Merkezkaç kuvvet nedir? | İlhan İrem(Sazlıklardan Havalanan) | TV kumandası tarihe karışıyor | Uçağın gövdesini oksijen tüpü delmiş | Uçağın Tarihçesi-ilk uçuş denemesi, ilk uçak |

Havalanan uçağın, burun aşağı, yukarı (yunuslama), iki yana dönebilmesi ve sağa-sola yatabilmesi gerekir.

Burnun aşağı-yukarı hareketi, yatay kuyruğun arka kenarına bağlanmış yükselti dümeniyle yapılır. Yükselti dümeninin yukarı doğru hareketi, yatay kuyruğu ters aerofoil haline getirip, burada aşağı doğru bir basınç oluşmasını sağlar ve uçağın burnunu yukarı kaldırarak, tırmanış konumuna geçirir. Yükselti dümeninin aşağı doğru hareketiyse, bunun tersi bir etki yapmaktadır.

Yanal hareket, dikey kuyrukta bulunan yön dümeniyle denetlenir. Yalnızca yön dümeni kullanılırsa. uçak yanal hareket (kayış) yapar; ama bu tür sapmalar ya da dönüşler, hem hatalıdır, hem de denetimleri güçtür. Ayrıca, yatay merkezkaç kuvvetler, ekip ve yolcuları dönüşün dışına doğru fırlatır. Pilot düzeltme yapmadıkça uçak. kendiliğinden düz konuma dönmez.

Kanat uçlarındaki kanatçıkların hareketiyle, yön dümeninin uçağı döndürmesi sırasında uçak hafifçe yana (dönüş içine) yatırılarak, tıpkı bisiklet gibi. dönüşün merkezine doğru kaydırılır. Böylece, çok daha rahat ve dengeli bir dönüş sağlanır.

ilk uçaklarda, kanatçıklar, yön ve yükselti dümeni gibi kumanda yüzeyleri, yalnızca pilotun kumanda kablolarına verdiği güçle hareket ettiriliyordu. Ama günümüzün yüksek hızlı uçaklarında, kumanda yüzeylerinin insan gücüyle hareket ettirilmesi olanaksızdır. Bu yüzden, pilotun kumanda ettiği SERVOMEKANİZMA'lar yardımıyla, hidrolik pistonlarla hareket ettirilirler. Sistem, büyük otomobillerdeki HAVALI DİREKSİYON'a benzer.
Pilot, yükselti dümenini hareket ettirmek için, kumanda kolunu öne ya da arkaya doğru yatırır. Kanatçıkların hareketiyse, kumanda kolunun sağa, sola yatırılmasıyla ya da kumanda simidinin (yolcu uçaklarında) bir otomobil direksiyonu gibi sağa-sola döndürülmesiyle sağlanır. Yön dümeni pedalları, ayaklarla hareket ettirilir ve yatışlı dönüşlerde ellerin öteki kumandalar için serbest kalmasını sağlar.

kaynak 4
7.cilt / s.2217-2220

İlgili Konular:

*Uçuş Kayıt Aygıtları
*Uçak Motorları-döner motor, radyal motor, soğutma sorunları, tasarım gelişmeleri
*Uçak durdurma düzeneği
*Uçak Yapımı-ağırlığın düşürülmesi, dış kaplamalar, ağ tipi gözenekli, ısıya dayanıklı
*Değişik biçimli uçaklar-süpersonik uçuş, delta kanatlı uçaklar, elevon, vtol, stol
*Kumanda-havalanan uçağın kumandası, yön dümeni, merkezkaç, servomekanizma, kanatçık
*1940'tan sonraki gelişmeler-Whittle jet motoru, süpersonik uçuş, pervaneli uçak, füze
*1930 yıllarındaki gelişmeler-Boeing, perdövites, Douglas DC, İlk jet uçuşu, Heinkel
*1920 yıllarındaki gelişmeler- birinci dünya savaşı uçakları, savaş uçakları, amfibik
*Uçağın Tarihçesi-ilk uçuş denemesi, ilk uçak
*Uçak Nedir?