Nüve Forum


Tarihçiler hakkinda İbni Haldun ile ilgili bilgiler


İBNİ HALDUN (Veliyettin Ebu Zeyd Abdurrahman bin Muhammet et-Tunusi), arap bilgin (Tunus 1332-Kahire 1406). Müslüman-arap kültürünün çöküş dönemindeki en büyük tarihçi, toplumbilimci ve filozofu olarak kabul edilir. Müslümanların fethinden beri

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 10.09.10, 18:43
Administrator
 
Üyelik tarihi: Aug 2006
İletiler: 21.463
Blog Başlıkları: 13
CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!
Standart İbni Haldun

İBNİ HALDUN (Veliyettin Ebu Zeyd Abdurrahman bin Muhammet et-Tunusi), arap bilgin (Tunus 1332-Kahire 1406). Müslüman-arap kültürünün çöküş dönemindeki en büyük tarihçi, toplumbilimci ve filozofu olarak kabul edilir. Müslümanların fethinden beri işbiliye'ye yerleşmiş ve kentin siyasal tarihinde rol oynamış Hadramut kökenli bir arap ailedendir. Ailesi ispanya yeniden ispanyollar'ın eline geçmeden Septe'ye yerleşti, oradan da Tunus'a göçtü. ibni Haldun'un babasının dedesi Ebu Bekir Muhammet, Hafsiler'den Ebu ishak döneminde (1279-1283) parasal işleri yönetmekle görevlendirilmişti. Babası Muhammet ise fıkıh ile uğraşan aydın biriydi ve oğlunun tanınmış bilginlerden (Muhammet bin Cabır, Ebu Abdullah Ensari, El-Hasairi, ibn Âbili) öğrenim görmesini sağladı. Meriniler Tunus'u ele geçirdikten sonra kent bir bilim merkezi durumuna geldi. Bu durum, ibni Haldun'un felsefe ve arap-islam düşüncesi ile daha yakından ilgilenmesini sağladı. Meriniler'in Haf-siler'e yenilgisi ve ardından çıkan kolera salgını onu hayatta kimsesiz bıraktı (1349). Hafsi sultanı Ebu ishak'ın tuğracısı (aiâ-me) oldu. Tunus'un Konstantin emiri Ebu Yezit tarafından alınması üzerine Ebba'ya sığındı Buradan Tbessa, Gavsa ve Bisk-ra'ya gitti (1352). Biskra'da kısa bir süre kaldıktan sonra Merini valisinin aracılığı ile yeniden Merini sarayına girerek münşilik ile görevlendirildi (1353).Bu arada bazı siyasal çatışmalara katıldığından bir süre hapis yattı (1357-1358). Daha sonra Gra-nada'ya giderek Beni Ahmer'den Ebu Abdullah Muhammet V'in hizmetine girdi. Elçi olarak Castilla kralı Zalim Pedro' nun yanına gönderildi. Granada'da öteden beri aralarında dostluk bulunan vezir ibn ül-Hatip ile arası açılınca buradan ayrılarak Bicaye'ye geldi (1365) ve Ebu Abdullah Hafsi'nin sarayında hacip"lik görevi aldı. Kent, Konstantin emirinin eline geçince, bu kez onun hizmetine girdi. Bir süre sonra geçtiği ispanya'da fazla kalmayarak Cezayir'e gelip Tlemsen'e yerleşti (1375). Burada ibni Selame kalesine giderek ünlü yapıtı Mukaddime'yt yazmaya başladı. Tunus sultanının kendisine iyi davranması, bazı kişilerin kıskançlık ve düşmanca hareketlerine neden olunca Tunus'tan ayrılarak Kahıre'ye geldi (1382). Burada önce el-Ezher camisi'nde, sonra Kamhiye medresesi'nde (1384) müderrislik yaptı. Yaşamının sonuna kadar kaldığı Mısır'da beş altı kez maliki kadıulkuzatlı-ğına (başkadı) getirildi ve azledildi. Kadılığa son atanmasından kısa bir süre sonra öldü.
Türlü ülkelerde dolaşan, bu ülke halkları arasında yaşayan ibni Haldun, değişik toplumları inceleme olanağını buldu. İki ünlü yapıtını yazmadan önce Fahrettin" Râzi'nin (1149-1209) arap-islam inançları ve bunların felsefi ıçermeieri ile ilgili sorunlarını ele alan Kitâb el-muhassal adlı yapıtını Lübâb ül-muhassal fi usul id-din adı ile özetledi. Hayatı boyunca etkilendiği bu kitaptan başka Busiri'nin Kaside-i Bürde' sine şerh, ayrıca mantık ve matematik kitapları yazdı; ibni Rüşt'ün birçok yapıtını özetledi.
