Sürtünme-sürtünmenin yararları ve zararları-kritik sürtünme

remşit · #1 28.11.08, 13:37

Birbiri üstünde kaydırılan iki yüzey arasında, harekete karşı oluşan dirence «sürtünme İki yüzey arasında görece bir hareket olduğunda (buna «kaydırma Sürtünmenin yararları ve zararları: Sürtünmenin yararlı bir uygulaması olarak, duvara dayalı merdivenin aşağı kaymaması gösterilebilir. Bunun nedeni, merdiven ile yer ve duvar arasındaki statik sürtünme kuvvetidir. FREN'lerde de, hareketli bir aracı ya da makinayı yavaşlatmada, kinetik sürtünmeden yararlanılır. Fren yapıldığında ısı ortaya çıkar. Bu ısı enerjisi, araç yavaşlarken yitirilen kinetik enerjiyi dengeler. Lastikler ile yer arasındaki yuvarlanma sürtünmesiolmasaydı, araçlar hiç bir zaman fren yapamaz ve virajları dönemezlerdi.
Buna karşılık, pek çok mekanik sistemde, sürtünme bir engel oluşturur. Zaman zaman durup sonra yeniden çalışan makinalarm çalışmaya her başlayışlarında, statik sürtünmeyi alt etmeleri gerekir. Bu güç çok yüksekse, makina hiç çalışmayabilir. Motorların pistonları ile silindirleri arasındaki kinetik sürtünme, ısınmayı ve duyarlı parçaların bozulmasını önlemek için en aza indirilmelidir. Böyle durumlarda, genellikle yağlama gerekir.
Kritik sürtünme: örnek olarak, bir masa üstüne yerleştirilmiş bir tahta blok ele alınırsa, bloka yandan etkiyen küçük bir kuvvetin, hiç bir hareket sağlamadığı görülür. Bunun nedeni, blok ile masa arasındaki statik sürtünme direncinin, uygulanan kuvvete eşit veters yönde olmasıdır. Ama kuvvet artırılırsa, sürtünme direnci blokun hareketini engelleyemez. Bu durumda, bloku hareket ettirecek bir noktaya (kritik sürtünme değerine) erişildiğinden, tahta hareket eder, yani kaymaya başlar.
Kritik sürtünme değeri, sürtünme hesaplarında göz önüne alınan önemli bir noktadır. Sözgelimi, dike yakın bir açıyla duvara dayanmış bir merdiven, dengelidir? ama açı azaltılırsa, merdiven kayacaktır. Bu olayın oluştuğu kritik açı, merdiven ile yer ve duvar arasındaki kritik sürtünmeden hesaplanabilir.
Sürtünme yasaları: Sürtünmeyle ilgili ilk sistemli araştırmalar XV. yüzyılda Leonardo da VİNCİ tarafından yapıldı. Vinci'nin bulguları, 1781'de Fransız fizikçi Charles COULOMB tarafından geliştirildi. Bu iki bilim adamının mekanik sürtünmeyi tanımlayan deneysel yasaları, günümüzde klasik mekaniğin önemli bir bölümünü oluşturur.
İlk yasa, iki katı cisim arasindaki kritik sürtünme değerinin, değme yüzeyinin alanından bağımsız olduğunu öne sürer. Yani, tahta blok ile masa arasındaki kritik sürtünme kuvveti, tahta blokun geniş ya da dar yüzü üstüne konulmasıyla değişmez.
İkinci yasa, belli cinsten iki malzeme (sözgelimi tahta ile tahta arasında) için kritik sürtünme kuvvetinin, malzemelerden birinin ikincisi üstünde yaptığı yükle doğru orantılı olduğunu belirtir. Başka bir deyişle, tahta blok üstündeki yükün iki kat artırılması, blok ile masa arasındaki kritik sürtünme kuvvetini de iki kat artırır.
İkinci yasa, belirli iki madde için kritik sürtünme kuvvetinin yüke oranının değişmez olduğunu ortaya koyar. «Sürtünme katsayısı Sürtünmenin fiziksel özellikleri: ELEKTRON MİKROSKOPU'nun yüksek büyütme gücü altında, en «düz Bir yüzey bir başkasının ağırlığını taşıdığında, değme noktaları üstündeki bölgesel basınçlar çok yüksek değerlere ulaşır. Bu yüksek basınçlar, yüzey atomları arasında zayıf kimyasal bağların oluşmasına ve bir noktanın ikinciye kaynaşmasına neden olabilir. Söz konusu karşılıklı etkileşime, «yüzeye yapışma Tekerlek ile yol yüzeyi arasında oluşan yuvarlanma sürtünmesi, kinetik sürtünmeden düşüktür. Bunun nedeni, iki yüzey arasındaki bağların, tekerleğin dönme hareketiyle bütün yüzey boyunca «kesilmek Yüzeylerin durumları önemli olduğu ve bazı malzemelerde yüzey bağları azaldığı için, sürtünmenin azaltılması amacıyla genellikle YAĞLAMA yapılır. Hava, su ya da yağ gibi bir akışkan içinde hareket eden katı cisimler de sürtünmeyle karşılaşır; ama bu sürtünme genellikle, «sıvı ortamın VİSKOZİTE'si

Kaynak:4-cilt:6

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç