Nüve Forum

Nüve Forum > akademik > Tıp Fakültesi > Tıpta moleküler genetik tanı ve klinik uygulamalar-Molecular genetic diagnosis and clinical applications in medicine

Tıp Fakültesi hakkinda Tıpta moleküler genetik tanı ve klinik uygulamalar-Molecular genetic diagnosis and clinical applications in medicine ile ilgili bilgiler


Teknolojideki gelişmeler ve insan genom projesinin beklenen süreden önce tamamlanması ile genetik bilgilenmemizde baş döndürücü bir artış meydana gelmiştir. Bu bilgilerin ışığında da insan sağlığı ve hastalıklarına yaklaşımda büyük bir

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 17.06.09, 09:37
Administrator
 
Üyelik tarihi: Aug 2006
İletiler: 21.463
Blog Başlıkları: 13
CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!
Standart Tıpta moleküler genetik tanı ve klinik uygulamalar-Molecular genetic diagnosis and clinical applications in medicine

Teknolojideki gelişmeler ve insan genom projesinin beklenen süreden önce tamamlanması ile genetik bilgilenmemizde baş döndürücü bir artış meydana gelmiştir. Bu bilgilerin ışığında da insan sağlığı ve hastalıklarına yaklaşımda büyük bir değişim oluşmuştur. Son 20 yılda hızla gelişen yeni genetik teknoloji; hastalıkların önlenmesi, tanısı ve tedavisi için pek çok test olanağı sunmaktadır. Günümüzde, rutin tanıda kullanılan 900-1000 arası genetik testin olduğu bilinmektedir. Klinisyenler bu yeni teknolojiyi ve yaklaşımı bir an önce öğrenerek hastalarının yararına kullanmalıdır. Bu derlemede, tıpta moleküler genetik tanı ve klinik uygulamaları gözden geçirilecektir.

There has been an amazing increase in our acquiring genetic information by means ofthe technological developments and the completion ofthe human genome project in a shorter time than expected. Within the light ofthis information, there has been a great change in approaching human health and diseases. Having developed rapidly within the last 20 years, the new genetic technology provides many opportunities oftest for the prevention, diagnosis and treatment of diseases. Today it is known that there are 900 to 1000 genetic tests used in routine diagnosis. Clinicians should learn this new technology and approach in a very short period of time and use them for the benefit of their patients. Molecular Genetic Diagnosis and Clinical Applications in Medicine will be reviewed in this collection.

GİRİŞ
Genetik testlerin öyküsü DNA ile başlar. DNA; tüm çekirdekli hücrelerde bulunan, hücre tarafından üretilen proteinlerin üretim bilgilerini saklayan kimyasal bilgi bankasıdır. Her insan hücresinde 46 molekül çift zincirli DNA vardır ve tüm hücreler aynı DNA'yı taşır . Herbir DNA molekülü 50-250 milyon baz içeren çift sarmal yapıdadır (Şekil 1). Aktif genler hücre tipine göre farklıdır. Temel hücre gereksinimleri için ise sürekli aktif genler vardır. GEN; Protein zincirindeki amino asitleri kodlayan üçlü nükleotidleri taşıyanDNA parçasıolup, DNA'mnaktifaltünitesiolarak tanımlanabilir(1).
A. GENETİK TEST NEDİR?
Klinik amaçlarla kalıtsal hastalık yapan genotipleri, mutasyonları, fenotipleri saptamak için DNA, RNA, kromozom, protein ve çeşitli metabolitlerin analiz edilmesine genetik test adı verilebilir(2). Kromozomların incelenebilmesi için canlı ve bölünen hücreler gereklidir. DNA analizi için ise hücrenin canlı olması gerekmez. Bu nedenle; DNA testleri genomun geniş bir zaman boyutunda, ayrıntılı olarak incelenebilmesini sağlamıştrr(3).
B. GENETİK HASTALIKLAR
Temel olarak 5 grupta toplanabilir ve analizleri için farklı genetik yöntemler kullanılabilir. Bunlara örnek olarak; Sitogenetik, moleküler sitogenetik, moleküler genetik ve array Comparative Genom Hibridizasyonu (CGH)'i sayabiliriz. İstenilecek testler genetik hastalık grubuna göre değişiklik gösterir. Tek gen hastalıkları klasik sitogenetik yöntemlerle değil, moleküler genetik yöntemlerle analiz edilir (4-7).
şekil 1.JPG
Şekil 1. Hücre içindeki çekirdek DNA'sı (2).

