Nüve Forum

Nüve Forum > gazete haber ve makale yorumları > Kültür ve Sanat > Diller > Film Yapımcıları ve Belgeselciler Bu Yazıyı Mutlaka Okusun

Diller hakkinda Film Yapımcıları ve Belgeselciler Bu Yazıyı Mutlaka Okusun ile ilgili bilgiler


[coverattach=1]Çeviri kolay iş değildir! Çeviri yapanın her iki dili de çok iyi bilmesi gereklidir. Fakat tek başına bu da yeterli değildir. Çeviri, başlı başına bir uzmanlık alanıdır. Edebi eser çevirileri

Like Tree4Likes
  • 4 Post By mumunal

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 07.08.09, 13:30
Deli Dolu
 
Üyelik tarihi: Aug 2006
İletiler: 143
mumunal ... O'nu tanımayan yok ki.mumunal ... O'nu tanımayan yok ki.mumunal ... O'nu tanımayan yok ki.mumunal ... O'nu tanımayan yok ki.mumunal ... O'nu tanımayan yok ki.mumunal ... O'nu tanımayan yok ki.mumunal ... O'nu tanımayan yok ki.mumunal ... O'nu tanımayan yok ki.
Standart Film Yapımcıları ve Belgeselciler Bu Yazıyı Mutlaka Okusun

