AİLE KURUMU

Soy bağı ve duygusal bağlarla birbirine bağlı, hak ve ödev anlayışıyla hareket eden bireylerin oluşturduğu sosyal birliktir.

1. Ailenin Özellikleri
a. Her toplumda vardır. (Evrenseldir)
b. Duygusal temele bağlıdır ve her toplumda çekirdek niteliğindedir.
c. Kendine özgü yapısı ve kuralları vardır.
d. Toplumdaki değer ve normlara göre oluşarak şekillenir.
e. Üyeler arasında samimi, içten bir ilişki olduğundan birincil grup özelliği gösterir.

2. Ailenin Fonksiyonları
Ailenin fonksiyonlarını dört grupta incelemek mümkündür.
a. Ekonomik
Aile üreten, ürettiğini tüketen gruptur. Üyelerin beslenme, barınma, korunma, ihtiyaçlarını karşılaması ailenin ekonomik fonksiyonunu ortaya koyar.
b. Biyolojik
Üyelerinin temel nitelikteki güdülerinin doyurulmasını sağlar. Ayrıca neslin devamını gerçekleştirir.
c. Psikolojik
Ailenin duygusal bağlarla bağlı üyelerden oluştuğunu söyledik. Çocukların sevgi ve şefkatle himaye edilmesi bu fonksiyonu örneklendirmektedir.
d. Eğitim ve sosyalleştirme
Doğan bebeklerin biyolojik bir canlılıktan sosyal bir kişiliğe geçmesi aile sayesindedir. Aile, toplumun değerlerini, normlarını, gelenek ve göreneklerini çocuğa aktararak sosyalleşmesini sağlar. Böylece konuşmaktan, giyinmeye, beslenmekten, çalışmaya kadar toplumsal ilişki ve davranış kalıplarını çocuk ilk defa ailesinden öğrenir.

3. Aile Türleri
a. Egemenliğin verilişine göre
aa. Maderşahi (Anaerkil) aile: Kadının egemen olduğu aile türüdür.
ab. Pederşahi (Ataerkil) aile: Erkeğin egemen olduğu aile türüdür.
ac. Modern (Eşitlikçi - demokratik ) aile: Egemenliğin kadın ve erkeğin arasında paylaşıldığı, kararların ortak alındığı ailedir.
b. Üye sayısına göre
ba. Geleneksel geniş aile: ikiden fazla kuşağın birara-da oturduğu ailedir. Aile daha çok üretici yapıdadır.
bb. Çekirdek aile: Anne, baba ve evlenmemiş çocuklardan oluşur. Tüketici yapıdadır. Görevlerinin bir kısmını diğer kurumlara devretmiştir. Ailede duygusal bağlar güçlüdür.

4. Evlilik ve Evlilik Türleri
a. Eş sayısına göre
aa. Monogami: Tek eşle evlilik
ab. Poligami : Çok eşle evlilik
— Polijini : Bir erkeğin birden fazla kadınla evliliği
— Poliandri : Bir kadının birden fazla erkekle evliliği
b. Yerleşme çevresine göre
ba. Matrilokal : Erkeğin kadının aile çevresine katıldığı evlilik türlüdür.
bb. Patrilokal : Kadının erkeğin aile çevresine katıldığı evlilik türüdür.
be. Neolokal : Eşlerin bağımsız olarak ayrı yerleşme çevresine katıldığı evlilik türüdür.
c. Eşin seçildiği gruba göre
ca. Endogami : Grup içinden evlenme (Kast sisteminde olduğu gibi)
cb. Ekzogami :Grup dışından evlenme
d. Eş seçimine göre
da. Levirat : Kocası ölen kadının, kocasının erkek kardeşiyle evlenmesi
db. Sororat : Karısı ölen erkeğin, karısının kız kardeşiyle evlenmesi

5. Boşanma
Evlilik sözleşmesiyle oluşturulan aile birliğinin sona ermesidir. Birliğin sona ermesi toplumdaki kurallara göre gerçekleşir. Eşlerden biri öldüğünde veya evlilik geçerli kurallara göre bozulduğunda boşanma gerçekleşir. Yapılan araştırmalarda boşanmanın en önemli sebebi, eşler arasında görülen şiddetli geçimsizliktir.

