AGAH EFENDi (1832-1885) Türkiye'de gazeteciliğin öncüsü sayılır. Yedi yıl tıp öğrenimi gören Agah Efendi okulu bitirmeden ayrıldı ve Fransızca çevirmeni olarak Babıali Tercüme Odası'nda çalışmaya başladı. 1852-54 arasında, Paris elçiliğine atanan Rıfat Paşa'nın sekreterliğini üstlendi. Yurda dönüşünde Şi-nasi ile tanıştı ve 1860'ta Tercüman-ı Ahval (Durumların Sözcüsü) gazetesini birlikte yayımlamaya başladılar (bak. Şinasİ). Altı ay sonra Şinasi'nin ayrılması üzerine gazeteyi tek başına çıkarmayı sürdürdü. Özel sermayeyle çıkarılmış ilk Türk gazetesi olan Tercüman-ı Ahval bir haber gazetesi olmakla kalmayıp, ülkenin o dönemdeki birçok ekonomik ve toplumsal sorununu tartışmaya açtı. Halkın kolay anlayacağı bir dil kullanılmasına özen gösteren gazete eğitime de önem verdi. Eğitimdeki bozuklukları eleştirdi, çağdaş eğitim anlayışını savundu. Bu anlayışa uygun yayınlan nedeniyle bir süre kapatıldı. Agah Efen-di'nin başyazarlığını yaptığı Tercüman-ı Ahval Türk basın tarihinde yeni bir dönemin başlangıcı oldu.

Agah Efendi 1861-65 arasında gazeteciliğinin yanı sıra posta bakanlığı görevini de sürdürdü. İstanbul'da güçlü bir posta örgütü kurdu ve 1863'te Türkiye'de ilk kez posta pulu kullanımını başlattı. Bu uygulamayla posta işlemleri büyük ölçüde basitleşti ve çeşitli yanlışlıklar, yolsuzluklar önlendi.
Agah Efendi yenilikçi aydınların kurduğu Yeni Osmanlılar Cemiyeti'nin 1865'teki ilk üyelerindendir. Bu örgüt Osmanlı aydınlan arasından seçilecek üyelerle bir meclis toplanmasını ve ülkenin bu meclisten çıkan yasalarla yönetilmesini savunuyordu. Namık Kemal, Ziya Paşa gibi aydınlar bu örgütün önderle-rindendi. Padişahın baskılan sonucu Agah Efendi ve öteki örgüt üyeleri yurtdışına kaçtılar. 1867-71 yıllan arasında Fransa, İngiltere ve Belçika'da yaşayan Agah Efendi Paris'te arkadaşları ile birlikte Muhbir (Haberci) ve Hürriyet gazetelerini yayımladı. Siyasal etkinliklerden çok gazetecilikle uğraştı.

1871'de padişahın çıkardığı afla yurda dönünce bir süre devlet memurluğu yaptı. Ama II. Abdülhamid padişah olunca görevinden alındı; önce Bursa'da, daha sonra Ankara'da altı ay sürgün yaşadı. Bağışlandıktan sonra Rodos ve Midilli mutasarnflıklanna getirildi. 1885'te atandığı Atina elçiliği görevinin ilk aylannda öldü.

Nüve Forum » kütüphane » Kültür » Medya » Gazeteciler

kaynak 1
1.cilt / s.65