Pilotsuz uçak, güdümlü füze gibi, içinde insan bulunmayan bir hava aracıdır. Ya uzaktan denetimle ya da üstünde bulunan önceden ayarlanmış aygıtlarla yönetilir. Güdümlü füzelerin tersine, pilotsuz uçakların çoğu, bir görevden sonra yere indirilip yeniden kullanılabilecek biçimde yapılır.
Havacılık tarihinde insan eli değmeden uçurulan ilk uçak, Lawrence Sperry tarafından yapılmış bir cayroskopik dengeleme düzeneğiyle uçan, A.B.D. Deniz Kuvvetleri'nin Curtiss deniz uçağıydı. Bu uçuş 1913'te gerçekleştirildi. Sperry'nin geliştirdiği aygıt, sonradan kullanılan otomatik pilotların da temelini oluşturdu. Pilotsuz uçaklar, genellikle av uçakları ve uçaksavar silahları için hedef görevi yaparlar. Bunlardan bazıları, uçak büyüklüğündedir ve uzaktan denetlenirler. Ama çoğu küçüktür ve yalnızca hedef görevi yapma amacıyla üretilirler. Pilotsuz uçaklar genellikle hava hedefleri olarak kullanılırlar. Bu arada, «uzaktan denetimli araçlar» (RPV) diye tanımlanan bir başka tür pilotsuz uçakların da üretimi artmaktadır.
Pilotsuz uçak, füzelerde olduğu gibi, gövde, motor, denetim, komuta ve yönlendirme sistemlerinden oluşur. Çalışmalar sarasında bu sistemlere yardımcı olan
öteki sistemlerse, havalandırma, uzaktan denetim ve indirme sistemleridir. Ayrıca, hedef olarak kullanıldıklarında, hedef büyütme ve isabet sistemleri de bulunur.
Gövde ve motor: Pilotsuz uçağın gövde yapısı, pilottu UÇAK'ların ya da jet motorlu füzelerin gövde yapılarına benzer. Pilotsuz uçakta da, geleneksel aerodinamik komuta yüzeyleri (kanatlar, kanatçıklar, yükseklik ve yön dümenleri gibi) bulunur ve pistonlu, türbojet, türboprop ya da roket motorlarıyla donatılır. Hedef uçağı olarak kullanılacak pilottu uçaklarda, pilot bölümü ve iniş takımı olduğu gibi (genellikle pilot için gerekli aygıtlarla birlikte) korunur. Öteki hedef uçaklarının bazıları ve RPV'lerde de iniş takımı bulunabilir, ama bunların çoğu tekerleksiz yapılır.
Komuta yönlendirme sistemi: Pilotsuz uçakların büyük çoğunluğunda, bir RADYO komuta yönlendirme sistemi bulunmaktadır. Bu sistem, kendi radyo alıcısıyla, yerden verilen komuta sinyallerini alır, uçağınyönetimi için gerekli komutlara çevirir ve havadaki hareketleri sağlar.
Hedef uçakları küçük olduğundan, üstlerinden yansıya; RADAR dalgaları, radar izlemesini engelleyecek kadar küçük olur. Radar izlemesinin sağlanması için, pilotsuz uçağa takılan bir radar vericisi, aldığı sinyalleri yükseltir ve belirli bir çıkış gücünde, VURU KOD MODÜLASYONU sinyalleri gönderir.
Pilotsuz uçakta bulunan bir TELEMETRİ donanımıysa, yerden denetim yapan operatöre, verdiği komutların yerine getirilip getirilmediği konusunda bilgi verir. Aynı sistem, operatöre, pilotsuz uçağın yakıtı, yüksekliği ve hızı gibi konularda da bilgi gönderir ve onun, daha sonraki hareketler için planlama yapabilmesini sağlar.
Havalandırma sistemi: Hedef uçakları ve RPV'ler, yer ya da gemi atış rampalarından havalandırılır ya da bir taşıyıcı uçaktan bırakılırlar. Yer atıcısı, genellikle kısa raylı, hareketsiz ya da hareketli bir atış rampasıdır. Pilotsuz uçak buradan, yukarı doğru bir açıyla, ya kendi motoruyla ya da bir JjAİ.T.O'yla(jet yardımlı kalkış) fırlatılır. Jato tüpü, birkaç saniyelik bir yanıştan sonra yakıtının bitmesiyle görevini ta
mamlar ve atılır. Havadan bırakmalarda, hedef uçakları ve RPV'ler, taşıyıcı uçağın kanatları altında bulunan pilona asılırlar. Burada da, yer atışında olduğu gibi, uçuş öncesi denetimleri yapılır ve hedef uçağının motoru, atıştan önce uçağa çekilen bağlantılarla ateşlenir. Bu tür atışlarda ayrıca, bir itici motora gereksinme duyulmaz. Hedef uçağı, pilondan bırakılıp, birkaç saniye sonra devreye giren uzaktan denetimle yönetilir. Pilotlu uçaklardan uyarlanmış hedef uçaklarında ve büyük RPV'lerde, normal pist kalkışinişleri için iniş takımları vardır.
