Aerofoil (hava kanadı), havada hareket ederken bir «kaldırma kuvveti» sağlayacak biçimde yapılmış bir cisimdir. En yaygın aerofoil örneği UÇAK kanadıdır, ama aynı ilke HELİKOPTER rotorlarının, vantilatörlerin ve uçak PERVANElerinin itme kuvveti sağlamasında da kullanılır. Bazı yarış arabalarında, aerofoıller ters çevrilmiş olarak yerleştirilir; bu, hızla giderken, arabanın yolu iyice kavramasına yarar.
Kesitte görüldüğü gibi, aerofoilin üst kısmı bombeli, alt kısmı biraz daha düzdür. Havada hareket ederken, burun (ön) kısmı havayı ikiye böler: hava akımlarından biri aerofoilin üstünden, öteki altından geçer. Bu iki hava akımı,aerofoilin kuyruk (arka) kısmında birleşirler.
Aerofoil burun kısmı kuyruk kısmmdan daha yüksek olacak biçimde egimlendirilirse, üst hava sıkımının aldığı yol ve dolayısıyla «kaldırma kuvveti» artar. Bir uçak kanadının eğim açısına, geliş açısı denir. Uçağın hızı ne kadar düşükse, uçağı havada tutmak için gereken kaldırma kuvvetini sağlamak üzere, kanatların geliş açısı da o kjıdar büyük olmalıdır. Bir uçağın iniş sırasında «burnunun İyice kalkık» olduğu kolayca gözlenebilir.
Ancak, geliş açısı istenildiği kadar artırılamaz. Bunun nedeni laminer akiş olayıdır. Kanat ile üstünden geçen hava arasındaki sürtünme, kanada bitişik hava tabakasının (sınır tabaka), biraz ötedeki havadan daha yavaş hareket etmesine yolaçar. Aynı olay, akıntınm kenarlarda, ortada olduğundan daha yavaş olması şeklinde, ırmaklarda dâ görülebilir.
Kanattaki hava akımı, düzgün laminer olduğu sürece, yeterli bir kaldırma kuvveti sağlar. Ama geliş açısı çok büyükse, kanadın burun kısmındaki basınç o denli düşer ki, sınır tabaka kanattan aynlır ve türbülans ortaya çıkar. Açı büyüdükçe, sınır tabakanın ayrılma noktası burun kısmına yaklaşır ve kanadın kaldırma kuvveti giderek düşer. Sonunda, kanadın işlevi azalır ve uçak «bocalayarak», normal uçuş hızına yeniden ulaşana dek, pikeye geçer.

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Fizik » Dinamik


kaynak 4
1.cilt / s.11-12