Sıradan bir hava taşıtı altimetresi, değişik yükseklikler arasında, basınçlardaki farkın ölçülmesi ilkesine dayanan bir kuru barometreden oluşur. Bu aygıt, hava koşulları nedeniyle ortaya çıkan basınç değişimlerinden de etkilenir. Bu nedenle salt yüksekliği verdiği söylenemez. Oysa radyo »dalgaları saniyede 300 000 metrelik değişmez hızla hareket ettiklerinden, radarlı altimetreler hava koşullarından bağımsız olarak, hava taşıtının yüksekliğinin tam ölçümünü sağlar:
uçağın gövdesinden aşağı doğru yönlendirilmiş-bir antenden bir radyo dalgası verilir. Bu dalga yere ulaşır ve geri yansıyarak radarın alıcı antenine döner. Bu gidiş geliş sırasında geçen zaman, alınan yol ile orantılı olacağından, dalganın aldığı yol bulunmuş olur. Dalganın aldığı yol, bir katot tüpünden görüntü yoluyla bulunabileceği gibi, elektronik olarak sayısal biçimde de hesaplanabilir. Bu yolla yapılan ölçümler büyük yükseklikler için geçerlidir. Uçağın alçalma-sıyla dalganın yere ulaşıp geri dönme süresi çok azalacağından, ölçülmesi olanaksızlasın Örneğin, yerden 1600 m yükseklikteki bir uçağın yolladığı dalga, saniyenin yüz binde biri kadar bir zamanda yere gidip gelir. 30 metrede ise, bu süre saniyenin 5 milyonda birine düşer.
Bu tür yüksekliklerde.ölçümü gerçekleştirebilmek için,daha karmaşık bir sistem olan FM CW radarı (frekans modülasyonlu, ya da sürekli dalga) ya da radyo altimetre geliştirilmiştir. Ötekilerde olduğu gibi bunda da. sinyaller bir radar anteninden salınıp yere çarptırılır ve yansıyanlar uçaktaki alıcı tarafından toplanır. Ancak gönderilen titreşim 4 200 MHz gibi yüksek bir frekans düzeyinde ve süreklidir.

Sinyal, başlangıç frekansından 200 MHz kadar daha yüksekteki bir frekansa değişmez bir hızla yükselecek, sonra gepe aynı frekansa dönecek biçimde düzenlenmiştir. Taramanın başlangıcında yere gönderilen sinyalin frekansı ile, geri geldiğinde aygıtın çalıştığı frekans birbirinin aynı olmayacaktır. Aygıt, daha yüksek bir frekansta bulunacak ve ikisi arasındaki fark, titreşimlerin gidiş geliş zamanına bağlı olacaktır. Bu iki frekans elektronik olarak karıştırılırsa, ikisinin farkından oluşan yeni bir frekans elde edilir. Yeni frekansın değeri, elektronik devreler yardımıyla ölçülür. Bu değer, dalganın aldığı yolla doğru orantılıdır. Dolayısıyle. gerçek yüksekliğin bulunması için kullanılabilir.
Gerçekte bir FM radarı, saniyede 120 tarama yapar. Karada 3 000 m, su üzerinde ise. yansımalar daha düzgün olduğundan. 6 000 m yüksekliğe kadar güvenle çalışır. Ölçme hatası çok yüksekler için 1,5 m kadardır, ama yere yaklaştıkça azalarak 60 cm'ye kadar İner.
Radarlı altimetre, çok pahalı bir aygıt olduğundan her uçağa takılamamaktadır. Ancak, elektronik aygıt üretiminde maliyetin giderek düşürülmesi, yakın bir gelecekte bu aygıtın barometreli tiplerirî yerini almasını sağlayacak yöndedir. Düşük yükseklikteki hatanın az olmasının İstendiği yerlerde, özellikle kör inişlerde, böyle bir aygıtın kullanımı kaçınılmaz olmaktadır.

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Araçlar ve Gereçler » Ölçü Aletleri


kaynak 4
1.cilt / s.60-61