EKONOMİ KURUMU

insanlardaki sınırsız olan ihtiyaçları sınırlı olan kaynaklarla giderme çabası ekonomi olgusunu ortaya çıkarmıştır. Kaynaklarla ihtiyaçlar arasında denge kurmaya yönelik yerleşmiş ilişki kalıpları da ekonomik kurumunu oluşturmuştur. Sözü edilen ekonomik ilişki kalıpları, üretim - tüketim ilişkileri, alış - veriş ilişkileri vs. dir.Toplumdaki ekonomik faaliyetler mal, hizmet, fayda ve değer kavramlarını, karşımıza çıkarmaktır.
- Mal
ihtiyaçları karşılamak için değişim amacıyla üretilen unsurlara mal denir. Defter, araba, kumaş, gözlük vs. Bu malların bir kısmını üretim malıdır, bir kısmı tüketim malıdır.
- Hizmet
ihtiyaçları karşılamak için değişim amacıyla ortaya konan etkinliklerdir. Eğitim, ulaştırma, sağlık hizmetleri gibi. Bir şeyin mal ya da hizmet sayılabilmesi için değişim amacıyla yapılması gerekir. Buna göre kendi beslenmesi için tavuk çiftliği kuran insan mal üretmiş olamaz.
- Fayda
Mal veya hizmetlerin ihtiyaçları karşılamadaki fonksiyonuna fayda denir.
- Değer
Mal ve hizmetlere verilen kıymet derecesidir. Kullanım değeri, değişim değeri, sanat değeri ve anı değeri olarak ortaya çıkar.
Kullanım değeri mal ve hizmetin ihtiyacı gidermedeki faydası, değişim değeri ise piyasadaki fiyatıdır. Örneğin bir saat zamanı göstermesi bakımından kullanım değerine, alıcıya satılması bakımından değişim değerine sahiptir. Kullanım değeri olmayan bir malın değişim değeri de olmaz. Aynı zamanda bir saatin sanat değeri ve anı değeri de olabilir.
Bir malın değerini, kıt olması, üretiminde çok emek harcanmış olması, estetik güzelliğinin olması, kültürel değerleri yansıtması vs . etkileyebilir.

1. Ekonominin Unsurları
a. Üretim
ihtiyaçları karşılayarak topluma fayda sağlamak için herhangi birşeyin yerinde, yapısında, şeklinde değişiklik meydana getirme faaliyetidir. Temel amaç toplumsal fayda olduğu için başlangıçtan ürün haline gelinceye kadar süreç üretim olarak ifade edilir.
b. Üretim faktörleri
Tabiat, emek, sermaye teşebbüstür. Bu faktörlerden biri eksik olursa üretim olmaz.
c. Tüketim
Üretilmiş olan mal ve hizmetlerin faydasından yararlanmaktır. Belediye otobüsünden faydalanma hizmet tüketimi olur.Tüketim bir ülkenin gelişmişlik derecesini gösterir.
d. Bölüşüm
Üretilmiş mal ve hizmetlerin, üretime katılanlar arasındaki bölüşümüdür. Milli gelirin, fert başına düşen milli gelir olarak bölüşümünü ifade eder.
e. Değişim
Üretilmiş olan mal ve hizmetlerin değişimini ifade eder. Değişim mal ve hizmetlerin faydasını artırır. Para değer ölçüsü olduğundan değişimi koyalaştıran bir araçtır. Böylelikle paranın ahş-verişi kolaylaştırma işlevi vardır.

