İki kefeli terazi:

İki kefeli terazi, dünyanın en yaygın ve en yalın TARTILAR'ından biridir. Günlük kullanımlarda aşırı duyarlılık büyük Önem taşımaz.

Terazilerde daha çok sağlamlık ve yalınlık aranır. Buna karşılık, çok küçük ya da çok dikkatli tartılması gereken ağırlıkların söz konusu olduğu durumlarda, aygıta, hataları en aza indiren bir biçim verilir.

Sözgelimi laboratuvarlarda kullanılan bu tür bir terazi, ayarlanabilen ayaklara ve su düzecıyle düzeltilebilen, bir tabana oturtulur.
Çubuk, sağlam ama hafif bir alaşımdan yapılır ve yatak, akikten yapılmış bir bıçak sırtıyla. ucu gene akikten olan karşı yatak üstüne yerleştirilir.
Terazinin kefeleri, çubuğun iki ucunda akik bıçak sırtı üstüne asılı üzengilere takılmıştır.
Bıçak sırtları için bazen akik yerine sentetik saf ir (korindon) kullanılır. Çubuğun ortasından çıkan uzun bir uç, aşağı kadar iner ve bir ölçeğin üstüne uzanarak, kefelerin aynı düzeyde olup olmadıklarını gösterir. Teraziyi daha duyarlı yapmak için. çubuğun üstüne hareketli bir çatal takılmıştır. Çatalın konumuna göre 0.001 gr-0.01 gr arasındaki değerler okunabilir.

Terazinin hareketli bölümlerinin toz, pas ve çarpmalardan korunması için aygıt önü açılabilen bir cam koruyucu içine yerleştirilmiştir.
Bu koruyucu,
tartının hava akımlarından ve titreşimlerden etkilenmesini de önler.
Terazi kullanılmadığı zaman, bir mekanizmayla çubuk kaldırılarak, bıçak sırtlarına zarar gelmesi önlenir.

Tek kefeli terazi:

Bu türde, çubuğun iki ucunda veralan iki kefe yerine, bir uçta hareketsiz bir karşı ağırlık, ötekinde de bir kefe ve ağırlıklar vardır.

İki uçtaki ağırlıklar birbirlerini tam olarak dengelerler. Kefeye bir cisim konulduğunda, denge yeniden yerine gelene kadar ağırlıklar kaldırılır.

Tartılan cismin ağırlığı, kaldırılan ağırlıkların toplamına eşittir. Çubuk üstündeki toplam yük değişmez olduğu için. duyarlılık da değişmez.

Ağırlıklar sökülüp takılabilirler. Koldaki uç. genellikle karşı ağırlığa yakın takılır ve hareketi. bir ölçekten okunur.

Tek kefeli terazi, endüstride, tıpta ve araştırma laboratuvarlarında kullanılır. Değişmez duyarlılığı ve kullanışlılığı nedeniyle, günden güne yaygınlaşmaktadır.

Sapmalı terazi:

Tek ve iki kefeli terazide uç. denge konumu çevresinde salınım yapıyorsa, tartılan cisim, karşı ağırlıkla tam olarak dengelenmiştir. Ama. bazı terazilerde ucun ya da çubuğun tam ortada dengelenmesi gerekmez. Ölçek üstündeki sapma miktarıyla da ağırlık belirlenebilir. Böylece, tartma işleminin daha çabuk tamamlanması sağlanır.
Hem tek, hem de çift kefeli terazilerin çoğunda kullanılan bu sisteme, bazen "sapmalı terazi" denir. Bunlarda, kısa sürede doğru sonuç alabilmek için. çubuk hareketinin sönümlenmesi gerekir. Havalı sönümleme en çok kullanılan sistemdir.

Çubuğun bir ucuna hafif alaşımdan bir piston takılır. Bu piston biraz daha geniş bir silindirin içinde, ona değmeden gidip gelir. Çubuk hareket ettiğinde, piston, silindirin içine ya da dışına doğru oynar. Piston ile silindir arasındaki küçük açıklıktan giren (ya da çıkan) hava, çubuğun hızlı hareketini önler ve salınınım sönümünü sağlar.

Başka bir çeşit sönümde de FOUCAULT AKIMLARI'ndan yararlanılır. Çubuğun bir ucuna alüminyumdan bir levha takılıdır. Çubuk hareket ettiğinde levha, U biçimli bir mıknatısın uçları arasından geçer.
Levhada Foucault akımları ortaya çıkar ve mıknatısınkine karşı koyan bir magnetik alan oluştururlar. Karşıt magnetik güçlerin, levhada durdurucu bir etki oluşturmasıyla, çubuğun sallanması yavaşlatılır.
Bazı terazilerde, çubuğun iki ucunda da sönümleme öğeleri bulunur.

Mikroterazi:

Mikroterazi. bir mikrograma (gramın milyonda biri) kadar ağırlıkları ölçebilen çok duyarlı bir terazi türüdür. En yalın biçimi, kuvars lifli burulmak terazidir. Yaklaşık 10 cm uzunluğunda ince kuvarstan yapılan çubuk, 50 mgr ağırlıktadır.

Çubuğun ortasından bir yatak gibi, yatay kuvars burulma lifi geçer ve iki dikey kuvars lifine asılır. Yükün büyük bir bölümünü taşıyan bu taşıyıcı lifler, burulma lifinin uçları ile çubuğun ortasına yerleştirilmişlerdir; çapları yalnızca 0,004 mm'dir.

Burulma lifinin ön ucu bir mile, arka ucu terazinin çerçevesine tutturulmuştur. Kullanımda, tartılacak cisim 1 mgr ağırlık içinde dengelenir. Burulma lifinin ucundaki çubuk. yatay konuma gelene kadar burulur. Mile bağlı göstergeler, tartılan cisim ile ağırlıklar arasındaki küçük farkı gösterir.
Terazi, sıcaklık değişikliklerinden ve titreşimlerden korunmak için, bir metal ..oruyucu içine yerleştirilmiştir.

Elektrikli mikroteraziler.

Ampermetrede kullanılana benzer hareketli bir bobin mekanizmasıyla ağırlık ölçerler. Bu aygıtın bir türünde çubuk, bir ucundan bir yaya tutturulur. Öteki uçta küçük kefe yeralır. Kefeye bir cisim yerleştirildiğinde, çubuk yatay konumdan aşağı iner. Bobinden elektrik akımı geçirildiğinde, çubuk yeniden yatay konumunu kazanır. Çubuğu kaldırmak için gereken akım, gerekli güç miktarıyla orantılıdır. Akım normal bir ampermetreyle ölçülebilir; ama ağırlığın hemen okunabilmesi için, birimler, alam birimleri değil, ağırlık birimleri halinde verilir.
Daha gelişmiş bir türdeyse, merkezden bobine tutturulmuş olan çubukta iki kefe bulunur. Tartılacak cisim, ağırlıklar konularak yaklaşık olarak dengelenir, sonra bobinden akım geçirilerek tam denge sağlanır. Bir FOTOSEL'le konumu saptanan çubuk, akımın ayarlanmasıyla yatay konuma getirilir. Daha da duyarlı ölçmeler için, çubuk ve kefeleri vakum içine alan mikroteraziler de yapılmıştır.


kaynak 4
7.cilt / s.2128-2131