Dalma teknolojisi yıllar boyunca geliştikçe, kurtarma ve onarım amacıyla günden güne daha derinlere ve soğuk sulara dalma gereği doğdu (dünyanın sıcak bölgelerinde bile, derine inildikçe su soğur). Dalgıçları soğuktan, yani hipotermiden (beden ısısının düşmesi) korumak için de, dalgıç donanımı kullanmak kaçınılmaz oldu.
Beden ısısının düşmesi, tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Beden sıcaklığının düşmesi, önce kol ve bacakları etkiler. Öte yandan, kol ve bacaklar gibi bedenin merkezinden uzakta bulunan baş, beden yüzeyine yakın olduğu için de omurilik, tehlikeyle karşı karşıyadır. Donma sıcaklığında suya dalan dona~ nımsız bir dalgıç, birkaç dakika içinde bilincini yitirir. 10°C'ta bile, yaşama süresi ancak3,5 saatten biraz fazladır. Buna karşılık aynı sıcaklıkta, iyi bir dalgıç donanımı, beden ısısını koruyarak bu süreyi 24 saate kadar uzatabilir (yün kazak gibi bir giysi bile, deriyle temasta olan soğuk su akımını azaltacağından işe yarar).
Dalgıç donanımlarının iki tipi vardır: Dalgıcı tümüyle örterek onu kuru ve sıcak tutan, başlıklı, klasik dalgıç giysisi; solunum aygıtlı (SU CİĞERİ), bağımsız dalgıç giysisi ya da balıkadam (scuba) giysisi. Balıkadam giysisi, su ciğeriyle birlikte kullanılır. Bu giysiler de kendi içlerinde ikiye ayrılır: Dalgıcın bedeninin her yanını kuru tutan kuru giysi, beden ile giysi arasında ince bir su tabakası bulunan ıslak giysi. Giysinin içindeki su, hemen dalgıcın beden sıcaklığına kadar ısınır ve giysinin dışındaki soğuk suya karşı ek bir yalıtkan tabaka görevi yapar.

Başlıklı donanım:
Başlıklı donanım, eski DALGIÇ ÇANI'ndan kaynaklanır. Başlık, yüzeye uzanan hortumdan sürekli taze hava gelen, bir tür taşınabilir dalgıç çanı olarak düşünülebilir.
Giysi, kauçuklu bir maddeden yapılmıştır. Dalgıç, giysinin içine boyun bölümündeki delikten girer. Sonra başlık, su geçirmeyecek biçimde giysiye bağlanır. Cam pencerelerle dalgıcın çevresini görmesini sağlayan başiık, bir hava borusuyla yüzeye bağlıdır. Borudan aşağı kompresörler, çevre basıncında, yani başlığın dışındaki suy.un basıncına eşit basınçta taze hava pompalarlar. Solukla verilen hava bir supapla suya atılır. Dalgıcı gerektiği zaman yukarı çekebilmek için, giysiye bir güvenlik ipi bağlanmıştır. Çoğunlukla, dalgıcın yüzeydekilerle doğrudan temasını sağlayan bir de telefon hattı bulunur.
Başlıklı donanımın ağır olmasına karşın, başlığın içindeki hava, giysinin ağırlığını karşılayarak dalgıcın suda batmadan yüzmesini sağlayabilir. Bu yüzden, dalgıcın dibe inebilmesini ve dipte yürümesini sağlama amacıyla ağırlıklar eklenir. Her biri yaklaşık 20 kg olan ağırlıklardan birisi göğsüne, ikincisi de dengeli yürümesini sağlamak için sırtına bağlanır. Ayrıca ayakkabıların tabanları da her biri 8 kg ağırlığında kurşun kaplıdır. Dalgıç isterse, bunlara ek olarak bir de kurşun kemer takar.
Yüzeyden sürekli hava gönderildiği için, başlıklı elbise giyen dalgıç, suyun altında uzun süre çalışabilir. Ancak ipler ve ağır, hantal giysi; yüzünden bu donanım, yalnızca batık bir gemi gibi sabit işlerde elverişlidir.

