Ampul'un çalışma ilkesi-akkor telli lamba-Tungsten halogen lambalar-Lamba türleri | Yüksek frekans lambaları-triyotlar-elektrotlu lamba (tetrodu)-pentot lamba-A.W. Hull | Dolunay biçiminde otel | 6 - 12 Ay *Bebeğimin Fiziksel Gelişimi - Bebeklerimizin motor gelişimi | 'Tayyip'in Sinirli Lambası' |

Ark lambası, sürekli deşarj ya da ark biçiminde çok parlak ışık veren bir lambadır. Ark, iki karbon elektrodu arasındaki boşluktan bir elektrik akımı (çoğunlukla, doğru akım) geçmesi sonucu oluşur. Lambanın üzerinde, arkı başlatmak ve çubuklar buharlaştıkça aralarındaki boşluğu ayarlamak için otomatik bir düzenek bulunur. Akım, elektrot buharıyla geçirilir.
Ark, elektrotları birbirine değdirip ayırma yoluyla gerçekleştirilir. Elektrot uçları birbirinden ayrılmadan hemen önce, değim yüzeyi çok küçük, bu yüzden de DİRENÇ büyüktür. Katot (negatif elektrot), üzerinden geçen akım yüzünden 4 000°C'a kadar ısınır ve elektrotlar birbirinden ayrılınca elektron salar. Bu olaya termiyonik ısıma adı verilir. Karbon buharı da çok ısınıp iyonlaşmaya başlar ve daha çok elektron salar. «Uyarılmış» ya da ısıtılmış buhar atomları arasındaki çarpışmalar yüzünden, iyonlaşma daha da artar. İletkenlik çok arttığı için akım yoğunluğu büyür. Ama ark, akımı yalnız bir tek kanal üzerinden geçirme eğiliminde olduğu için, elektrik yükünü taşıma şi azalır ve voltaj, yani potansiyel farkı düşmeye oaşlar.
Ark lambaları çoğunlukla 34-40 Volt potansiyel farkı altında, 120-150 Amperde çalışırlar. Akımın aşırı artmasını önlemek için, güç devresine yük dirençlerinin konması gerekir.

Gelişme: 1800 yılında Volta pilinin (yalın bir elektrik pil'i) bulunuşuyla, bunları seri olarak bağlayıp büyük doğru akım gerilimleri elde etme olanağı doğdu.Volta pilinin ilginç bir özelliği, iki ucu arasında bir kıvılcım oluşmasıydı. Bu kıvılcım oldukça parlaktı ve ileride aydınlatma kaynağı olarak kullanılması düşünülebilirdi.
Bu kıvılcım üzerinde ilk deneyleri yapanlardan biri'Sir Humphry DAVY (1778-1829) oldu. Davy 1810 yılında, metal elektrotlar yerine, karbon elektrot kullanıldığında çok daha parlak ve beyaz bir «kıvılcım atlaması» oluştuğunu gördü. Yıllar sonra 1847'de, W. E. Staite (1809-1854), Davy'ninkinden daha saf bir karbon türü ve elektrotlar eridikçe aradaki uzaklığı ayarlayan otomatik bir düzenek kullanarak, ilk kullanışlı ark lambasını yaptı. Bunu yeni gelişmeler izledi ve ark lambalarının verimi daha da arttı.
Ark lambalarının türleri: Ark lambalarının başlıca üç türü vardır: Düşük şiddetli, alevli ve yüksek şiddetli arklar. Düşük şiddetli arklar'da, sert karbon elektrotlar kullanılır ve çıkan ışığın çoğu, anodun akkor hale gelmesiyle oluşur. Alev arkları'nda, minerali-ze edilmiş karbon elektrotlar kullanılır ve çıkan ışık elektrot uçlarının akkor hale gelmesinden değil, alev biçimindeki bir arktan kaynaklanır. Işığın içerdiği renkler, karbona bazı mineraller katılarak belirlenir. Örneğin, yapay güneş ışığı elde etmek için kullanılan elektrotlarda, bir seryum bileşiğinden nötr bir çekirdek vardır. Yüksek şiddetli arklar'da. da pozitif elektrodun içinde katkı maddeleri bulunur. Bunlardan çıkan ışığın hemen tümü, pozitif elektrodun üzerinde oluşan bir kraterden ve bunun önünde yeralan aşırı uyarılmış gazdan kaynaklanır. Bu tür arklar projektör ve ışıldaklarda kullanılır.
Ark lambaları filamanlı ampullerden üç, dört kat daha verimlidir. Kuvvetli ışık verdikleri için film setlerinde, sinema makinalarında, deniz fenerlerinde ve bazı fotoğraf aygıtlarında kullanılırlar. Ancak bu alanlarda bile yerlerini giderek, kuvars-halogen lambası gibi, yüksek şiddette modern lambalara bırakmaktadırlar. Bu tip modern lambalar da,metal elektrotlar arasında metal buharının arklı deşarjı ilkesine göre çalışırlar.

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Fizik » Elektrik » Aydınlatma

kaynak 4
1.cilt / s.99-100