CMYK Kalıplarının oluşumu
Matbaacılıkta renkli bir tasarımın baskı yoluyla çoğaltılabilmesi için öncelikle
o tasarım üzerindeki CMYK renklerinin ayrılması yani bu renkleri içeren dört ayrı filmin elde edilmesi, bu filmlerden dört montaj yapılması, dört kalıp çekilmesi ve her bir kalıbın ilgili renk ile kâğıt üzerine basılması söz konusudur. Filmlerde oranlarına göre ayrılmış olan renkler, baskı yoluyla teker teker kâğıt üzerine basılmakta, örneğin; önce mavi renk basılmakta, ikinci olarak sarı renk mavi baskının üzerine basıldığında mavi, sarı ve yeşil tonlar elde edilmektedir. Bunlar üzerine magenta mürekkep basılınca morlar, lacivertler ve diğer ara tonlar oluşmakta, kontrast ile de tasarımdaki derinlik ve netlik hissi arttırılmaktadır.

Kalıp Hazırlama
Kalıp kopyası için kullanılan orijinaller ( Filmler ) kalıp atölyesinde kopya için
kullanılan orijinallerin % 98'i filmdir. Bu filmler lith karakterdedir, yani basılacak kısımlar siyah, basılmayacak kısımlar ise tamamen şeffaftır. Bunlar, tire veya tramlı olur. Siyah beyaz ya da renkli orijinallerden hazırlanır. Orijinal, negatif kalıp kopyası için negatif, pozitif kalıp kopyası için ise pozitif olmak zorundadır. Bu orijinaller reprodüksiyon atölyelerinde hazırlanır. Filmlerin hazırlanması, kamerada ilk çekim şeklinde olabilir veya kontakt kopya şasesinde çoğaltma yapılarak elde edilir. Pul, etiket ve ambalaj işlemlerinde olduğu gibi pek çok kopya gerekiyorsa, çoğaltma (repete) makinelerinde teksir yapılır. Yazılar, el dizgi veya sıcak dizgi ile dizilip
bunlardan kâğıda baskı yapılarak elde edildiyse, kamerada filme alınır. Foto dizgi sistemi uygulanan matbaalarda ise, foto dizgi makinelerinden dizgi kâğıdı veya dizgi filmi, pozitif olarak çıkar. Tabaka ofset baskı makineleri için genellikle pozitif kalıp sistemi uygulanmaktadır. Bu sistem için uygulanan film montajı, çalışma kolaylığı sağlar. Pozitif rehberlerle daha kolay ayar yapılır. Hataların tespiti daha kolaydır.
Ayrıca tramlı resimlerde renklerin üst üste oturtulması çok daha kolay olur. Negatif kalıpların baskıya dayanma gücü, albümin kopya sistemi uygulanırsa sınırlıdır.
Albümin kopya ile en çok 10 bin baskı yapılabilir. Negatif kopya sistemi,
ülkemizde sadece rotatif ofsetle baskı yapan gazete matbaalarında uygulanmaktadır.
Ancak onlar sentetik emaye kullandıkları için kalıp 60 ila 100 bin baskıya dayanır.
Kopya orijinallerinden beklenen nitelikler: Kaliteli kopya orijinalleri, yani tire ve tramlı filmler, ışığı tam geçiren ve hiç geçirmeyen bölümlerden oluşmalıdır. Yarım ton filmler kalıp kopyası için kullanılmaz. Gerek çizgi ve yazılar, gerekse tram noktaları tam siyah olmalı ve hiç ışık geçirmemelidir. Ayrıca şeffaf olan yerlerde her hangi bir ton bulunmamalıdır. Çizgi ve nokta kenarları keskin hatlı veya halesiz olmalıdır. Diğer bir deyimle, tramlı bir noktanın tüm alanı aynı yoğunlukta olmalıdır.
Ancak bu şekilde hazırlanan filmin tüm değerleri kalıba eksiksiz olarak kopya
edilebilir. Potasyum ferri siyanür çözeltisi yedirilip küçültülen noktaların merkez ve kenarları eşit yoğunlukta olmaz. Bu durumda bunlardan kontakt yolu ile negatif- pozitif kopya yapılmalıdır. Aksi halde kalıpta değer kaybı olur. Foto dizgi yolu ile elde edilen yazıların yoğunlukları, iyi bir kopya için idealdir ve negatif - pozitif kontakt yapmaya gerek yoktur.

