Öğrenme

CiwCiw · #1 24.01.08, 18:38

ÖĞRENME

Öğrenme, tekrar veya yaşantılar sonucu, eğitim veya öğretim sonucu davranışlarda meydana gelen değişmelerdir. Örneğin yabancı dil konuşmayı öğrenme bir davranış değişikliğidir. Ancak davranış değişikliklerinin öğrenme olarak nitelendirilebilmesi için sonradan kazanılması, belli bir süre devam etmesi gerekir. Buna göre içgüdü, refleks, türü davranışlar öğrenme değildir.

Öğrenmede olgunlaşma ve motivasyon önemli bir faktördür. Çünkü bir şeyi öğrenebilmek için belli bir olgunmaş-ma düzeyine gelinmesi ve belli bir motivasyonun olması gerekir. Örneğin konuşma olgunluğuna gelmemiş bir çocuğa dilbilgisi kuralları öğretilemez.

CiwCiw · #2 24.01.08, 18:45

ÖĞRENME TÜRLERİ VE SÜREÇLERİ

1. Deneme - Yanılma Yoluyla Öğrenme
Yapılan birçok tekrar ve denemeler sonucunda yeni davranışların kazanılması esasına dayanır. Bu denemeler esnasında olumlu nitelikteki davranışlar sürdürülür, olumsuz nitelikteki davranışlar terkedilir. Böylece tekrar sayısı arttıkça hata miktarı azalır, hata miktarı azaldıkça da öğrenme düzeyi artar. Örneğin televizyonun uzaktan kumanda düğmelerinin nasıl bir fonksiyona sahip olduğunun deneme-yanılma yoluyla öğrenilmesi.

2. Motor Öğrenme
Bedensel davranışların düzenli olarak gösterilmesi, kaslara dayalı beden hareketlerine beceri kazandırılması esasına dayanır.Örneğin jimnastik hareketlerinin kurallarına uygun olarak yapılması motor öğrenmeyi gösterir.

3. Bilişsel Öğrenme
Üç grupta incelenir.

a. Kavrayış yoluyla öğrenme
Olaylar ve durumlar arası ilişkinin bir anda görülmesiyle, problemin zihinde çözülmesi esasına dayanır. Örneğin Arşimed'in suyun kaldırma kuvvetini bulması buna örnektir.

b. Model alarak (Gözleme yoluyla) öğrenme
Bazı davranışların kazanılması örnek alma, taklit yoluyla gerçekleşmektedir. Modanın öğrenilmesi, göreneklerin öğrenilmesi bu yolla gerçekleşir.

c. Sözel öğrenme
Bireyler tarafından nesnelerin yerini tutan sözcüklerin, kavramların kazanılmasından sonra, sözel anlatımlarla gerçekleşen öğrenmelerdir.Örneğin organizmadaki kalp, böbrek gibi iç organların nasıl faaliyet gösterdiklerinin sözle anlatılması bu öğrenmeye girer.

4. Şartlanma Yoluyla Öğrenme
Organizmanın önceleri tepki göstermediği bir uyarıcıya belli şartlar altında (ödül veya ceza uygulamasının yapılmasıyla) tepki göstermeye başlaması bu öğrenmenin esasını oluşturur. Sözü edilen şartlar, klasik şartlanmaya ve edimsel şartlamaya göre değişmektedir. Şimdi bunları görelim.

a. Klasik şartlanma
Başlangıçta nötr olan bir uyarıcının ödül veya ceza ile birlikte verilmesiyle gerçekleşir. Bu durumda başlangıçta nötr olan uyarıcı ödül veya ceza uyarıcısının yerine geçerek organizmayı tepkiye yöneltir. Örneğin kızgın saç üzerine çıkarılan bir ayı, aynı zamanda def çalınmasıyla kızgın saç üzerindeki tepkisini bir zaman sonra sadece def çalındığında da göstermeye başlar.