Kuru bağımsız dalgıç donanımı:
Bunlar palet, maske ve su ciğeriyle birlikte kullanılır. Giysi, altına başka şeyler de giyilebilmesi için bol yapılır. Kauçuk ya da neoprendendir (aşınmaya daha dayanıklı bir yapay kauçuk türü), bazen kumaşla takviye
edilir. Boyun ve bileklerde sugeçirmez katlar vardır. Aynı amaçla, alt ve üst bölümlerin birleştiği yerde, sugeçirmez bir kuşak bulunur. Pantolon, ayaklan da kaplar (bazı kuru giysilerde beldeki ek yeri yoktur. Bunlar boyun bölümünden giyilip çıkartılır).
Dalgıç giyindiği zaman, içme giydiği giysilerin arasında bir miktar hava kalır. Bu hava, dalmayı olumsuz yönde etkiler. O', yüzden, bilekteki sugeçirmez katın altına parmak sokularak, giysi aralanır ve yalnızca eller suyun üstünde kalacak biçimde suyun içine girilir. Bu durumda su basıncı, giysi içindeki havayı dışarı atar. Bazı giysilerde, bunu otomatik larak yapan bir supap vardır.
Söz konusu dalgıç elbisesinin sakıncalı yanlarından biri, dalgıç derine indikçe, içerde kalan havanın, su basıncının etkisiyle sıkışmasıdır. Havanın hacmi azaldıkça, giysi bedene daha çok yapışır ve dalgıcı sıkıştırarak serbestçe hareket etmesini engeller. Bazen, giysinin kat ve dikiş yerleri, dalgıcın bedeninde derin izler bırakacak kadar baskı yapar. Bu yüzden kuru giysi, ıslak giysiden daha az kullanılır: Yalnızca çok soğuk ve çok kirli (dalgıcı sudaki kirlerden koruma amacıyla yüzün tümünü kaplayan maskeyle dalınan) sularda. Kirli sulara dalındığı zaman, giysi dalgıcın üstündeyken mikroptan arındırılır.

Islak bağımsız dalgıç donanımı:
Islak giysi, çoğunlukla köpük neoprenden yapılır. Bedene iyice yapışır ve sugeçirmez olması gerekmez. İçine giren su, dalgıcın beden sıcaklığıyla hemen ısınır. Hattâ, başlangıçta giysinin içine sıcak su da konulabilir. İçinde milyonlarca minik hava kabarcığı bulunduran köpük, yalıtkan bir tabaka işlevi görür.
Islak giysinin başlıca sakıncası, hava kabarcıklarının dalgıcın ağırlığını azaltmasıdır. Bu yüzden balıkadamlar, dibe inmeyi kolaylaştıran ağır kemerler takarlar. Sığ sularda bu sorun yaratmaz. Ama derine dalındığı zaman, suyun basıncı hava kabarcıklarını iyice sıkıştırır ve hem dalgıcı kaldıran kuvvet, hem de ısı yalıtımı azalır. Yüzeyde batmadan yüzebilen dalgıç, derinde ağırlaşır (ağırlık kemerine hemen çözülebilen bir düzenek takılmasının nedeni budur). Deneyimli dalgıçlar, bu değişikliğe alışırlar ve yukarı dönmek, dibe dalmaktan daha zor olduğu halde, paletleriyle kendilerini oldukça büyük bir güçle itebilirler.
Ağırlaşmaya karşı, özellikle uzun süre sualtında kalıp ağırlaşma yüzünden yorulan dalgıçları rahatlatmak için, bazı yöntemler geliştirilmiştir. Bunların en yalını, ayarlanabilir can yeleğidir. Bu, üstüne sıkıştırılmış hava tüpü bağlanmış bir torbadır. Dalgıç derine indikçe, kaldırma kuvvetini artırmak için, torbaya daha çok hava doldurur. Yukarı dönerken, hava otomatik olarak ya da elle açılarak boşaltılır. Daha gelişmiş bir yöntemdeyse, alışılmış köpük kabarcıkları yerine milyonlarca minik, hava dolu cam kürecik kullanılır. Cam küreciklerin içindeki hava sıkışmaz ve dalgıcın ağırlığı ile yalıtkan tabaka böylece değişmez kalır. Kuşkusuz bu tür giysiler çok daha pahalıdır.

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Araçlar ve Gereçler » Genel Araçlar

Kaynak:4
2.cilt / s.454-456