Elmas, elmasın bulunuşu,üretimi, elmasın filizlerden ayrılması, elmas bireşimi | 17 bin dolarlık elmas emziği var | Bisküvisinden elmas çıktı | Bu mantar elmas gibi | Elmas kaplı Mercedes |

Ham elmas, billurlarının dizilişi ve biçimleri bakımından dört sınıfa ayrılabilir: Tek taş biçiminde; dilimli; çift billurlu; yassı. Elmasların çok azı kusursuzdur. Çoğunda lekeler ve yabancı maddeler bulunur; ama bunlar genellikle çıplak gözle görülemez.
Değerli taşın düzgün ve hatasız traşlanmasında, bu Kusurların Konumu ve boyutları büyük önem taşır.
Başlıca elmas traşlama merkezleri Anvers (Belçika), Bombay (Hindistan), New York (A.B.D.), Ams-terdam (Hollanda) ve Tel Aviv'dir (İsrail); ama daha küçük çaplı traşlamaya birçok ülkede raslanır. Yukarda belirtilen ana merkezlerden her biri, belli bir elmas türünü traşlamada uzmanlaşmıştır. Belçika'da özellikle dilimli ve çift billurlu taşlar, A.B.D'nde tek taşlar, Amsterdam, İsrail ve Hindistan'da ise küçük parçalar (pırlanta traşı) traşlanır.
Doğal maddelerin en serti olmasına karşın, elmasa biçim verilebilmekte, üstünde façetalar açılabilmektedir. Bunun nedeni, elmasın yer yer zayıf yüzeylerinin bulunması ve uzmanların, bu yüzeyler boyunca taşı yarabilmesidir (dilimleme). Elmas billurunun sert ve yumuşak yüzeyleri, her yüzeyin de sert ve yumuşak doğrultusu vardır. Gerçekte, bu yumuşak doğrultu bile, başka cisimlere oranla çok sert sayılır. Bu yüzden, traşlanan elmasların döküntüleri, öbür elmasların cilalan masında kullanılır. Cilalama işlemi sırasında, elmas taneciklerinin sert yüzeyleri, cilalanan elmasın yumuşak yüzeyini aşındırır.
Değerli taşlar, biçimleninceye kadar dört ayrı işlemden geçer: Yarma (dilimleme); yuvarlaklaştırma; traşlama; cilalama.

Yarma (dilimleme): Yarma işlemi,cilalamadan önce, düzensiz bir taşa düzenli bir biçim vermek ya da ender raslanan büyük taşları, işlenebilir parçalar halinde dilimlere ayırmak için uygulanır. Belli bir becerisi olan, deneyimli bir işçi, yarma düzlemi doğrultusunu belirledikten sonra, yumuşak kenarlardan birinin üstüne, başka bir elmasın sert kenarıyla, «çentik» adı verilen bir işaret koyar. Bu işlemin ardından, ince bir bıçak, yarma düzlemine paralel olacak biçimde çentiğe yerleştirilir ve ağaç bir tokmakla bıçak sırtına yavaşça vurulur. Bu işlem ustaca yapılırsa, elmas iki düzgün parçaya ayrılır.

Traşlama: Elmasa ilk biçim, dakikada 5 000 çevrim yapan fosfor - bronz karışımı ince bir diskle verilir. Disk ağzına, elmas tozu ile zeytinyağı karışımı bir tür macun sürülür. Ayrıca bu yöntem, elması, yarma düzlemi boyunca dilimlemek için de çok elverişlidir.

Yuvarlaklaştırma: Cilalama işleminden önce yapılır. Yuvarlaklaştırılacak elmas, bir tornanın aynasına bağlanarak döndürülür. Dönen elmasın pürüzleri, bir başka elmasın sert yüzeyiyle alınır.

Cilalama: «Cila diski» adı verilen dökme demirden yapılmış bir çarkın üstüne, elmas tozu dökülür. Cilanaeak elmas, bir çubuk ueuna yapıştırılır ya da mekanik bir çeneyle tutulur. Çubuk, kundak yuvasına girer. Kundak, bir pikap kafası gibi hareket ederek, elması dönen diske tutar. Elmasın sert ve yumuşak yüzeyleri bulunması nedeniyle, diske tutma konumu önemlidir ve cilacının becerisini vurgular.
En çok kullanılan traşlama yöntemi, 58 façeta gerektiren pırlanta traşıdır. Bu yöntemle, büyük bir elmas parçasının traşlanması aylarca sürebilir.
Cilalama işleminin niteliği, geleneksel olarak cilacının becerisine bağlıdır. Ancak son yıllarda, elması yarım kırat duyarlıkla ve büyük bir etkinlikle cilalayan makinalar geliştirilmiştir.

Elmas, elmasın bulunuşu,üretimi, elmasın filizlerden ayrılması, elmas bireşimi

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Kimya » Elementler

Kaynak:4
3.cilt / s.734-736