Mantıkta tamıtamına biçimsel bir tümdengelimli akılyürütmeye verilen ad.
Bu akılyürütmede, öncüller denen iki önerme ve onlarda içerilmiş durumda bulunan ve sonuç (yargı) denen bir üçüncü önerme yer alır. Her tasımda üç terim ve önerme vardır.
Örnek: Bütün insanlar ölümlüdür, Sokrates insandır. Öyleyse, Sokrates ölümlüdür.
Kaplamı en geniş olan ölümlü, büyük terimdir. Kaplamı en küçük olan Sokrates, küçük terimdir. Her ikisine aracılık eden insan ise, orta terimdir. Birinci önermeye büyük, ikincisine küçük, üçüncüsüne sonuç denir.

Tasım, kesin (kategorik) ya da varsayımsal (ipotetik) olur. Kesin tasım, birisi terimlere, öteki önermelere ilişkin iki grup kurala kesinlikle uyar:
Her tasımın yalnızca üç terimi (büyük, küçük, orta) olması gerekir. Orta terimin sonuçta bulunmaması gerekir. Orta terim, en azından bir kez tümel olarak kullanılmalıdır. Terimlerin, sonuçta, öncüllerde olduğundan daha büyük bir kapsamı olmamalıdır.
Olumlu iki öncül, olumsuz sonuç veremez. İki olumsuz öncülden hiçbir sonuç çıkmaz. Sonuç, her zaman, daha zayıf öncüle uyar. İki tekil öncülden hiçbir sonuç çıkmaz.

ÜÇ FİGÜR VE ON İKİ KİP
Orta terimin öncüllerdeki yerine, yani bu terimin büyük önermenin konusu ve küçüğün yüklemi (Bütün insanlar ölümlüdür, Sokrates insandır, öyleyse Sokrates ölümlüdür);
ya da iki öncülün yüklemi (Hiçbir yalancı güvenilir değildir, her dürüst insan güvenilir'dir, öyleyse hiçbir dürüst insan yalancı değildir);
ya da iki öncülün konusu (Bazı öfkeler, ayıplanabilir değildir, her öfke bir tutkudur, öyleyse, bazı tutkular ayıplanabilir değildir)
olmasına göre, üç tasım figürü ayırt edilir.
İkinci ya da üçüncü figürden her tasım birinciye indirgenebilir. Figür olarak ayırt edilmelerinin yanı sıra tasımlar, önermelerin niceliği ve niteliği bakımından on iki kipe ayrılırlar. Önermeler dört çeşittir: Mantıkçıların A harfiyle belirttikleri tümel olundu önermeler, E ile belirttikleri tümel olumsuz önermeler, I ile belirttikleri tikel olumlu önermeler ve O ile beiirtiikleri tikel olumsuz önermeler. Bir araya getirilen iki önermenin nitelik ve nicelik farkına göre, sonuç da farklı olur. Yapılabilecek bütün bileşimlerden ancak on ikisi bir sonuç ortaya çıkarır, yani mantıksal ilerleyiş kesilmez ve zorunlu bir sonuç verir.

BARBARA
Skolastikler, çeşitli kipleri, ünlüleri (sesliler), önermelerin yapısını, ünsüzleri (sessizler) ise bunlara uygulanan mantıksal işlemleri belirten ve ezberlenmeyi sağlayan sözcüklerle belirtirler. Bunlar, barbara, celarent, darii, ferio, cesare, camestres, festino, baroca, darapti, disamis, datisi ve baralipton'dur. Bu yazıda örnek olarak verilen ilk tasım, ilk bArbArA tasımıdır;
çünkü, üç temel olumludan (A) oluşmuştur.
Sözgelimi, Stuart Milî gibi deneyimciler tarafından eleştirilen tasımın önemi, bağıntılar mantığının gelişmesi dolayısıyla (tasım, bu mantığın özel bir bölümüdür) gittikçe azalmıştır.


kaynak 3
11.cilt / s.4176