l.Tek Gen Hastalıkları: ÖnTalasemi; Moleküler genetik teknikler kullanılarak analizi yapılır(8-9).
2.Kromozomal Bozukluklar: Ör: Down sendromu; Sitogenetik, Moleküler sitogenetik, Moleküler Genetik ve Array CGH yardımıyla analiz edilebilir (4-5-7-10).
3. Poligenik-Multiiaktöriyel Kalıtım: Ör: Tip I ve H diyabet;
Moleküler genetik analizi yapılabilir (11).
4. Mitokondrial Kalıtım: Ör: Leberin optik atrofisi;
Moleküler genetik yöntemlerle analizi yapılabilir (12).
5.Somatik Mutasyonlar: Ör: Kanserler, Sitogenetik; Moleküler sitogenetik, Moleküler genetik yöntemler yardımıyla analizi yapılabilir (13-15).
C. MOLEKÜLER GENETİK TESTLERDE KULLANILAN TEMEL METODLAR
a) Moleküler hibridizasyon; DNA'nrn çift sarmal dizisi
ısıtarak birbirinden ayrılır, soğutulunca benzer DNA veya
RNA dizisi ile uygun ortamda bir araya gelir (Şekil 2).
b) Kesici Enzimler (Restriksiyon enzimleri);
Bakterilerde bulunan ve yabancı DNA'lara karşı korunmaya yarayan enzimlerdir ve bulundukları organizmaya göre adlandırılırlar (EcoRI, Escherischia Coli den elde edilir). Kesici enzimlerle DNA fragmentleri elde etmek (RFLP) bu fragmentleri vektörlerde klonlamak mümkündür (Şekil 3). Tüm genomun polimorfik kesici enzim bölgelerini (marker) gösteren haritalarda önceki moleküler genetik analizlerde kullanılmıştır (16).
c) Gen Probları (DNA fragmentleri); Oligonükleotid
problar 19-20 bazlık küçük DNA fragmentleri tek baz
değişikliğini bile tanıyabilir (2).

Makale Yazarı
Sacide pehlivan
Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıbbi Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı


__________________
NEVART AKADEMİ
www.nevart.net
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Disleksi Eğitimi
Okuma Güçlüğü
Alıntı ile Cevapla
  #2  
Alt 17.06.09, 09:44
Administrator
 
Üyelik tarihi: Aug 2006
İletiler: 21.463
Blog Başlıkları: 13
CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!
Standart Tıpta moleküler genetik tanı ve klinik uygulamalar-Molecular genetic diagnosis and clinical applications in medicine

D) DNA ANALİZİNDE KULLANILAN BAZI YÖNTEMLER
Rutin DNA analizinde kullanılan pek çok yöntem mevcuttur. Aşağıda en çok kullanılan yöntemlere örnekler verilmiştir (17).
1. Restriction Fragment Length polymorphism (RFLP)
2. Polymerase chain reaction (PCR)
3. Southern Blot Analizi
4. DNA Dizi Analizi
5. Single strand conformational polymorphism (SSCP)
6. Denaturing gradient gel electrophoresis (DGGE)
7. Heterodubleks analizi
8. Chemical mismatch cleavage (CMC)
9. DNAchipleri
şekil 2.JPG
Şekil:2 Moleküler hidridizasyonunun aşamaları 1.6

E) DNA ANALİZİ İLE TANI NASIL YAPILIR?
Çalışılacak hastalığa ait mutasyon biliniyorsa, ilgili yöntem kullanılarak analiz yapılabilir. Ama mutasyon bilinmiyor ise ilgili gen bölgesinin geçişinin analizi yada DNA'sınrn analizi kullanılarak indirekt tanısı mümkündür (18).
a) Direkt DNA Analizi ile Tanı
DNA' da bilinen mutasyonun analiz edilerek
şekil 3.JPG
Şekil 3. Kesici enzimlerle kesilmişjel elektroforezi yapılmış ve etidyum bromür ile boyanmış DNA fragmentleri (2).

