Kimya, evrende bulunan bütün madde biçimlerinin bileşimlerini inceleyen bilim dalıdır. Hem doğada bulunan, hem de insanlar tarafından üretilmiş olan bütün maddeler, 106 kimyasal ELEMENT'ten oluşmuştur. Kimyasal ÇÖZÜMLEME'yle, gelişmiş ölçüm yöntemlerini de içeren ileri tekniklerin ortaya çıkması sonucu, herhangi bir çakıltaşından, bilinmeyen bir toz örneğine kadar, bütün maddelerin kimyasal bileşimini bulma olanağı sağlanmıştır. Kimya bilimi, bileşimlerin incelenmesinin yanı sıra, maddelerin birbirleri üstündeki etkileriyle de ilgilenir. Kuvvetli asitler ile kuvvetli alkaliler çok aşındırıcıdırlar; ama birbirlerini yansızlaştırdıkları zaman, zararsız bir kimyasal bileşik, yani tuz elde edilir. Sözgelimi, sodyum hidroksit (NaOH) ve hidroklorik asit (HCl) tepkimeye girince, sofra tuzu (NaCl) ile su oluşur.
Tarihçe:XVI. yüzyılın başlarında SİMYA'mn sınırları zorlanmaya başlanmıştı. BOYLE'un Skeptical Chymist (Kuşkucu Kimyacı) yapıtınınXVII. yüzyıl ortalarında yaymlanmasıyla, maddenin incelenmesinde yeni bir çığır açıldı. Böyle, bu yapıtında, maddenin yalın temel cisimlerden, yani kimyasal elementlerden oluştuğunu ileri sürüyordu.
XVIII. yüzyıl boyunca bilim adamları, değişik elementlerin ve bileşiklerin özelliklerini, sistemli biçimde incelediler. Joseph Black, «değişmez hava» diye' adlandırılan karbon dioksidin kimyasını inceledi. Scheele, kloru, arseniği, çeşitli organik asitleri, gliserini ve oksijeni buldu. Bağımsız olarak çalışan Priestley de, cıva oksidi ısıtarak oksijeni buldu ve oksijenin, hem yanma olayında, hem de hayvanların solunumunda temel bir madde olduğunu ortaya koydu. Yüzyıllar boyunca bir element olduğu düşünülmüş olan suyun, oksijen ile hidrojenden oluştuğu CAVENDİSH tarafından ortaya çıkarıldı. Fransız Devrimi'nde başı kesilen LAVOİSİER, sayısız deney yaptı ve söz konusu dönemde bilinen 33 elementi içeren bir çizelge hazırlayarak, modern «kimyanın kurucusu» oldu.
Kimyadaki ilerlemeler, XIX.yüzyıl boyunca da sürdü. Birçok element bulundu ve element grupları içindeki benzerlikler ortaya çıkarıldı. Böylece MENDELEYEV, elementleri PERYODİK ÇİZELGE'de sınıflandırdı. DALTON, DAVY, GayLussac, AVOGADRO ve BERZELİUS'un çalışmaları sonucu, kimyasal bileşimleri ve elementlerin birleşmesini konu alan yasalar geliştirildi. Organik kimyanın varlığını ortaya çıkaran da Berzelius oldu. 1822 yılında Alman kimyacı Wohler, sidikte bulunan beyaz billursu bir bileşik olan ürenin (COlNHılı) bireşimini yapıncaya kadar, organik bileşiklerin yalnızca hayvanlardan ve bitkilerden elde edilebileceği sanılıyordu.. Daha sonra, Perkin, kinin hazırlamaya çalışırken, değerli bir boyarmadde olan moveini elde etti. Fischer de, şekerlerin bireşimini gerçekleştirdi. Yeni bileşiklerle ilgili buluşların dışında, Kekule, 1866 yılında benzen halkasıyla ilgili kuramını açıkladı (Bk. AROMATİK BİLEŞİKLER).
Günümüzde kimya:
Kimya, aralarında kesin sınırlar bulunmamakla birlikte, üç dala ayrılabilir: ORGANİK KİMYA (karbon bileşiklerinin kimyası); ANORGANİK KİMYA (mineral kökenli maddelerin incelenmesi) ; fizikokimya. Fizikokimya, kimyasal maddelerin ve kimyasal tepkimelerin gozîemlenmesiyie ve özelliklerinin molekül özelliklerine bağlanmasıyla ilgilenir. Bu yolla, billur yapısındaki değişiklikler ilekimyasal tepkimelerin hızlarının ölçülmesi ve ısı ile basınç değişikliklerinin bu hız üstündeki etkilerinin ilgili moleküle bağlanması sağlanır. Bu tür araştırmalardan elde edilen sonuçlar, endüstri üretiminin koşullarının saptanmasında büyük önem taşır.
Biyokimya:
Bütün canlılar, kimya fabrikalarına benzerler: Sürekli olarak kimyasal bileşikleri çözündürür ve bireşim yaparlar. Bu kimyasal tepkimeleri ve hücre içi etkinlikler ile hücre dışı etkinlikler arasındaki duyarlı dengeyi inceleyen bilim dalma, «biyokimya» adı verilir. Biyokimya, PROTEİNLER'in, KARBONHİDRATLAR'm, vitaminlerin, enzimlerin, hormonların ve birçok başka bileşiğin Özellikleri ile molekül yapılarının bulunmasını sağlamıştır.
Doğal kaynaklar tükenmeye yüz tuttuğu ya da apansız kullanılmaz hale geldiği zaman, bunların yerini alacak bir ürün sağlayarak sorunu çözmeye çalışan, kimyacıdır. XIX. yüzyılın sonunda William CROOKES, Şili güherçilesinin (sodyum nitrat) tükenmesi durumunda, dünyada yiyecek kıtlığı görüleceği konusunda bilim adamlarını uyardı. Böylece kimyacılar, laboratuvarda hava ve bir katalizör yardımıyla amonyak (Bk. AMONYAK ÜRETİMİ) bireşimi yapmak için çalışmalara başladılar. Haber yöntemi («HaberBosch yöntemi» de denir), özellikle Almanya'nın patlayıcı maddeler için amonyaktan nitrat üretmek zorunda kaldığı Birinci Dünya savaşı sırasında büyük başarı kazandı. Birinci Dünya savaşından sonra, organik kimyacılar, günümüzde özellikle lastik endüstrisinde geniş oranda kullanılan ilk sentetik kauçuğu geliştirdiler. Bununla birlikte, savaşlar, yeni kimyasal maddelerin geliştirilmesini sağlayan tek yönlendirici değildir. Gerçekte, bazı önemli bileşikler, sözgelimi, mövein (bir anilin boya) ve polietilen rastlantı sonucu bulunmuştur. Polietilenin bulunması, yüksek basınçların tepkimeler üstüne etkileri konusunda yapılan deneyler sırasında gerçekleşmiştir. Küçük bileşiklerin uzun zincirler ya da polimerler halinde birleştirilmesi özellikle başarılı olmuş vb kullanışlı sentetik liflerin ve PLASTİK'lerin ortaya çıkmasını sağlamıştır.


Kaynak:4-5.cilt

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Araçlar ve Gereçler »