2. EKonominin Parayla İlgili Problemleri
a. Enflasyon
Paranın değer kaybederek alım gücünün düşmesini ifade eder. İnsanlar için hayat pahalılığı oluşturduğundan ve sabit gelirliler aleyhine gelir dağılımını bozduğundan problem oluşturmaktadır. Genelde arz talep arasındaki dengesizlikten ortaya çıkar. Bu durumda arzın artırılıp talebin kısılması enflasyona karşı alınabilecek bir önlemdir.
b. Deflasyon
Enflasyonun tersi bir durumdur. Arzın talepten çok olması durumunda görülür. Bu durumda üretimi kısma zorunluluğu ortaya çıkar. Sonuçta işsizlik problemi görülür. Arz karşısında talebi artırmak (reklâm, pazar bulma, taksitli satış vs) denflasyona karşı alınabilecek önlemlerdir.
c. Devalüasyon
Milli paranın, yabancı paralar karşısında değerinin düşürülmesine denir.
d. Revalüasyon
Milli paranın, yabancı paralar karşısında değerinin yükseltilmesine denir.

SİYASET KURUMU

Toplumda düzenin sağlanması ve yönetimnin gerçekleştirilmesi için ortaya konan yerleşmiş ilişki kalıpları siyaset kurumunu oluşturur.

1. Başlıca Siyasi Kurumlar
a. Devlet
Belli bir toprak parçası üzerinde örgütlenmiş siyasi ve hukuki yaptırım gücüne sahip üstün bir otoritedir. Devlet toplumsal kurumların işleyişinin denetim ve gözetemini sağlar.
Devlet egemenlik esasına dayanır. Devletin egemen olması yasama, yürütme, yargı güçlerini elinde bulundurmasına balıdır. Dolayısıyla devlet sosyal kontrolü sağlayan en büyük sosyal gruptur. Devlet içinde bu güçler ayrı organlarca temsil edilir. Bu duruma güçler ayrılığı denir. Güçler ayrılığı, kişi hak ve hürriyetlerinin korunması adına demokrasinin bir gereğidir.
Dolayısıyla devlet sosyal kontrolü sağlayan en büyük sosyal gruptur.
b. Hükümet
Devletin idare yetkisini kullanan yürütme organıdır. Ülkemizde Cumhurbaşkanı ile Bakanlar kurulu yürütme organını oluşturur.
c. Parlemento
Devletin yasama organıdır. Ülkemizde seçimle gelen ve değişik görüş ve düşüncelere sahip partilerce temsil edilen T. B. M. M.yasama organını oluşturur.

2. Siyasi Yönetim Şekilleri
a. Baskıcı yönetim
Politikaların belirlenmesinde, kararların uygulanmasında tepeden inme bir zorlama vardır.
b. Demokratik yönetimler
Bu yönetimelerde düşünce hürriyeti vardır. Sistem farklı görüş ve düşüncelerin yönetimde söz hakkına sahip olacak şekilde oluşturulmuştur. Demokrasilerde kişi hak ve hürriyetlerini tanıyan ve onlara saygılı davranan anlayış hakimdir. Buna göre insanlar seçme seçilme hürriyetine, fırsat eşitliği hakkına sahiptir. Çok partili sistem ve seçimler demokratik yönetimlerin vazgeçilmez unsurlarıdır.

3. Seçim ve Seçim Sistemleri
Demokrasinin bir gereği olarak seçim yöneticileri belirlemek için yapılan bir uygulamadır. Bu uygulama iki ayrı sistem olarak karşımıza çıkmaktadır.
a. Çoğuluk sistemi
Herhangi bir seçimde en fazla oy alan kesimin yönetimi gerçekleştirme hakkını kazanmasıdır.
b. Nispi temsil sistemi
Yönetime katılan kesimlerin aldıkları oy nispetinde yönetimde temsilci bulundurma hakkını kazanmasıdır. Bu sistem farklı görüş ve düşüncelerin mecliste temsil edilmesini sağladığından halk iradesinin daha iyi yansıtılmasını sağlamaktadır.