hatlar, akımın ısıtma etkisiyle kabloların sıcaklığı donma noktasının üstüne çıkıncaya kadar, kısa bir süre, aşırı derecede yüklenir. Yeraltı kabloları, genellikle, toprağın donma derinliğinin altına gömülür.

Taşıtlar: Taşıtlar, genellikle motordan gelen sıcak havayı kullanırlar. Bu, oto camlarmdaki buğulanmayı ya da buzlanmayı önlemenin en yaygın yoludur. Bazı arabaların da arka camlarında elektrik direnç elemanları bulunur. Donmuş oto camlarına karşı sprey ya da şişe içinde etilen glikol gibi alkol bazlı kimyasal maddeler satılır. Bunlar buzu, donma derecesini düşürerek eritirler.
Üst bölümlerinde çok buz biriktiği zaman devri-lebilen küçük gemilerde buzlanma, saf su olduğu için 0°C'ta donan yağmur ya da karla karışık yağmur nedeniyle ortaya çıkar. Öte yandan deniz suyu, tuziu olduğu için daha düşük bir sıcaklıkta donar. Gemilerin buzlarının eritilmesi zordur; bu amaçla motor ısısından, elektrikli ısıtıcılardan ve kimyasal maddelerden yararlanılır.
Elektrikli trenler için kullanılan hava hatları, bir buz eritme sistemine gerek bırakmazlar: çünkü yüksek gerilim, bir buz tabakasının oluşmasını önler. Elektrikli rayların kullanıldığı demiryolları, buzlan küreyen ve antifriz uygulayan buz eritme trenleri ve raylara buz eritici kimyasal maddeler içeren kaplar yerleştirmek gibi yöntemlerle korunur. Hava sıcaklığının düşerek dona yol açacağı anlaşıldığı zaman, kimyasal maddenin bulunduğu kaptan geçen bir silindir rayın üzerine çıkarılarak lokomotifin akım toplayıcı 'fırçası'nın kimyasal maddeyi bütün raya yayması sağlanır. Bazı demiryolu sistemlerinde plazma meşalesi (lokomotif ile ray arasındaki bir kıvılcım atlama noktasından geçirilen iyonlaştınlmış bir sıcak gaz akımı) kullanılır. Makas donanımları ise, bir tanktan çevresindeki borulara ısıtılmış yağ pompalanarak, donmaktan korunur.

Uçak: Uçakların ön camları, «sandviç» biçimli bir cam yapısıyla korunur. Ortadaki tabaka, saydam bir iletken ya da kimyasal maddeden, örneğin içinden akım geçirilince ısınan bir altın tabakasından oluşur. Boşluk içinden sıcak hava geçirilerek de donma önlenebilir. Duyarlı denetim aygıtlarıyla, camın fazla ısınarak çatlamasının önüne geçilir. Uçak, buzlanmaya yölaçabilecek hava koşullarında uçacaksa. denetim yüzeyleri, hava hızı pitot boruları, hava girişleri, pervane kanatları, vb., korunarak, dengenin bozulması ya da denetimin yitirilmesi önlenmelidir. Pervane ve türbovantilatör kanatlarında buz birikmemesi çok önemlidir; çünkü biriken buz, çok küçük miktarda bile olsa tehlikeli denge bozukluklarına yol-açabileceği gibi, kopup çarptığı zaman uçak gövdesini de delebilir. Türbin kanatlarında elektrikli ısıtıcılar ya da merkezkaç kuvvetiyle hareket eden antifriz sıvıları bulunur.
Kimi uçaklarda, hâlâ, TKS buz eritici macun kullanılmaktadır. İkinci Dünya Savaşı'ııda, binlerce Müttefik uçağında kullanılmış olan bu macun, hem düzgün olarak uçak gövdesine yayılamaz, hem de yağmur ve dolu yağınca kolayca akıp gidor. Günümüzde, büyük hızlara çıkmayan uçaklarda, patenti B.F. Goodrich'te olan mekanik bir buz eritme 'sistemi kullanılır. Bu sistem, denelim yüzeyine yerleştirilen bir kauçuk şeritle, motorun çalıştırdığı bir. kompresör tarafından havayla doldurulabilen borulardan oluşur. Boruların şişmesiyle kırılan buzlar, hava akımıyla yerlerinden sökülür. Daha hızlı uçaklarda ise, elektrikli yöntemlerden ya da jet motorlarında bol bulunan ve motor bölümünden «çekilebilen» sıcak havadan yararlanılır. Elektrikli sistemler, sıcağa dirençli kauçuk şeritler gibi yalıtım maddeleri içine yerleştirilmiş iletkenlerden oluşur.

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Araçlar ve Gereçler » Genel Araçlar

Kaynak:4
1.cilt / s.335-336