Bütün teknik imkânlar kullanılsa, bütün ilmi esaslar seferber edilip hatasız bir antrenman programı hazırlansa bile, herhangi bir kuvvet gelişimi elde etmek, düzgün protein alımı olmuyorsa hayaldir.

Protein, organizmadaki her hücrenin ve bu hücrelerin yenilenmesinin «regeneration» temel taşıdır.

Proteinler; yüksek moleküllü ve bugüne kadar tespit edilebilmiş olan 32 çeşit amino asit moleküllerinin değişik oranlarda birleşmesinden meydana gelmiştir. Tespit edilebilen bu 32 çeşit amino asitin değişik oranlarda birleşmesinden sayılamıyacak çeşitte protein türü meydana gelir. Meydana gelen bu proteinlere yüksek değerli veya alçak değerli proteinler denir. Eğer bir protein çeşidi, kendisini teşkil eden 32 çeşit Amino Asitten, «Temel Amino Asitler» adı verilen 10 çeşitten çoğunu içerisinde bulunduruyorsa, bu tip proteinlere «Yüksek Değerli», Temel Amino Asitlerinden çok az veya hiç bulundurmuyorsa «Alçak Değerli» protein olarak isimlendirilir. Hayvani proteinler, içerisinde bulundurdukları Temel Amino Asid çeşidi fazlalığından dolayı «Yüksek Değerli», Bitkisel proteinler ise, Temel Amino Asit çeşidi azlığından «Alçak Değerli» olarak isimlendirilir.

Organizma; beslenme yoluyla temin ettiği proteinleri, onları teşkil eden amino asitlere parçalayarak, kendi hücre ya-Pmıı için gerekli amino asitler haline getirebilir. Fakat 10 te-mel amino asidini hiçbir şekilde yapamaz.

Agağıda organizmaca yapılamayan ve hazır halde 1 ması mecburiyeti olan 10 temel amino asidin isimleri ve f" lojik özelliklerini görmekteyiz.

Amino Asit ismi: Fizyolojik özelliği:
Valin......................... Sinir sistemi fonksiyonlarını düzenler.
Leucin....................... Kan ve hücre yapımı için kullanılır.
îsoleucin.................... Diğer amino asitlerin kullanımını temin eder
Threonin.................... Diğer amino asitlerin kullanımını temin eder.
Methionin................... Karaciğer koruma mekanizması ve saç gelişi-
mine etki eder.
Phenylanalin............... Hormon ve kan yapımı sağlar.
Tryptophan................ Üreme faaliyetini düzenler.
Histidin...................... Kanın kırmızı madde yapımını temin eder.
Argenin...................... Vücut gelişimine etki eder.
Lysin......................... Uzunluğuna büyüme ve kadınlarda regli ge-
lişim ve normal devam edişini sağlar.

Vücutta dolaşan kanda 300 gr.a yakın protein vardır. Organizmadaki hücreler kendi yapı yenilemeleri ve değişimleri için gerekli proteini, kanda bulunan bu proteinden alarak bunları yapacakları hücre özelliğine uygun protein haline getirirler. Organizmanın protein deposu olmadığından kullanılmayan proteinler, karaciğerde parçalanır; bu parçalanma esnasında meydana gelen zehirli tesiri olan Amonyaklar, iki molekül amon-yak'a bir molekül karbondioksit eklenmesi suretiyle zehirli tesiri olmayan üre haline getirilip böbrekler vasıtasıyla dışarı atılır. «Dr. Rolf Albanico'ya göre»38. Organizma normal faaliyetini yürütmek için, kişinin her Kg. başına bir gr. olmak üzere.

Örneğin: 60 Kg.lık bir kişinin
24 saatte 60x1 = 60 gr. proteine ihtiyacı vardır. Bu miktar yeni doğan çocuklarda vücut ağırlığının her Kg. için 2,5-3, Sprin-ter atlayıcı ve atıcılar için 2 gr. olarak hesaplanır. Uzun mesafe koşuculan için günlük ihtiyaç, 1,2 gr. olarak kabul edilmektedir. Alınacak bu proteinlerin yüksek değerli hayvani proteinlerden olması gelişimi etkileyen en önemli faktördür.
Beslenme yoluyla alınan proteinler sindirim esnasında kendilerini teşkil eden amino asitlere parçalanır. Bu amino asitler kanda dolaşmaya başlar. Hücreler uyarım neticesi, yeni hücre yapmaya başlayacağı vakit ihtiyaç hissettikleri amino asitleri kandan alırlar. Eğer uyarım esnasında kanda yeteri miktarda amino asit olmazsa hücreler yapı faaliyetlerini yürütemezler.

Bu sebeple; proteinlerin her gün ve yeterli oranda alınması gerektir.
Organizmanın protein depo edemediğini, ihtiyaç fazlası alman proteinin «Üre» haline getirilerek dışarı atıldığını yazmıştık. Bu nedenle, proteinler yeterince ve devamlı alınmalıdır. Uzun aralıklarla alman proteinler, çok fazla bile alınmış olsalar, yukarda sayılan sebeplerden dolayı pek faydalı olamazlar.
Kuvvet çalışmaları yeni hücre yapımı için en kuvvetli uyanındır. Bu uyarımın hemen sonrası yeni hücre yapımı için organizma amino asitleri kandan çekmeye başlar. Yapılan yeni hücrelerle adele çaplarında genişleme, dolayısiyle de kuvvet artımı meydana gelir. Eğer kuvvet çalışmaları esnasında kanda gerekli amino asitler olmazsa, yeni hücre yapımı olmaz. Bu araştırma neticesi, bugün birçok ülkede kuvvet ve ağırlık ça-hşması, ya hemen öncesi, ya hemen sonrası bol proteinli gıdalar sporculara verilir. Ağırlık ve kuvvet çalışması yapan sporcu, eğer idmanı öğleden önce yapıyorsa sabah ve öğle yemeklerinde, akşam üzeri antrenman yapıyorsa öğle ve akşam yemeklerinde bol proteinli besin maddeleri yemelidir. «Prof. Dr. Hans Glatzel'e göre Sindirim esnasında proteinlerin amino asitlere ayrışması birçok salgı bezinin faaliyetini gerektirir. Salgı bezi faaliyeti neticesi meydana gelen asitlerin rahatsız edici tesirleri özellikle uzun mesafe koşucularında görülebilir. Rahatsızlıkları önlemek için uzun mesafe koşucularının müsabakadan en az iki gün önce çok az proteinli fakat çok bol karbonhidratlı bir besin rejimi takibetmeleri gerektir.
Bazı besin maddeleri ve 100 gr.'ırıda bulunan protein miktarları:







» Nüve Forum » kütüphane » Kültür » Spor

Kaynak: 14
syf:109-110