[coverattach=1]Çeviri kolay iş değildir! Çeviri yapanın her iki dili de çok iyi bilmesi gereklidir. Fakat tek başına bu da yeterli değildir. Çeviri, başlı başına bir uzmanlık alanıdır. Edebi eser çevirileri ise bir sanattır. Şiiri çevirmek, şair kadar duyarlı olmayı gerektirir. Bu duyarlılığı olmayan çevirmen, şiirin özünü yok edebilir. Bir deyiş vardır: Şiir hiçbir dile çevrilemez, hatta yazıldığı dile bile. Dilimize yabancı dillerden şiir çevirileri yapmış çevirmenlerin büyük kısmının, edebiyatımızın önde gelen şairleri olması rastlantı değildir. Böyle olmadığında bakın nasıl durumlar ortaya çıkar: Nazımın Büyük İnsanlık şiirini Fransızcaya çeviren çevirmen, sekizinde işe gider, yirmisinde evlenir, kırkında ölür bölümünü sabahın sekizinde işe gider şeklinde çevirmiş. Sekizinde işe gitmeye çok yabancı olan bir kültürden geliyorsanız, bunu anlamanın tek yolu şiirin kendisini duymaktır. Şair ruhu burada ortaya çıkar.
Bilimsel çalışmaların çevirilerinde de bir bilim adamı gibi düşünmek gerekir. Hatta düşünmek de yetmez, en doğrusu bilim adamı olmaktır. İki dili de iyi bilmenin ve bilim adamı olmanın dahi yetersiz kalabildiği durumlar da yok değildir. Bu işe kafa yoran bilim adamlarımız beni anlayacaklardır.
Yazımı, Türkçeye yapılan çeviriler üzerine birkaç konuya değinmeye ayırdım. Ama üzerinde durmak istediğim, edebi ya da bilimsel çeviriler değil. Yukarıdaki örnekleri sadece bu işin ne denli zor bir iş olduğunun daha iyi anlaşılması için verdim.
Benim üzerinde durmak istediğim, televizyon ekranlarında izlediğimiz filmlerin ve belgesellerin çevirileri. Burada ne edebi, ne de çok teknik bir dil söz konusu. Düşündürücü birkaç örnek vermek istiyorum:
Sivil savaş: İngilizce filmlerin çevirisinde duymaya başladığımız yeni bir kavram! İngilizce civil war sözünün doğrudan, fakat yanlış çevirisi. Dilimizdeki doğru karşılığı iç savaştır.
Sivil haklar: Yine İngilizce civil rights sözünün yanlış bir çevirisi. İngilizcede civil code, medeni kanun demektir. Civil rights sözünün karşılığı da vatandaşlık haklarıdır.
Devlet Sekreteri: ABDdeki başkanlık sisteminde, Başkana bağlı bakanlara sekreter denir. Ancak Türkçede denmez! ABDdeki State Departmentın karşılığı Dışişleri Bakanlığıdır. Filmlerde Devlet Departmanı hatta Eyalet Departmanı şeklinde çevirileri duymak çok üzücüdür. Dışişleri Bakanına, Devlet Sekreteri ya da Eyalet Sekreteri denmesinin olduğu kadar
Polis Departmanı: Amerikan filmlerinde bu söz kullanılıyor. Peki, İstanbul Polis Departmanı diyor muyuz? Elbette hayır! O zaman New York Emniyet Müdürlüğü ya da basitçe New York Polisi demek daha doğru değil midir?
Örnekleri çok sınırlı tutmaya çalışacağım. Yanlışlar, sadece yanlış söz çevirisi ile sınırlı değil. Yanlış cümle kurulumlarına da sıkça rastlanıyor:
Adalet Bakanlığı için çalışmak: İngilizcede hem kurumlar / şirketler, hem de kişiler için çalışmak kalıbı ile cümle kurulur. He is working for the Department of Justice dersiniz. Türkçede ise Adalet Bakanlığında çalışıyor denir. Kişiler söz konusu olunca da durum benzerdir. He works for George dendiğinde George için çalışıyor değil Georgeun yanında çalışıyor denmelidir. Ancak, gizli servislerde çalışmadıkları halde onlara dışarıdan servis verenlere söz gelimi CIA için çalışıyor denilebilir.
İşte buradasınız! Ya da işte gidiyorsunuz!: Bunların ikisi de İngilizce deyişlerin doğrudan çevirisidir. Here you are!, there you go!. Bunlar dilimizde, kullanıldıkları duruma göre buyrun bakalım!, sıra sizde!, işte bakın!, buyrun işte! gibi çevirilerle karşılanabilir.
Kulağa hoş geliyor!: İngilizce sounds good! aynen çevrilince kulağa hoş gelmiyor! Bunun yerine iyi gözüküyor ya da iyi fikir deriz.
Bilirsin: İngilizcede you know bir boşluk doldurucudur. Resmi dilde kullanılmaz. Genelde günlük dilde kullanılır. Türkçede bilirsin diye bir deyiş yoktur. İma anlamında bilirsinya ya da anlarsınya denir. Soru ya da ilgi uyandırma amaçlıysa biliyor musun? kullanılır. Ama bilirsin denmez. Son yıllarda Türkçeye çevrilen filmler içinde bu sözün geçmediği filme rastlayamazsınız! Gidin on yıl önce çevrilen filmelere bakın, bu defa da bu sözün geçtiği film bulamazsınız! Yabancı kalıpların, bire bir çeviri yoluyla dilimize itelenmesine dilin zenginleşmesi olarak bakamayız. Bu olsa olsa ileri düzey bir yabancı özenticiliğidir. Bunların dışında, eğitici ve öğretici olmaları gereken kültür kanallarında öylesine kültürsüz yanlışlar yapılıyor ki inanamazsınız! Sibirya yerine Siberya, Çar Nikolay yerine Çar Nicholas, Yekaterinburg yerine Ekaterinburg denmesi sadece tek bir programda rastladığım örnekler. Bunlar, dünya coğrafyasını tanıtan bir kanalda yapılması kabul edilemeyecek yanlışlar Rusçadan söz açılmışken, dilimizde yazım kuralı olarak, Rusça ve Yunanca adlar okundukları gibi yazılırlar. Örneğin doğru yazılış Çaykovskidir. Tchaikovski ya da Tschaikowski gibi yazılışlar yanlıştır. Rusça j harfi İngilizcede zh ile gösterildiğinden bazı çevirmenler Türkçeye z olarak alıyorlar. Böylece İkinci Dünya Savaşının ünlü Sovyet Mareşali Jukov bir anda oluyor size Zukov. Hem de yine aynı kültür kanalında... Bir başka keşif kanalında Kamboçyanın başkenti Phnom Penh doğru okunuşu pnom pen olduğu halde fnom pen olarak telaffuz ediliyor. Artık herkesin bildiği Taylandın Phuket adası da fuket olarak söyleniyor! Bunlar da orijinal söylenişlerini dinlemeden kağıt üzerinde İngilizce fonetiğine göre yapılan çeviriler. Ama Milanoya Milan, Napoliye Naples diyen çevirmene ne demeli bilmiyorum. Aynı kanalda kullanılan birkaç cümle çevirisi zaten çevirmenlerin düzeyi hakkında bilgi veriyor: Bindiğiniz taksinin şoförünün dürüst baktığına emin olun! (İng. make sure that your taxi driver looks honest). Güvenilir göründüğünden ya da dürüst göründüğünden diye düzeltmeye gerek var mı bilmiyorum Bu konu bilimsel toplumun çok ilgisini çekti!. İngilizce scientific society sözünün karşılığı bilimsel toplum değildir. Bu konu bilim dünyasının çok ilgisini çekti denmelidir Talihsiz çevirilere keşif dünyamızdan devam edelim: Moğolistanı anlatan bir programda ülkenin adı, program boyunca Mongolia olarak anılıyor! Moğolların ve Orta Asya Türklerinin ortak göçebe evleri olan yurtlardan söz ediliyor. Bunların Moğolcası gerdir. Belli ki İngilizce metin, orijinal Moğolca sözlüğü kullanmış. Ancak çeviren kişi program boyunca sözcüğün çoğulunu kullanarak Moğol gersleri diyor Kültürümüzü geliştirmek için kültür kanallarında gezimizi sürdürüyoruz: Afrika sığırlarını konu alan bir program. İngilizcesi African buffalo olan bu hayvan için program boyunca bizon sözü kullanıyor. Buffalo sözünün Türkçede doğru karşılığı manda ya da sığırdır. Bu belirli Afrika mandası ya da sığırı (Lat.Syncerus caffer) için bufalo sözü de kullanılabilir. Ancak bizon (Lat. Bison bison bison ya da bison bison athabascae), sadece Kuzey Amerika'da yaşayan kürklü bir sığır türüdür. Kültür kanalının çevirmeni bu durumun farkında olmasa gerek St. Petersburgda bulunan dünyanın en büyük sanat müzesinin adı herkesin bildiği gibi Ermitaj Müzesidir. Kültür kanalımızdaki adı ise İnziva Müzesi Bir diğer kanalda başka bir gezi programının yapımcısı da aynı ismin Fransızca yazılışının yanlış telaffuzunu kullanmayı tercih ediyor: Hermitaj Müzesi! Çeviri işi, hiçbir zaman küçümsenemeyecek kadar önemli bir iştir. Asla kolay bir iş değildir! Üstelik ülkemizde çeviri, hemen hemen amatör bir çalışma alanıdır. Bu işin hakkını vererek yapmak için gecesini gündüzüne katan deneyimli çevirmenlerimiz çok gülünç ücretler kazanırlar. Onların hakkını hiçbirimiz parayla bile veremeyiz.
Yukarıda verdiğim örnekler yakın tarihlere aittir. Anlaşılan odur ki çeviri işi eskisi kadar ehil kişilerce yapılmıyor. Daha çok, bu işi amatörce yapan ya da okul harçlığını çıkartmaya çalışan öğrenciler tarafından yapıyor. Bilgi, eskisi gibi kaf dağının arkasında değil! Sözcüklerin sadece yazılışlarına değil, orijinal telaffuzlarına dahi artık bilgisayarınızla kolayca ulaşabiliyorsunuz. Dünya parmaklarınızın ucunda Son sözüm yeterince deneyim sahibi olmayan yeni çevirmenlere: Lütfen doğruyu arayınız! Dilimizin zenginliklerini araştırınız. Bunun için okumak yararlı olur. Dilimiz çok güzel bir dildir ve siz de ona karşı önemli bir sorumluluk taşımaktasınız. Bunu lütfen unutmayınız

