İnsanoğlunun uzay çalışmalarında yeni aşamalar yapabilmesi, Dünya çevresindeki yörüngelere laboratuvarlar yerleştirilip, bilim adamlarının buralarda araştırmalar yapmalarına bağlıdır.

A.B.D'nin Skylab uzay istasyonunda yapılan araştırmalar, yakında, her türlü katkıdan arınmış, son derece arı metallerin elektrik fırınlarında oluşturulmasına olanak veren «uzay fabrikaları» yapılacağını düşündürtmektedir. Yerçekimi bulunmayan bir ortamda, katı çeliğin birçok özelliğini taşıyan, son derece hafif, köpüklü çelik yapılabilir. Aynı yöntemle, metal ve cam ya da metal ve seramik gibi benzeşmeyen malzemeler de birleştirilebilir. Böylece elektronik endüstrisi için çok arı billurlar yapılabilir. Uzay laboratuvarı-nın ağırlıksız ortamı, belirli hastalıkların tedavisinde kullanılan çok sayıda antikorun yapımı gibi özel biyolojik maddelerin arılaştırılması ya da çok arı aşıların hazırlanması gibi duyarlı yöntemler için de son derece elverişlidir.

Uzay laboratuvarları, evrenden Dünya'ya ulaşan ELEKTROMAGNETİK iŞINIM'ın incelenmesine olanak veren platformlar olarak da kullanılabilir. Söz konusu ışınımın büyük bir bölümü, atmosfer tarafından engellendiği için, Dünya'daki gözlemevlerine ulaşmaz. Skylab uzay laboratuvarındaki astronotlar, laboratuvardaki Apollo teleskopunu kullanarak Güneş'i (en yakın yıldız) ayrıntılı olarak incelemişlerdir.
Dünya yüzeyinin geniş tayflı fotoğraflarla incelenmesi, bilinmeyen maden yataklarının keşfedilmesine yolaçmıştır. Ormanların ve tarım bölgelerinin genel durumu, toprağın niteliği, nem içeriği ve hastalıkların yolaçtığı zararlar da bu yoldan incelenmiştir. Bu fotoğraflarda sağlıklı bitki örtüsü kırmızı ya da pembe, hastalıklı,güçsüz bitki örtüsüyse mavi-siyah renkte görülür.

Denizlerde sıcaklık dalgaları kaydedilebilmiş ve böylece balıkların beslendikleri sular belirlenmiştir. Uzay laboratuvarlannda, hava ve deniz kirlenmesi de geniş çapta araştırılmıştır.

Uzay araçları:
A.B.D'nin Skylab ve S.S.C.B'nin Salyut gibi uzay istasyonları, insansız olarak, büyük ROKET'lerle uzaya gönderilir. Uzun zaman çalışabilecek biçimde yapılan araçlarda, başka araçların kenetlenmesine olanak veren sistemler, basınçlı bölmeler, sıcaklık ayarlayıcı aygıtlar, aracın kararlı durmasını sağlayan CAYROSKOP'lar ve gerektiğinde konumu değiştirmede kullanılan gaz jetleri bulunur. Bütün bu sistemleri çalıştıran güç, güneş ışığından elektrik üreten, kanada benzeyen büyük güneş pili panolarmca sağlanır. Salyut, yörüngesi atmosfere yakın olduğundan, yörünge düzeltmeleri için bir roket motoruyla da donatılmıştır. Araç, hem içinden, hem uzaktan kumandalı olarak çalışabilir.

Uzay laboratuvarlarının bundan sonraki gelişmesi, Dünya ile laboratuvar arasında insan ve malzeme taşınmasında kullanılabilen uzay araçlarının yapılmasına bağlıdır. A.B.D'nin hazırladığı, dikine havalanıp uçak gibi Dünya'ya iniş yapabilen uzay mskiği^bu amaçla tasarlanmıştır. "Orbiter" adı verilen kanatlı araçta, dört astronot bulunur. Orta büyüklükteki bir uçak kadar olan araç, hem ağır yükler (30 ton) taşıyabilir, hem de laboratuvar olarak kullanılmaya elverişlidir.

Orbiter'in 18,3 m boyunda, 4,6 m enindeki kargo bölümünde, dört bilim adamının 30 gün süreyle Dünya çevresinde incelemeler yapmasına olanak sağlayan Avrupa Uzay Laboratuvarı yeralmaktadır. Laboratuvarın başlıca iki bölümü vardır: Araştırma ekibinin uzay giysisi giymeden çalışmasına olanak veren basınçlı laboratuvar bölümü; uzay lav doğrudan temas halinde bulunması gereken anten ve teleskopların yerleştirileceği bir platform. Laboratuvarda alışılmış laboratuvar gereçleri, aletler, çalışma tezgâhları, verileri kaydeden ve değerlendiren aygıtlar ve uzayda yapılması gereken deneylerde kullanılan uzun kollar bulunmaktadır.
A.B.D'nin uzay kuruluşu NASA'ya göre, uzay laboratuvarında görev alacak olan araştırmacılar, alanlarında uzmanlaşmış, ancak birkaç haftalık özel eğitimden geçmeleri gereken sağlıklı erkek ve kadınlardan seçilecektir.
Görevi sona erdiği zaman uzay laboratuvarı. Dünya'ya geri dönerek, bir piste iniş yapacaktır. Yerde (Orbiter yeni bir uçuşa hazırlanırken) laboratuvar araçtan çıkarılıp, yerine başka deneylere göre hazırlanmış yeni bir laboratuvar yerleştirilebilir.

Uzay laboratuvarı dışında, hazır modüllerin taşınmasıyla da büyük uzay istasyonları oluşturulabilir. Bu modüller, parça parça mekiklerle uzaya taşınıp, orada birleştirilebilir.

kaynak 4
7.cilt / s.2252-2255

İlgili Başlıklar
İnsanlı uzay araçları
Uzay araçlarında sistemler nasıl çalışır?
İlk uzay araçları ve uçuşları nasıl yapıldı?
Soyuz uzay aracı ve ay yolculuğu
Apollo uzay araçları ile ay'a yolculuk
Uzay mekiği ve uzay istasyonu,Gezegenler arası uzay gemisi
İnsansız uzay araçları hangi görevler için yapıldılar?
Ay ve gezegene inmek için yapılan araçlar
Uzay araçlarında yer alan aygıtlar nelerdir? katot ışını tüpü,fotoçoğaltıcı tüp,pione
Skylab-Salyut uzay laboratuvarları- Uzay istasyonu-uzay fabrikaları-cayroskop-orbiter
Uzay araçlarının sınıflandırılması- sonda-askeri taktik-balistik stratejik askeri ara
Uzay aracı (füze) fırlatıcılar-güdüm,komut sistemi,cayroskop sistemi,komut işlemi
Füze motoru-kimyasal itmeli motor,fırlatılan kütlenin yapısına göre farklılık gösteri
Ay'ın fethi-Ay'a yolculuk-Ay'a ilk ayak basan,Apollo uçuşları
Uzay yarışı-A.B.D. uydusu Explorer,Layka adlı köpeği taşıyan Sputnik,Vostok,Friendshi
Uzay bilimi - Astronotik sorunların teknik açıdan incelenmesi,barutlu füzeler,Goddard