Pantone Renk Kalıplarının Oluşumu
CMYK karışımı haricinde kullanılan bütün renklerin spot renk olarak
adlandırıldığından daha önce bahsetmiştik. Tasarımlarımızda spot renkler
kullanmışsak, CMYK renk kalıplarına ilave olarak spot renk kalıpları da
oluşturmalıyız. Karmaşıklığa ve hatalı film çıkışlarına yol açmamak için,
dokümanlarınızdaki basılmayacak spot renkler silinir veya CMYK - Process'e
dönüştürülür. Sadece ekstra boya kullanarak basılacak, CMYK haricinde ayrı film çıkışı gerektiren spot renkleri bırakılır.
Basılması ve ayrı film olarak pozlanması gereken spot renkler, orijinal
isimleriyle film çıkış atölyesine, servis büroya ve matbaaya yazılı olarak mutlaka bildirilir. Aksi takdirde bütün spot renkleriniz CMYK dört renge dönüştürülmüş olarak filme basılır. Matbaaya göndermeden önce de bu filmlerin kontrol edilmesinde büyük yarar vardır.
Gazete ve dergi benzeri Web ofset baskılarında, CMYK haricinde ekstra spot
renk kullanılmaz. Bu tür baskılar için spot renk kullansanız bile, film çıkış işleminde dokümanlarınızdaki bütün renkler CMYK- Process'e dönüştürülür.
Spot olarak ekstra boya ile basılan renk tonları, CMYK karışım renklerden çok
daha canlı ve parlak olur. Ayrıca renklerin en parlak ve en canlı tonları da, orijinal boya kutusundan ve başka boya ile karıştırılmadan kullanılarak elde edilir. Bu sebeple renkli fotoğraf kullanmadığınız dokümanlarda, şayet basılması gereken ana renkler 4 adedi geçmiyorsa, bu renkleri CMYK yerine spot renk olarak kullanmanız ve orijinal kutudan ekstra boya ile bastırmanız, çok daha doğru renk tonları ve çok
daha kaliteli baskılar elde etmenizi sağlayacaktır.
Firmalar, logolarında ve kurumsal kimliklerinde kullandıkları renklerin her
baskıda aynı standart tonlarda çıkmasını ister. Spot renk olarak standart hale gelen Pantone'nin renk gamutu, CMYK sistemi renk gamutundan çok daha geniştir. Bu sebeple Pantone renk tonları ofset baskıda kesinlikle elde edilemez ve kurumsal çalışmalarda mutlaka spot renk kullanılarak, bu renklerin ekstra boya ile basılması gerekir.
Sektörümüzde standardı Pantone® katalogunda bulunan yüzlerce spot renk
tonu, ancak 6 renk (CMYK+OG) Hexachrome® Hİ-Fİ baskı sistemiyle elde
edilebilmektedir. Pantone®, Toyo, Truematch, Focoltone, Munsell, Anpa, Dic, HKS gibi özel spot renk kataloglarının kullanma süreleri ortalama 1 yıldır. Işık ve oksidasyon sebebiyle renklerin pigment özellikleri zaman içinde kaybolur. Bilhassa pastel tonlarda bu etkileşim çok daha yüksek olur ve bu tür spot renk katalogların her yıl mutlaka değiştirilmesi gerekir. Aksi takdirde müşterinin seçmiş olduğu kurumsal renk tonunun aynısını baskıda elde etmeniz mümkün olamaz.
Baskı yaptıracağınız matbaanın Pantone spot renk katalogu ile sizin
kullanmakta olduğunuz katalogu mutlaka yan yana getirerek karşılaştırmanız gerekir. Genelde matbaaların kullandığı Pantone katalogları hem çok eski, hem de yıpranmış durumdadır. Bu sebeple sizin kendi katalogunuzdan seçmiş olduğunuz Pantone spot renkler ile matbaada basılan aynı seri no spot renk tonları çoğu zaman birbirini tutmaz ve bu sorun müşteriile sizi karşı karşıya getirir.


kaynak