Harfler: Tipo baskıda baskı yüzeyi, ya yalnızca harflerden ya da resimleri gösteren fotogravür klişelerinden oluşur. Klişelerle şekiller, ya çizgiler halinde ya da yarımton (ton farkları ortaya çıkaran, değişik büyüklükte noktacıklardan oluşan resim) yöntemiyle basılır. Yaklaşık birkaç bin harf karakteri vardır: ama bunun yalnızca bir düzine kadarı kullanılır. Her harf ailesi, ya dik yerleştirilmiş ya da yana yatık (italik) harfler içerir. Baskının rengi, koyu ya da açık olarak ayarlanır (bu Özellik, harflerin ince ya da kalın çizgilerle yazılmasıyla sağlanır). Harfler, farklı büyüklükte (punto) yapılır: kurşun, kalay ve antimondan dökülür. Kullanılan alaşımın oranlan, döküm yöntemine göre değişir.

Dizgi: Tipo baskıların çoğunda dizgi elle yapılır Mürettip (dizgi operatörü) gerekli harfleri seçer ve uygun boşluklar bırakarak kumpas üstüne yerleştirir. Satır tamamlanınca, "gal" adı verilen düz metal tablaya yerleştirilir. Böylece, satırlar alt alta dizilerek sayfa tamamlanır. Bundan sonra, iple bağlanan sayfa, baskıya verilir.

Kitap, dergi ve gazete basımında, elle yapılan dizgi çok yavaş ve pahalı olduğundan, mekanik dizgi yöntemleri kullanılır. Tam satırlar hazırlayan linotip ve entertip sistemleri, gazete baskısında, çok yaygındır. Tek harflerden oluşan monotip sistemiyse. nitelikli kitap basımına elverişlidir.
Sayfalar üstünde gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra, sayfa düzeni metal bir kahp içine yerleştirilir. Sayfalar, kağıda basılıp kağıt katlandığı zaman gerekli sırayı izleyecek biçimde düzenlenir. Sayfaların yerlerinde durması için boşluklara metal parçalar yerleştirilir ve bunların tümü anahtarla sıkıştırılır.

Böylece, «forma» adı verilen, basılmaya hazır sayfa düzeni ortaya çıkar.

Fotogravür: Basılması gereken resimler, ayrı plakalar üstüne ya tire klişe (yalnızca çizgilerden oluşan resim. plan. vb. klişesi) ya da yarımton klişesi halinde hazırlandıktan sonra, kalıba yerleştirilerek sıkıştırılır.

Tire klişeler çinko ya da magnezyumdan yapılır. Klişelerin hazırlanmasında metal, önce ışığa duyarlı bir maddeyle (genellikle polivinil alkol ve dikromat tuzu karışımıyla) kaplanır. Kaplanan tabaka kuru-yunca, fotoğraf negatifinden geçirilen kuvvetli ışığa tutulur. Işığın kuvvetle düştüğü bölgeler sertleşerek, daha güç çözünecek hale gelir. Kısa bir ısıtma işleminden sonra, bu bölgeler aside dayanıklı olur. Plakalar aside daldırılınca, üstünde görüntü bulunmayan bölgeler eriyerek çıkar; sertleşmiş bölgelerse olduğu gibi kalarak, görüntüyü oluşturur. Yarımton klişeleri de aynı yöntemle, çinko ya da bakır üstüne işlenir. Bu yöntemde negatif, belirli ölçüde perdelenerek, plakaların üstünde, büyüklüğü değişen yarımton noktaları oluşturulur ve böylece son baskıda, ton farkları elde edilir.

Baskı işlemi: En yalın ve küçük tipo baskı maki-nası. baskı kapaklı makinadır. Makinanın içinde dik olarak duran forma, üstteki tamburdan mürekkep alan silindirlerle mürekkeplenir. Kağıt, formanın karşısına geldiği zaman kapak kapanır ve kağıdı formaya bastırır. Kağıt, makinalara, ya elle ya da otomatik olarak verilir. Basıncın bütün yüzeye eşit olarak dağılması gerektiğinden, bu sistemle yapılan baskı boyutları 46^61 cm'den büyük olamaz. Baskı hızı, saatte 1 800-5 000 arasında değişir. Çok yönlü olan bu yöntem, yalın tek renkli baskılardan, düzgün çok renklilere, ince kağıtlardan, kalın kartlara kadar, çeşitli amaçlarla kullanılır.

Düz kalıplı makinalarda forma, ileri-geri gidip gelen bir yatak üstünde yeralır. Forma, makaraların altından geçerken mürekkeplenir. Aynı zamanda baskı silindirine kağıt sürülür ve kağıt, baskı bölmesinde formaya bastırılır. Bu makinalarda daha büyük boyutta baskılar yapılabilir. Ancak, yatağın ve formanın eylemsizliği yüzünden baskı hızı sınırlıdır.
Büyük boyutlu ve hızlı baskı yapma gereksinimi, rotatif ilkesinin, öteki türlere yeğlenmesine yolaçmış-tır. Bu makinalar. tek doğrultuda sürekli hareket sağladıklarından, daha verimlidirler. Ancak rotatiflerde, öteki makinalardaki gibi düz formalardan baskı yapma olanağı yoktur: baskı tabakasının bir silindir çevresine sarılması gerekir. Bu amaçla, silindire sarılarak klipslerle tutturulan plastik plakalar kullanılır.

kaynak 4
7.cilt / s.2154-2156