Nüve Forum

Nüve Forum > kütüphane > Bilim ve Teknoloji > Gökbilim > Gökcisimlerinden Jetler

Gökbilim hakkinda Gökcisimlerinden Jetler ile ilgili bilgiler


[coverattach=1]Dar bir uzay açıya kısıtlanmış (collimation) yüksek hıza sahip madde akımları, diğer bir deyişle jetler, ve daha geniş uzay açılarla dışarıya doğru akan çift yönlü madde akımları (bipolar outflows) ilkel

Like Tree1Likes
  • 1 Post By SemaGürcan

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 24.04.09, 20:59
Yardımcı Doçent
 
Üyelik tarihi: Sep 2008
İletiler: 4.173
SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.
Standart Gökcisimlerinden Jetler

[coverattach=1]Dar bir uzay açıya kısıtlanmış (collimation) yüksek hıza sahip madde akımları, diğer bir deyişle jetler, ve daha geniş uzay açılarla dışarıya doğru akan çift yönlü madde akımları (bipolar outflows) ilkel yıldızlarda (protostars), gökada X-ışın çiftlerinde ve etkin gökada çekirdeklerinde (Active Galactic Nuclei - AGN) gözlenmektedir. Toplanma disklerinden dışarıya doğru olan akımlar manyetik ivmelenme modeliyle açıklanabilmektedir. Bu model, Lorentz çarpanı 10 veya daha büyük olan ortamlardaki, örneğin AGN veya X-ışın çiftlerindeki yüksek hızlara, akımın dar uzay açılara kısıtlanmasına ve büyük momentum akılarına açıklama getirebilmektedir. Yukarıda sayılan özelliklere diğer süreçler de yanıt getirebiliyor olmasına karşın manyetik model tüm özellikleri bir tek çerçevede toplayabiliyor. İlkel yıldız diskleri, AGN diskleri ve X-ışın diskleri, özellikle ışınımsal özellikleri açısından birbirinden farklı olmalarına karşın manyetik ivmelenme modeli gökcisminin türünden bağımsızdır.
Manyetik model oldukça genel bir uygulanabilirliğe sahip olmasına karşın tüm bağlamlarda geçerlikte olduğu söylenemez. Gökadamızda iki yönlü madde akımı sergileyen ve bu özelliği tamamen hidrodinamik bağlamda açıklanabilen gökcisimleri vardır, örneğin, ***61544; Carinae ve özellikle de gezegenimsi bulutsular (Icke ve ark., 1992).
Baş yıldızı kara delik veya nötron yıldızı olan ve kütle aktarımının gerçekleştiği tüm X-ışın türlerinde jetlerin varlığı bilinmektedir. Bu incelemede baş yıldızı beyaz cüce olduğu sanılan süper yumuşak X-ışın çiftlerini dikkate almayacağız. Çift yönlü madde akımı
Şekil 1 . (a) Genç Yıldızımsı Nesneden (YSO) dışa doğru olan çift yönlü akımın gösterimi; (b) Genç yıldızımsı nesnenin yakın komşuluğunda disk ve jetin yapılarıSürekli çizgiler manyetik alan kuvvet çizgilerini, oklar da madde akımının yönünü gösterir (S. Hirose ve ark., 1997)
sergileyen ve yoldaşı erken tür bir yıldız olan büyük kütleli X-ışın çiftlerine (HMXB) örnek olarak SS 433, radyo jeti gösteren Cyg X-3 ve gökada özeğindeki kaynak 1E140.7 ***8211; 2942 gösterilebilir. Baş yıldızı nötron yıldız olan düşük kütleli X-ışın çiftlerine (LMXB) örnek olarak yalnızca Cir X-1 gösterilebilir (Stewart ve ark., 1993). Son zamanlara dek, baş yıldızı kara delik olan LMXB lerde jetlerin varlığı bilinmiyordu. Ancak, değişken bir kaynak olan GRS 1915+105 den ve geçici bir kaynak olan GRO 1655-40 (X-ray Nova Sco 1994) dan ***8220;ışık
Şekil 1c. Bir kuazar veya radyo gökadasının özek bölgesinde, kara deliğin yakın komşuluğundaki bölgenin modeli. Kara delik üzerine doğru düşen madde önce kalın bir disk (torus) oluşturur. Orta bölgedeki huni içine sızan madde ışık hızlarına yakın hızlarla devinerek jetleri oluşturur. Bu jetler de Şekil 2 de görülen radyo şişimlerini besle (Verschuur, 1987).
hızından daha hızlı jet***8221;ler gözlenmiştir (Hjellming & Rupen, 1995). Bu gökcisimlerinin iç disklerindeki fiziksel süreçlerin AGN lerin özeğindeki süreçlere benzediğini söyleyebiliriz (Begelman, Blandford & Rees, 1984). Gökadamızdaki kara delik adaylarıyla AGN ler arasındaki gözlemsel benzerlikleri Sunyaev ve ark. (1991) göstermiştir.
Şekil 2a. Cygnus A radyo kaynağının 6 cm deki radyografı. İnce filamenter yapılara sahip şişimlerin arasındaki uzaklık 3***61620;105 ışık yılıdır. Şeklin özeğinde dev bir eliptik gökada bulunmaktadır. Şeklin dik yöndeki açısal boyutu 1***61602; (1 yay dakikası)( G.L. Verschuur, 1987)
Jetlere ilişkin kanıt olmamasına karşın Cataclysmic Değişenlerde (CV) anakol yıldızından beyaz cüceye kütle aktarımının varlığı bilinmektedir (Warner, 1995). Patlama aşamalarında Cüce Novaların (DN) kütle yitirdiği, UV tayf çizgilerinin P-Cygni kesitlerinden anlaşılmaktadır (Drew & Verbunt, 1988). DN lerin suskun dönemlerinde kütle yitirdiğine ilişkin bir kanıt bulunmamaktadır. UX Uma dizgelerinden (sürekli kütle aktarımının gerçekleştiği CV ler) kütle yitiğine ilişkin kanıtlar tek çıkıntılı tayf çizgilerinden ve örten değişen çiftlerde ek olarak ***8220;örtülmemiş ışıktan***8221; derlenir (oysa ki toplanma disklerinden klasik olarak iki tepeli çizgi kesitleri algılanır) (Thorstensen, 1991).

Şekil 2b. Cygnus A gökadasının VLA ağıyla 6 cm de elde edilmiş olan görüntüsü. Değişik etkin gökadalara bakış doğrultusuna bağlı olarak elde edilen tayflar (Staude&Appenzeller, 2000). SSR, 112: 1-443, 2004
İlkel yıldızların çift yönlü akımları manyetik/merkezkaç modelini destekler görünmektedir. Bu cisimlerdeki momentum akısı, madde akış hızlarından ve türetilmiş kütle yoğunluğundan ölçülebilmektedir. Bu değerler çoğu kez, manyetik modele seçenek olmaya çalışan modelin, yıldız ışınım basıncı modelinin açıklayabileceğinden çok fazladır.
Çizelge 1. Jet üreten gökcisimlerinin ivmelenme bölgelerinin açısal boyutları.

Devamı eklentdieki dosyadadır.

Eklenmiş Resimin Önizlemesi
Gökcisimlerinden Jetler-marscanalhubble_ruen_big.jpg  
Eklenmiş Dosya
Dosya tipi: doc ISM Radio Galaxies New.doc (4,25 MB (Megabyte), 245x kez indirilmiştir)
__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
gökcisimlerinden, jetler

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 08:53 .