ibni Haldun'a en büyük ünü sağlayan, genel bir tarih niteliğindeki Kitâb ül-iber ve divan ül-mübteda ve'l-haber fi eyyam ıl -arabi ve'l acemi ve'l-berber ile adeta bağımsız bir nitelik taşıyan önsözü olan el -Mukaddime adlı yapıtlarıdır. Olayların tarih felsefesi, toplumbilim ve ekonomi bakımından ele alınıp irdelendiği Mukaddime. XV. yy.'dan sonra Türkiye'de tanındı; Pirızade Mehmet Sahip Elendi (1749), Suphi bin Abdurrahman Sami Paşazade Abdüllatif Suphi Paşa (1859), Cevdet Paşa (1862), Zakir Kadiri Ugan (1954) ve Süleyman Uludağ (1982) tarafından türkçe-ye, XIX. yy.'da fransızcaya çevrildi.
ibni Haldun Tanrı'nın, insanları bir toplum içinde yaşamaları için yarattığını öne sürerek şöyle der: "Tanrı bizi yeryüzünde bir kuşaklar ve halklar topluluğu olarak barındırdı. Geçimimizi topraktan sağlamaya izin verdi." Ona göre tarih, kuşakların ve halkların birbirlerine aktardıklarıdır. Tarih, dışardan bakıldığında geçmişin büyük olayları ve hanedanlar üzerine bir haber (ihbar) olarak görünür. Ama, aslında gerçekliğin akılsal bir inceleme (nazar) ve araştırılmasıdır (tahkik). Tarih, "olayların içyüzünün ve nedenlerinin bilimi' 'dir. Onun tarih görüşü, toplumların, yaşama biçimlerinin ve uygarlığın, dünya nimetlerinden yararlanma (ümran) ve toplumsal örgütlenme tipi (temeddün) olarak incelenmesine yol açar. Törelerdeki ve kurumlardaki farklılıklar, her toplumun kendi üyelerinin geçimini sağlama tarzına (ma'aş) dayanır ve her toplumun (içtima) ereği, yardımlaşmadır (taavün). Gereksinim (hacet) kavramından yola çıkarak üç tür gereksinim olduğunu belirtir: zorunlu (zaruri) gereksinim, yapay gereksinim ve bolluk içinde lüks gereksinim. Zorunlu gereksinimler topraktan sağlandığından, ilk toplumlar kırsal toplumlardır. Onlar için önemli olan tek şey. hayatta kalabilecek biçimde davranmaktır. Üretim, bu temel gereksinmeleri aşınca her şey değişir. O zaman zenginlik (gına) ve refah (refh) doğar. Beğeniler incelir; büyük evlerde ve saraylarda oturulur; süslü, pahalı giysiler giyilir. Bu durum, güzel sanatların gelişmesine yol açar. insanlar daha çok kentlerde yaşamaya başlarlar ve giderek büyük imparatorluklar kurulur. Maddi yaşam ile birlikte düşünce tarzları da değişip gelişir. Aynı durum düşünsel ve sanatsal alanlarda_da görülür. Ancak, bu gelişme kendi dinaimi-ği içinde bir ölüm tohumu da taşır, insan, yardımlaşma gücünü sağlayan ve asabi-ye'ye yol açan enerjiyi yitirir (asabiye, bireyi kendi toplumsal grubuna bağlayan gücü dilegetiren terimdir). Asabiye'nin her azalışı, toplumsal birlik ve direncin güçten düşmesi anlamına gelir; ortadan kalkması ise büyük imparatorlukların çöküş nedenidir. Ama, asabiye kendi yıkımı için çalışır, çünkü fetih yoluyla imparatorluklar kurma olanağını sağlayan da odur. Basit bir toplumdan bir imparatorluğa ve imparatorluğun çöküşüne giden bağlantı, hiçbir insanın önleyemeyeceği, durduramayacağı ya da başka bir yöne çeviremeye-ceği. kesinlikle belirlenmiş bir süreçtir.
ibni Haldun, tarih felsefesi ve toplumbilim alanlarındaki öncülerden biri olarak kabul edilir.
ibni Haldun'un devlet, siyaset ve ulusların yapılarına ilişkin görüşleri, çöküş dönemi osmanlı aydınlarının dünya görüşlerini geniş ölçüde etkiledi. Osmanlı aydınları Mukaddime'de imparatorluğun çöküşünün açık seçik felsefi açıklamasını gördüler. Naima", onun etkisi altında yaşlı Osmanlı imparatorluğu'nun bazı yapay yollarla ancak bir süre daha yaşayabileceğini öne sürdü. Cevdet' Paşa da onun görüşlerine katılarak insanlar gibi devletlerin de kendi yaş ve sağlık durumlarına katlanmaları gerektiğini savundu. (***8212; Kayn.)

kaynak:2-cilt:9
__________________
NEVART AKADEMİ
www.nevart.net
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Disleksi Eğitimi
Okuma Güçlüğü
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
haldun, ıbni

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 09:21 .