Ömer Yalçınkaya

Not: Tam olarak çevirmenlerle ilgili olmasa da son günlerde kırk yıldır Sincan olarak bildiğimiz Çinin Uygur Özerk Bölgesinin adı birden bire Şincan oluverdi. Han Çincesinde Kuzeybatı Sınırı anlamına gelen sözcük, hem Sincan, hem de Şincan olarak telaffuz edilebilmektedir. Xinjiang ve Sinkiang şeklinde de yazılışları vardır. Resmi pinyin yazımı birincisini kabul eder. Ancak dilimize Sincan olarak yerleşmiş ve ülkemizdeki pek çok yerleşim bölgesine ismini vermiş olan bu sözcüğün telaffuzunu ve yazımını bu saatten sonra değiştirmeye gerek yoktur. Kruşçevin doğru yazılışı ve söylenişi de Hruşçov olmalıdır. Ancak yerleşmiş isimler yanlış dahi olsalar değiştirilmez. Kaldı ki Sincan demek de yanlış sayılmaz

Kaynak
Eklenmiş Resimin Önizlemesi
Film Yapýmcýlarý ve Belgeselciler Bu Yazýyý Mutlaka Okusun-dil.jpg  

Konu mumunal tarafından (07.08.09 saat 13:37 ) değiştirilmiştir..
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
belgeselciler, film, mutlaka, okusun, yapımcıları, yazıyı

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 06:09 .