6. 1000 Tane Ağırlığı
Araştırmada hatlarda 1000 tane ağırlığı değerleri 238.5-334.6 g, testerlerde 305.5-361.1 g arasında bulunmuştur. G.u.y. etkilerinin önemli olduğu çalışmada 108/1A, 101/3B ve 108/1C hattlarında, TK-72 ve K-150 testerlerinde pozitif yönde ve önemli, CML 118 ve 106/1A hatları ile N-132 testerinde negatif yönde önemli çıkmıştır (Çizelge V). Melez populasyonda 1000 tane ağırlığı 274.4-385.2 g arasında bulunmuştur (Çizelge VI). 4x11, 3x9, 2x11, 8x11, 5x9, 4x9 melez kombinasyonlarında yüksek 1000 tane ağırlığı değerleri elde edilmiştir. Ö.u.y. etkisi pozitif yönde önemli olan melez kombinasyonlar ise 1x10, 5x9, 8x11, 2x11, 6x11 ve 3x9’dur.
Populasyonda 1000 tane ağırlığında saptanan eklemeli gen etkilerinin önemliliği Yüce ve Turgut (1991), Turgut (2000) ve Kara (2001) tarafından da saptanmıştır.

» Nüve Forum » akademik » Mühendislik Fakültesi » Ziraat Fakültesi

7. Çiçeklenme Süresi
Çiçeklenme süresi yönünden hatların değerleri 85.0-91.7 gün, testerlerin değerleri 82.0-89.0 gün arasında değişmiştir (Çizelge V). 108/1C ve 101/1A hatları negatif yönde, 108/1A ve CML 118 hatları pozitif yönde önemli g.u.y. etkisi göstermişlerdir. K-150 tester hattı da pozitif yönde önemli g.u.y. etkisine sahip olmuştur. Negatif yönde etki gösteren hatlar, çiçeklenme süresi yönünden erkenci melezlerin elde edilmesinde ümitvar oldukları söylenebilir. Oluşturulan melez populasyonda çiçeklenme süresi yönünden melezlerin değerleri 80.0 gün ile 95.7 gün arasında değişmiştir (Çizelge VI). En erkenci melez 80.0 gün ile 6x10 melezidir. En geççi melez ise 3x11 (95.7 gün)’dir. Ö.u.y. etkileri negatif yönde önemli olan melezler 7x9, 3x9, 4x11, 8x11 ve 6x10’dur. 3x11, 6x9, 7x10, 4x9 ve 8x10 melezleri pozitif yönde önemli ö.u.y. etkisine sahiptirler.
Melez populasyonda, söz konusu özellik için ö.u.y. varyansının g.u.y. varyansından daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu durum çiçeklenme süresi yönünden populasyonda dominant gen etkilerinin eklemeli gen etkilerinden daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bulgularımız, aynı konuda çalışma yapan bazı araştırıcıların (Konak ve ark., 1999) ile uyum içinde olduğu halde diğer bazı araştırıcıların (Kara, 2001) sonuçlarından farklı bulunmuştur.

8. Tane Verimi
Araştırmada kullanılan hatların tane verimleri 498.5-683.8 kg/da, testerlerin 513.9-720.4 kg/da arasında değiştiği belirlenmiştir (Çizelge V). G.u.y. etkilerinin testerlerde önemli olduğu çalışmada N-132 hattının pozitif yönde önemli, K-150 hattı da negatif yönde önemli bulunmuştur. Hatlardan 106/1A negatif yönde g.u.y. etkisine sahip olmuştur. Melezlerin tane verimleri 1026.3-1347.9 kg/da arasında bulunmuştur (Çizelge VI). 8x10, 7x9, 5x10, 6x10, 2x9, 4x10, 2x10, 5x9, 8x9, 7x10 ve 1x10 melez kombinasyonlarının diğerlerine göre daha yüksek tane verimine sahip oldukları görülmüştür. 7x9 melezinin ö.u.y. etkisi pozitif yönde önemli iken 8x9 melezinin negatif yönde önemli çıkmıştır.
Çalışmada tane verimi yönünden ö.u.y. varyansının g.u.y. varyan-sından yüksek bulunması, populasyonda dominant gen etkilerinin daha fazla olduğu anlaşılmaktadır. Bulgularımız, benzer konuda çalışan Dhillon ve Singh (1979), Yüce ve Turgut (1991), Konak ve ark. (1999), Turgut (2000) ve Kara (2001) tarafından da tespit edilmiştir.

Heterosis Sonuçları ve Tartışılması
Araştırmada incelenen özelliklerde melezler için heterosis oranları Çizelge VII’de verilmiştir. Heterosis oranları bitki boyunda % 1.6 ile % 38.1, koçan yüksekliğinde %-0.9 ile % 73.8, koçan uzunluğunda % -17.7 ile % 60.2, koçan çapında % 1.2 ile % 32.4, koçanda tane sayısında % -14.1 ile % 173.4, 1000 tane ağırlığında %-3.5 ile %30.7, çiçeklenme süresinde %-9.2 ile % 6.9, tane veriminde % 72.1 ile % 139.1 arasında değişmiştir. Altınbaş (1995), bitki veriminde heterosis oranının % 72-140.7, Konak ve ark. (1999) tane veriminde % 5.07-235.21, Kara (2001) birim alan tane veriminde %-2.0 ile % 194.3 arasında belirlemişlerdir. Sözkonusu değerlerin farklı olmasında öncelikle melezlemelerde yer alan hatların genetik farklılığı, yetiştirilen bölgenin iklim ve toprak farklılıkları ve agronomik uygulamalar etkili ol-muştur.
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre yüksek tane verimi için N-132 tester hattının ümitvar melezler elde etmede kullanılabileceği anlaşıl-maktadır. Özellikle CML 181 x N-132 (8x10), CML 118 x TK-72 (7x9), 104/2B x N-132 (5x10), 101/1A x N-132 (6x10), 108/1C x TK-72 (2x9) melez kombinasyonları diğerlerine göre daha yüksek tane verimine sahip olmuşlardır.

» Nüve Forum » akademik » Mühendislik Fakültesi » Ziraat Fakültesi

kaynakpdf