Transdüktör-transduser,enerjiyi bir halden ötekine dönüştüren bir aygıt | Alıcı-Transdüktör-özellikleri,gitar alıcısı,uğultunun önlenmesi | Güç,Gücün temel tanımı, Kuvvet, iş ve güç, Elektriksel güç, Beygirgücü | Bakır-eldesi-kimyası-arıtılmış çeşitleri-kullanımı-elektriksel özellikleri-alaşımları | Direnç,rezistans,elektrostatik,mekanik,magnetik,re lüktans,elektriksel diren,viskozit |

Elektret, ELEKTROSTATİK yükü yıllarca koruyup saklayabilen yalıtkan bir maddedir (ya da di-elektrik). Bu yönden, sürekli mıknatısın bir tür elektrostatik karşılığı sayılabilir. Mıknatıs nasıl sürekli magnetik alan yaratırsa, elektret de, sürekli bir elektrik alan kaynağıdır. Elektretler bir yüzü artı, öteki yüzü eksi yüklü levha ya da tabaka biçiminde yapılır.
Hem mıknatıslar, hem de elektretler, ısıtıldıkları zaman etkilerini yitirirler. Tıpkı mıknatısların, kuzey ile güney kutupları, bir parça demirle «kısa devre» edildiği zaman mıknatıslık özelliklerini daha uzun korumaları gibi, elektretler de, iki yüzey, birbirine bağlı iki metal elektrot arasında «kısa devre» edildiği zaman yüklerini daha uzun korurlar.

Elektriksel polarlanma:
Bir elektret oluştuğu zaman, maddenin polarlandığı söylenir. Bu, bütün yüklerin aynı doğrultuyu almaları anlamına gelir. Polar-lanma karşıt işaretli ya da aynı işaretli yükler ya da her ikisi arasında olabilir. Söz konusu özellik, kullanılan maddeye ve hazırlama yöntemine bağlıdır.
Yükler, artı-eksi çiftler halinde dizilip, ortam içinde aynı yönü alacak biçimde ayarlanırsa, karışık yüklenme'den söz edilir. Buradaki düzen, bir kondansatörün (Bk. SIĞA) dielektrik ortamında oluşan di-pollerin aynıdır. Bu bağlamda, karışık yüklenme ile dipol aynı anlama gelir. Ancak, bir kondansatörün dielektrik ortamında oluşan dipoller, kondansatörün levhaları arasındaki potansiyel farkına bağlı, geçici bir olaydır.
Yükler yalnızca elektret malzemenin yüzeylerinde toplanırsa, ortamın benzer yüklü olduğu söylenir. Burada, aynı işaretli yükler bir yüzde, karşıt işaretli yükler de öteki yüzde toplanmıştır.

Elektretlerin yapılması:
İlk elektretler, 1919 yılında Eguçi adında bir Japon tarafından yapılmıştır. Eguçi, erimiş balmumu ve reçine karışımına daldırılan iki elektroda yüksek gerilim uygulandığı ve karışım, gerilim kaldırılmadan katılaştırıldığı zaman, elektrotlar arasındaki maddede bir tür kalıcı polarma oluştuğunu buldu. Bu yönteme, «termoelektret oluşturma» işlemi denir. Son zamanlarda yalnızca yüksek sıcaklık gerektiren (özellikle erimeyi gerektirmeyen) maddelerden de elektret oluşturulmaktadır. Hattâ bazı durumlarda, ısıtma işlemine bile gerek kalmamaktadır.
Başlangıçta en çok kullanılan madde, «Carnauba mumu» adı verilen ve mobilya cilası ile kozmetik alanında kullanılan sarı, sert bir Brezilya balmumu türüydü. Bu yöntemle, pleksiglas, buz, gomalak ve antrasen gibi maddelerden elektretler oluşturulmuştur. Bundan başka, birçok katı dielektrik (yalıtkan) ortam da polarlanabilir.
Son yıllarda çalışmalar, bazı maddelerin elektrostatik yükleri uzun süreler boyunca yüzeylerinde tutabilme yeteneğinden kaynaklanan, benzer yüklü elektretler üretmeye yöneldi. Ayrıca, esnek tabakalar biçiminde katışıksız polimerler üretildi. Bu polimerler, yüklerini çok uzun zaman koruyabilirler. Üstün yaltıkanlıkları ve rulo biçiminde sarılabilmeleri nedeniyle, keskin uçlu yükleme ya da elektron ışınıyla yükleme gibi, yalın sürekli yükleme yöntemleri uygulanabilir. Bu tür elektretler birçok polimer tabakadan yapılır: Polietilen; polipropilen; polistiren; polikarbonat; florokarbon (teflon dahil); vb.

Kullanım alanları:
Balmumu termoelektretlerin ilk kullanım alanlarından biri, İkinci Dünya savaşında Japonların yaptığı sahra telefonlarının MİKROFON'ları oldu. Aynı yıllarda bunları, İngiltere ve A. B.D'nde mikrofonlara, hoparlörlere, elektrometrelere ve voltmetrelere uygulama çalışmaları yapılmaktaydı.
Uygun polimer tabakaların gelişmesiyle, elektretleri mikrofonlarda kullanma konusu, 1960'larda yeniden güncellik kazandı. Polimer tabaka, dışardan polarıcı bir gerilim kaynağına gerek göstermeksizin, kondansatörlü mikrofonların hareketli diyaframının yerini alabiliyordu. Bu mikrofonlar, birçok bakımdan öteki tiplerden üstündür: Frekans bantları geniş ve düzgündür; paraziti azdır; sarsıntı ve gürültülere karşı duyarsızdır/ ucuzdur? hafif ve son derece küçük yapılabilir (çapları ve kalınlıkları 0,5 cm'den az).
Sesötesi alıcılarından (108Hz'e kadar), sismik bulucularda (Apollo projesinde 10-' Hz'e kadar), aradaki bütün frekansları kapsayacak biçimde pikaplarda, işitme aygıtlarında ve kulaklıklarda, başka türden elektret tabakalardan oluşan TRANSDÜKTÖR' ler kullanılır. Bir başka uygulama alanı da, elektronik hesap makinaları ile telefonların tuşlarıdır. Yalnızca Japonya'da her yıl 10 000 000 elektret dönüştürücü üretildiği sanılmaktadır.

Elektret transdüktörler:
Bütün elektret trans-düktörler, bükülebilir bir elektret diyaframın bir yüzüne, çok ince metal bir tabaka kaplanarak yapılır. Kaplanmamış yüzeyin karşısında, bu yüzeye değmeyen bir metal plaka vardır. Metal tabaka ile plakaya bağlanmış olan kablolar, yüksek kazançlı bir YÜKSELTİCİ'nin girişine gider. Diyafram hareket ettiği zaman, metal levhada indüklenen yük değişir ve böylece, yükselticinin giriş devresinden akım geçer. Bu akım, yükselticinin giriş uçları arasında bir gerilim oluşturur.

Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Fizik » Elektrik » Elektronik » Elektik- Elektronik Devre Elemanları

Kaynak:4
2.cilt / s.655-657