FrontPagenin Genel Yapısı | Karıncalar - Karıncanın biyolojik yapısı,çene yapısı, göz yapısı, baş yapısı | Skull Patterns brush | Sürüngenlerin yaşam özellikleri | İzmir'in Doğal Yapısı, tarihi, ekonomisi, toplum ve kültür yapısı, Smyrna |

Sürüngenlerin kafatası, kafatasının şakak bölgesinin ve arka bölgesinin kemiklerinin çoğu kez bulunmayışıyla nitelenir. Bu hayvanların kafatasında, yeri değişebilen bir yada iki şakak çukuru oluşur; bu özellikten, yani şakak çukurlarının bulundukları yer ve sayısından sistematikte yararlanılır. Damağın yapısı önemli değişiklikler gösterir. İlkel yapı, kertenkeleler gibi, kimi sürüngenlerde korunur ama kaplumbağalarda ikincil bir damak ortaya çıkar ve bu, timsahlarla memeli sürüngenlerde daha da gelişir. Çene eklemi, dörtköşemsi kafatası kemiği ve squamosus kemikleri arasında oluşur. Dişler, genellikle koni biçimlidir. Dişlerin değişik biçimlerde olması özellikle memeli biçimlerde görülür. Eksen iskeletinde, kaplumbağalar ve yılanlarda göğüs kemiği yoktur. Omurların gövde kısımlarının ya yalnız arka tarafları ya da yalnız ön tarafları çukurdur. Sürüngenlerin üyeleri bir dört ayaklı üyesinin temel yapısındadır, ama kimi kez çok değişikliğe uğrar ve pterozorlarda olduğu gibi uçmaya ya da pleziyozorlar ve ihtiyozorlarda olduğu gibi yüzmeye uyarlanma gösterir; kimi dinozorların' ön üyeleri gibi çok indirgenmiş de olabilir; son olarak ayaksız kertenkeleler (kahverengi köryılan) ve yılanlarda hiç üye bulunmaz. Birçok sürüngende, barsak başlıca iki bölüt içerir: Bunlardan biri, dar olan incebarsak ve öbürü bir boğumlu incebarsaktan ayrılmış olan daha uç tarafta bulunan kahnbarsaktır. Kalın-barsağın başlangıç bölümünde çıkıntılar vardır. Yılanların ve boncuklu kertenkelelerin tükürük bezleri, zehir bezlerine dönüşmüştür. Akciğerler, birçok kertenkelede ve noktalı kamadişte az gelişmiştir: Kimi türlerde yalnızca sağ akciğer gelişme göstermiştir. Sürüngenlerin kalbi genelde iki kulakçık ve bir karıncık kapsar: Yalnızca timsahların iki karıncığı vardır. Kalbin bölmelere ayrılmış olması sayesinde, toplardamar kanı (kirli kan) ve atardamar kanı (temiz kan) birbirinden iyice ayrılmıştır. Kalpten çıkan ana atardamarın başlangıcındaki şişkin bölüm uzunlamasına üçe, yani bir
akciğer atardamarı ile iki ana atardamar yayma ayrılmıştır. Sürüngenlerin böbreği, çok lopçuklu olması nedeniyle kertikli bir görünümdedir. Sidik borusunun her kolu bu lopçukların birine denk düşer. Kimi sürüngenlerde bir sidik torbası vardır. Üreme aygıtı amniyonlularm üreme aygıtıyla aynı genel yapıdadır. Erkekte bir çiftleşme organı vardır. Tiroyit bezinin yapısı yalındır. Dinozorların çok büyük boyutlu olmalarının nedeni, hipofizin aşırı çalışmasına bağlanmıştır.
Sinir sistemine gelince, sürüngenlerde beyin kabuğu özellikle koku alma sinirlerini içerir; bu bir rinansefaldir. Üç köşeli bir bağ, beyin yarıkürelerini birbirine bağlar; beyincik indirgenmiştir. Sürüngenlerde görme oldukça gelişmiştir. Fosil biçimlerde ortada
tek bir göz vardı. Sürüngenlerin koku alma duyusu da aynı biçimde gelişmiştir. Yılanların dilinin ucu ortamdaki kokuya karşı duyarlıdır. İşitme, sürüngenlerin yaşamında ancak küçük bir rol oynar. Çıgıraklı yılanın yüzünde, kızılaltı ışınları algılamaya yarayan bir yüz çukuru vardır. Kimi sürüngenler özellikle, birçok yılan ve Kuzey Amerika'nın ıssız yerlerinde yaşayan boncuklu kertenkele gibi birkaç kentenkele zehirlidir. Yılanların zehir bezleri kulakaltı bezlerinden türemiştir. Demek ki zehir, değişikliğe uğramış tükürüktür. Bu bezler bir kanalla üstçenedeki dişlerle bağlantılıdır. Boncuklu kertenkelelerde, zehir tersine,altçene dişleriyle akıtılır. Dünyada zehirli yılanlar yüzünden yılda yaklaşık 30-40 000 ölüm olayı görülür.



-----------------------------------------
The temporal fenestra are anatomical features of the amniote skull, characterised by bilaterally symmetrical holes (fenestrae) in the temporal bone. Depending on the lineage of a given animal, two, one, or no pairs of temporal fenestrae may be present, above or below the postorbital and squamosal bones. The upper temporal fenestrae are also known as the supratemporal fenestrae, and the lower temporal fenestrae are also known as the infratemporal fenestrae. The presence and morphology of the temporal fenestra is critical for taxonomic classification of the synapsids, of which mammals are part.


Bilim ve Teknoloji » Biyoloji » Zooloji » Hayvan Sınıflandırması » Kordalılar » Omurgalılar » Sürüngenler

kaynak 3
10.cilt / sf 4059-4060

wikipedia