PAMUK

Ebegümecigillerden (Malvacea) otsu çalı ya da ağaç biçimli cinsi ve bu bitkinin tohumlarını saran lifler. Pamuğun çiçeği açık sarı renklidir. Meyve içinde tohumları sarımsı beyaz renkli lifler gelişirken çoğunlukla kabuğu (zarfı) patlatarak açığa çıkar. Koza adı verilen bu oluşum, elle ya da gereçle toplanarak tohumları ayrılır. Lifin yapısında % 87-90 selüloz, % 5-8 su ve % 4-6 diğer maddeler yer alır. Tohumlar % 20 oranında yağ içerir. Küspesi hayvan yemi olarak kullanılır. Pamuk ekvatorunun iki yanında 40° enlemler arasında yetişen, önemli bir sanayi bitkisidir. Kültüre alınan türlerin boyu 1-2 m dolayındadır. Çiçeklenme dönemine dek nemli, koza oluşumu sırasında kuru ve sıcak iklim koşulları ister. Tarımsal açıdan pamuk, kozanın açık ya da kapalı oluşuna göre ayrılır. Kapalı koza pamuklarından Gossypium Arboreum dışında Asya pamukları 50-60 cm boyundadır. Bu gruba giren G. Herbaceum, kapalı kozaların en kısa lifli olanlarındandır (15-30 mm). Peru'da yetişen açık koza pamuklarından G.Barbadense en uzun lifli pamuk türlerinden biridir (30-70 mm). Pamuğun değeri lif boyuyla birlikte artar. Türkiye içinde dünya pamuk üretimi orta uzunlukta lif veren pamuk çeşitlerinde yoğunlaşırken, özellikle Mısır uzun lifli pamuk yetiştiren ülkelerin başında gelir. Pamuğun tarihi eski Mısır, Hindistan ve Amerika (Meksika, Peru) uygarlıklarına dek uzanır. MÖ IV. yy'da Büyük iskender'in Doğu seferiyle Akdeniz'e yayıldı. XVIII. yy'da özellikle iplik dokuma tezgahlarında-ki gelişme ve kozayı tohumdan ayıran çırçır makinelerinin kullanılmasıyla önemli bir dokuma hammaddesi durumuna geldi. Pamuk ayrıca yumuşaklığı, nem çekici özelliğinden ötürü sağlık hizmetlerinde de kullanılır. Türkiye 500.000 tonun üzerinde yıllık üretimiyle dünyadaki başlıca pamuk üreticisi ülkelerden biridir.


Kaynak 16
Syf: 315



Nüve Forum » kütüphane » Kültür » Edebiyat » Dilbilim » Terimler Sözlüğü » Terimler Sözlüğü P