b. Edimsel (vasıtalı - operant) şartlanma
Organizmanın rastlantısal sayılabilecek davranışları içinden bazı istenilen davranışların ödül veya ceza
uygulanmasıyla pekiştirilmesi esasına dayanır. Örneğin narkotik şube ekiplerinin uyuşturucu bulunmasında kullandıkları köpeklerin öğrenmesi edimsel şartlanmaya girer.
Klasik şartlanmayla edimsel şartlanmayı karşılaştırmalı olarak incelediğimizde;
- Klasik şartlanmada pekiştirici (ödül veya ceza) davranıştan önce, edimsel şartlanma da ise istenilen davranıştan sonra verilir.
- Klasik şartlanmada uyarıcı ve davranışlar bellidir, edimsel şartlanma da ise davranışlar rastlantısaldır ve bu davranışlar biçimlendirilmeye çalışılır.

5. Şartlanmayla İlgili Kavramlar

a. Pekiştirme
Şartlanma öğrenmesinin gerçekleşmesini sağlayan ödül veya ceza uygulamalarıdır. Pekiştirme, davranışların kazanılmasını ve yerleşmesini sağlar. Pekiştirmeyi sağlayan unsurlara pekiştireç denir.

b. Genelleme
Şartlı uyarıcıya gösterilen tepkilerin benzerlerine de gösterilmesidir. Def çalınca oynamaya şartlandırılmış olan ayı, diğer çalgılı uyarıcılara karşı da tepki gösterirse genelleme yapmış olur.

c. Ayırdetme
Genellemenin tersi olarak, benzer uyarıcılar arasındaki farklılığın anlaşılmasıyla şartlı uyarıcıya benzer uyarıcılara tepki göstermenin terk edilmesidir. Örneğin köpeğin uyuşturucu kokusunu diğer kokulardan ayırdetmesi.

d. Sönme
Pekiştirmenin kesilmesiyle zaman içinde şartlı davranışın ortadan kalkmasıdır.

CiwCiw · #3 24.01.08, 18:53

ÖĞRENMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

1. Öğrenen Bireyden Kaynaklanan Faktörler

a. Motivasyon
Öğrenmeyi etkileyen önemli bir faktördür. Öğrenmeye istekli olmayı ifade eder. Yurtdışına gidecek olan birinin yabancı dili öğrenme isteğinin artması motivasyon ile açıklanır

b. Zekâ
Zekâ düzeyi yüksek olanların başarılı bir öğrenme gerçekleştirmeleri zekânın etkisini gösterir.

c. Yaş ve olgunlaşma
Olgunlaşma belli bir öğrenme düzeyine ulaşmış olmayı ifade eder. Yaşa bağlı olarak olgunlaşma gerçekleştikçe birey öğrenme düzeyine ulaşmış olur.

d. Bilgi birikimi
Önceden kazanılmış olan bilgiler, yeni öğrenmeleri etkiler. Ancak bu etkileme olumlu veya olumsuz olabilir. Böyle bir etkilemenin olabilmesi için önceki öğrenilenlerle sonraki öğrenilecekler arasında ilke, içerik, teknik bakımdan benzerlik olması gerekir. Böyle bir benzerlik yoksa önceden öğrenilmiş olanlarla sonradan öğrenilecek o/anlar arasında geçiş o/maz. Benzerlik ol ması durumunda da iki tür/ü geçiş olabilir.
- Olumlu geçiş (Pozitif transfer) Önceki öğrenilenlerin sonraki öğrenmeleri kolaylaştırmasına denir. Bisiklet binmenin, mobilet binmeyi kolaylaştırması gibi. (Eğer öğrenmelerde pozitif transfer ger-çekleşmeseydi herbir öğrenmenin her seferinde en baştan başlaması gerekirdi).
- Olumsuz geçiş (Negatif taransfer)
Önceki öğerenilen/erin sonraki öğrenilenleri zorlaştırmasına denir. İki parmakla daktilo yazmayı öğrenmiş olan biri, hiç yazmayana göre on parmak yazmayı daha zor öğnenir.

e. Fizyolojik durum
Genel o/arak organizmanın uyarılma düzeyinin aşırı veya yetersiz olması durumunda öğrenme düzeyi de düşer. Buna karşılık orta düzeydeki bir uyarılma (kaygı) öğrenmeyi olumlu etkiler.

f. Psikolojik durum
Heyecan, korku, ümitsizlik, içekapanık olma gibi durumlar öğrenme üzerinde etkili olabilmektedir.

