Burada daha çok kıtaları ilgilendiren büyük yüzey akıntılarını inceleyecek, derinliklerde de geniş çaplı ve yavaş hareketler olduğunu anımsatmakla yetineceğiz.

Dönencelerarası Bölge
Atlas Okyanusu'nda ve Büyük Okyanus' ta, biri ekvatorun kuzeyinde, öbürü güneyinde, doğudan batıya doğru hareket eden iki ekvator akıntısı vardır. Bunların aralarında, batıdan doğuya doğru, daha yavaş bir dönüş akıntısı yer alır ve iki akıntıyı birbirinden ayırır: Ekvator ters akıntısı. Ekvator akıntıları, kıtalara çarparak kuzeye ya da güneye doğru yön değiştirir ve ılıman bölgelerde geniş burgaç hareketlerinin başlangıç noktalarını oluşturur. Ayrıca, ekvator akıntılarının batıya
ilerleyişleri, dönence enlemlerinde, derindeki (upwelling) ya da yüksek enlemlerdeki suları çeker. Bunun sonucu olarak, sözgelimi Atlas Okyanusu'nda, Büyük Sahra ve Güneybatı Afrika kıyılarında, yavaş hareket eden soğuk su hareketleri görülür (Kanarya adaları ve Benguela akıntıları). Aynı biçimde, A.B.D'nin Büyük Okyanus kıyılarında da, Kaliforniya ve Humboldt akıntılarının kaynaklandığı, soğuk su yükselmeleri görülür.

Ilıman Bölgeler
Atlas okyanusu'nun kuzeyinde, kuzey ekvator akıntısı, Golfstrim akıntısını oluşturur. Golfstrim Filorida kıyıları boyunca uzandıktan sonra, doğuya doğru yönelerek bir kaç kola ayrılır ve Avrupa kıyılarının iklimini yumuşatır. Güney Atlas Okyanusu'nda, Güney Ekvator akıntısı Brezilya akıntısını doğurur. Büyük Okyanus'ta Kuro-Şiyo (ya da Kuro-Şio) akıntısı Japonya'nın doğu kıyılarını, Doğu Avustralya akıntısı Avustralya kıyılarını, Mozambik akıntısı da Madagaskar kıyılarını ısıtır.

Kutup Bölgeleri
Güney kutbunun çevresinde geniş ve güçlü bir soğuk akıntı (Antarktika akıntısı) gözlenir. Bu akıntı, Arjantin kıyıları boyunca Falkland (Malvinas) adaları akıntısını ve Atlas Okyanusu'nda, Hint Okyanusu'nda, Büyük Okyanus'ta çok sayıda küçük akıntıyı oluşturur. Kıtayla çevrili Kuzey kutbunda bu tür bir çevresel akıntı bulunmamakla birlikte, Kuzey Buz Denizi'nden kaynaklandıktan sonra, yeryüzünün ekseni çevresinde dönüşüne bağlı olarak sağa sapan çok sayıda akıntı, Kuzeydoğu Amerika ve Asya kıyılarını soğuturlar (Atlas Okyanusu'nda Labrador ve Grönland akıntıları; Büyük Okyanus'ta Oya-Şiyo akıntısı).

» Nüve Forum » kütüphane » Coğrafya ve Tarih » Ekosistem » Denizler - Akıntılar

ekosistem

kaynak 3
1.cilt / s.72

Kütüphanedeki diğer kaynaklara buradan ulaşabilirsiniz