Uzaktan denetim sistemi: Pilotsuz uçakların uzaktan komuta sistemi şu bölümlerden oluşur: Bir radyo komuta yönlendirme sisteminin vericisi; uçuş ve öteki komutların pilotsuz uçağa verildiği bir denetim kutusu; uçağın uçuş başını ve konumunu bulmada kullanılan bir radar izleme birimi; pilotsuz uçaktan gelen bilgilerin alınıp değerlendirilmesini sağlayan alıcı donanım. Bu sistem, bir yer istasyonunda, bir gemide ya da taşıyıcı uçakta bulunabilir.
İndirme sistemi: Görev sonunda yere iniş için, iniş takımı olmayan pilotsuz uçaklarda, ya otomatik ya da yerden denetimli PARAŞÜT'lü indirme sistemibulunur. Ana paraşüt, bir kılavuz paraşüt yardımıyla açılıp, uçağı, yere ya da su üstüne indirir. Pilotsuz uçağa, yere inişte şoku azaltan ve suda yüzmesini sağlayan hava yastıkları takılır. Bununla birlikte, en yaygın indirme sistemi, helikopterli sistemdir. Bu sistemde, pilotsuz uçağa bağlı bir kablo, ana paraşütün üstünden, daha küçük olan yakalama paraşütüne doğru uzanır. Helikopterden uzatılan bir kanca, bu paraşütü yakalar ve helikopter, pilotsuz uçağın ağırlığını çekecek biçimde dengelendikten sonra, ana paraşüt otomatik olarak bırakılır. Böylece helikopter, uçağı askıya alıp üssüne döner. Komut veren radyo sinyali yitirilir ya da belirli bir süre için kesilirse, bir güvenlik donanımı, paraşüt sistemini otomatik olarak çalıştırır.
Hedef büyütme sistemi: Hedef uçağı, normal uçaktan küçüktür. Bu yüzden, saldıran uçaktaki pilotun yanıltılması amacıyla hedefin yapay olarak büyütülmesi gerekir. Hedef büyütme, gözle yapılan atışlarda yalın bir duman sistemi, elektronik donanımlar için de elektronik bir sistemdir. Isı arayan füzeler söz konusu olduğunda da, hedefin kızılaltı görüntüsünü büyütme amacıyla, pilotsuz uçağa bir ısı kaynağı takılır. Hedef tanımayı kolaylaştırma işlemi, pilotsuz uçaktaki bir radar sistemiyle yapılır. Gövdenin yansıttığı radar dalgaları, transistorlu güç kaynağı bulunan bir MİKRODALGA yükseltme sistemiyle büyütülür.
İsabet sistemi: Füze ve roket atışı görevlerinin büyük çoğunluğunda, hedef, saldırı yapan ya da ateş edenin görüş alanı dışında olduğundan,hedef uçağında, tam isabetleri (gerçekte füze ya da roket, pilotsuz uçağa isabet etmez, çok yakınından geçer) ya da isabete yakın atışları kaydeden bir donanım bulunur. Bu tür kayıt sistemleri, ya DOPPLER OLAYI ilkesinden ya da hedef uçağında, atıcıda ve füzede bulunan bir dizi vericiden yararlanır. Bunlardan gelen bilgiler, yerdeki uzaktan denetim merkezinde bulunan bir bilgisayara verilir.
RPV'ler: Bu yeni tür pilotsuz uçaklar, hedef uçaklarının geliştirilmiş türleridir. RPV'ler (uzaktan denetimli araçlar), daha küçük ve ucuz olduklarından, askeri alanda, pilota gereksinme duyulmayan koşullarda ve pilot için tehlikeli olabilecek görevlerde büyük yararlar sağlamaktadır. RPV'ler, sözgelimi Vietnam'da keşif görevlerinde başarıyla kullanılmışlardır. Bu küçük pilotsuz uçaklarla ayrıca, radar bilgileri toplamada, düşman radarlarını elektronik olarak karıştırmada ve çeşitli silahların düşman hedeflerine taşınmasında, başarılı sonuçlar alınmıştır. RPV'lerin bir tipi,içindeki TV kamerası ve lazer hedef belirleme donanımıyla hedefi bulup, ona kilitlenerek, silah taşıyıcı başka RPV'leri hedefe yöneltebilmektedir. RPV'lerin en son tipi olan mini RPV'ier, radyo denetimli küçük model uçaklar kadar ufak olmalarına karşılık, kısa menzilli uçuşlarla düşman toprakları üstünde, küçük kameralar, tarayıcılar ve başka alıcılar taşıyarak, keşif görevleri yaparlar.


Kaynak:4-cilt:6

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Araçlar ve Gereçler »