2. Öğrenme Yönteminden Kaynaklanan Faktörler

a. Aralıklı ya da toplu öğrenme
Metot olarak az zamanda çok tekrar yerine çok zamanda azar azar tekrar edilmesi öğrenmeyi olumlu etkilemektedir. Çünkü bu durumda yorgunluk ve motivasyon düşüklüğü olmadığından uyarılma düzeyi yüksek olmaktadır.

b. Okuma da da anlatma
Anlatma okumaya göre bireyi daha aktif yapacağından, öğrenme düzeyini artırmaktadır. Aynı zamanda aktif durumlarda uygulamalara da yer verileceğinden öğrenme düzeyi artmaktadır.

c. Sonucun bilinmesi
Öğrenmenin gerçekleşip gerçekleşmediği hakkındaki sonucun bildirimine yönelik faaliyetler öğrenmeye önemli katkı sağlamaktadır. Konu anlatımından sonra yapılan tesler sonucun bildirilmesine yöneliktir.

d. Bütün ya da parçalara bölerek öğrenme
Konuların uzun, kısa, somut, soyut, anlamlı anlamsız olması durumuna göre öğrenilmesinde bütün - parça -bütün ilişkisinin kurulması öğrenmeyi etkiler. Buna göre zor, uzun anlamsız konularda bütün -parça, bütün çalışması diğer durumlarda ise konuların bütün halinde öğrenilmesi olumlu sonuç vermektedir.

e. Programlı öğrenme
Önceleri öğretme makinaiarında geçerli olan bu öğrenme, şimdilerde bilgisayarda uygulanmaktadır. Bireyin bilgisayarın başına geçerek, bilgisayarın kendine sunduğu bilgiler kadarını kendi öğrenme hızına ve kapasitesine göre öğrenmesidir. Bu öğrenme sorularla pekiştirme ve cevabını hemen görme esasına dayanır.

t. Tekrarlara yer verme
Tekrar sayısı arttıkça hata miktarı azalmaktadır. Bu durumda da öğrenme düzeyi giderek artmaktadır. Çünkü tekrar pekiştirici olarak öğrenmelerin kuvvetlenmesini sağlar.

3. Öğrenilen Malzemeden Kaynaklanan Faktörler

a. Uzun, soyut ve anlamsız olması: Uzun, soyut ve anlamsız olan konuların öğrenilmesi daha zor olmaktadır.

b. İlgi ve ihtiyaca uygun olması : ilgi ve ihtiyaca uygun olan konuların öğrenilmesinde yüksek motivasyon olduğundan öğrenme de yüksek olmaktadır.

c. Sistemli düzenlenmiş olması : Düzenli konular karmaşıklığa yer vermediğinden daha kolay öğrenilir.

d. Birbirini destekleyici olması : ilke, içerik teknik bakımdan benzer konular arasında olumlu veya olumsuz transfer olabildiğinden öğrenme düzeyi de buna bağlı olarak değişebilmektedir.

e. Beden ve zihin gelişimine uygun olması: Yaş ve olgunlaşma öğrenmeda etkili olduğundan konuların bu nitelikleri dikkate alınmalıdır.

4. Öğrenmenin Yapıldığı Ortam
Ortamın sıcak olması, gürültülü olması, havasız ve pis kokulu olması öğrenme için uygun olmayan bir ortamı hatıra getirmektedir. Herkesin sesli çalıştığı bir kütüphanenin iyi bir çalışma ortamı oluşturmaması buna örnek olarak ortamın öğrenmedeki etkisini göstermektedir.

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Bunlara Baktınız mı?