b) İndirekt DNA Analizi (Bağlantı Analizleri)
Mutasyonun gösterilemediği durumlarda gen içinde veya dışında gen ile birlikte kalıtılan polimorfik markörlerle konur. Ailenin informatif olması gerekir ve ailedeki başka bireylerden de DNA'nın gerekliliği söz konusudur. Aile informatifdeğil ise veya rekombinasyon var ise bağlantı analizi ile tanı konulamayabilir (20).
F) RUTİN TANI VERİLEN MOLEKÜLER GENETİK ANALİZLERE ÖRNEKLER
F.l) TROMBOZ PANELİ
a) Faktör V Leiden Polimorflzmi; Tromboz için birkaç genetik faktörün varlığı saptanmıştır. Bunların en önemlisi pıhtılaşma faktörü V'in aktif protein C'ye direncidir (APC direnci). APC direnci damar trombozu için en sık görülen risk faktörüdür. APC direnci vakalarının %90'rndan Faktör V Leiden mutasyonu sorumludur. Bu mutasyon varlığında faktör V'in APC tarafından inaktive edilmesi engellenir ve kanın yoğun pıhtılaşması meydana gelir. Faktör V geninde Leiden mutasyonu taşıyıcıları ömür boyu yüksek derecede derin ven trombozu riskine sahiptirler. Faktör V Leiden için homozigot genotip seyrek olsa da, batı ülkelerinde nüfusun %15'i Faktör V Leiden için taşıyıcıdır ve bu durum kişisel tromboz riskini 5 -10 kat arttırır. Homozigot Leiden mutasyonunun penetransı %80, heterozigot mutasyonun penetransı % 12-20 civarındadır.
b) Faktör II (Protrombin) G20210A Mutasyonu;
Faktor II (protrombin) G20210A mutasyonu kalıtsal trombozun Leiden polimorfizminden sonra gelen en sık nedenidir. Bu plazmadaki protrombin düzeyinin yükselmesine neden olarak tromboz olasılığını arttırır. Sigara, obezite, hipertansiyon ve diyabet gibi risk faktörleriyle birleştiğinde miyokard enfarktüsü riskini de arttırdığı gösterilmiştir. Ailede tromboz hikayesi varsa, fetus büyümesinde gerilik ve plasenta ayrılması (placenta abruptio) ile seyreden gebelik komplikasyonu varsa protrombin mutasyon testi yapılması tavsiye edilir. Tek aleldeki G20210A mutasyonu tromboz riskini 3-11 misli arttırır. Homozigot protrombin mutasyonunda veya Faktör V Leiden mutasyonu ile beraber bulunduğunda venöz tromboz riski çok daha fazla artmaktadır.
Metilentetrahidrololat redüktaz (MTHFR); MTHFR geninde C677 mutasyonunun homozigot olması plazma homosistein düzeylerinde yükselmeye neden olur. Hipertansiyon, hiperlipidemi veya diyabet gibi diğer risk faktörleri olmasa dahi homozigot C677 mutasyonunun tek başına kalp damar hastalığı riskini 3 misli arttırdığı saptanmıştır. A1298C / C677T bileşik heterozigot durumun da homosistein düzeylerinde yükselmeye neden olduğu bildirilmiştir. Homosistein yüksekliğini araştırmak için her iki mutasyonun da test edilmesi tavsiye edilmektedir. Bebeklerde doğumsal bir hastalık olan nöral tüp defekti riskinin de homozigot C677T veya bileşik heterozigot A1298C / C677T mutasyonları ile arttığı ileri sürülmektedir. Homosistein düzeylerinde ve nöral tüp defekti riskindeki artış sadece MTHFR mutasyonlarına bağlı olmayıp toplumun genetik yapısına, diyetlere ve yaşam biçimine göre değişiklik gösterir. Nöral tüp defekti, homosisteinemi, erken yaşta kalp damar hastalığı, erken yaşta venöz tromboz öyküsü olanlarda MTHFR mutasyonlarrnrn testi önerilmektedir. Bu hastalarda folik asit tedavisinin başarılı olduğu gösterilmiştir.
F.2) AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ (FMF)
Ailesel Akdeniz Ateşi (FMF), en sık görülen periyodik ateş ataklarından birisidir. Türkler, Kuzey Afrikalılar, Irak Musevileri ve Ermenilerde yaygındır. Sebebi belirsiz ateş atakları ile birlikte seyreden ve iki-üç gün devam eden karın ağrısı (peritonit) ve/veya akciğer ağrısı (plevral ağrı) ve/veya ayak bilekleri ve diz kapaklarında eklem iltihabı (artrit) olan hastalar için FMF şüphesi bulunmaktadır. Kan testlerinde yüksek eritrosit sedimentasyonu, lökosit sayısında ve fibrinojen miktarında artış gözlenir. Hastalığın semptomları ve şiddeti hastalar arası farklılık gösterir, hatta bazı durumlarda aile bireylerinde bile hastalık seyirlerinde farklılıklar olabilir. Vakaların %70'inde ilk belirtiler 15 yaşına kadar ortaya çıkar. Uzun süre tedavi edilmediği takdirde amiloid birikmesi nedeniyle böbrek yetmezliğine neden olur. Bazen de diğer belirtiler görülmeden ilk olarak amiloidoz gözlenir.
F.3) QF-PCR ile TRİZOMİ TANISI
Yeni moleküler testlerin kullanıma girmesiyle kromozomal bozuklukların prenatal tanısında hızlı (24-48 saat) ve güvenilir şekilde QF-PCR ve FİSH yardımıyla sonuçlar elde edilebilmektedir. Her iki metod da trizomi 21, 13, 18 ve sex kromozom anomalileri için (Kleineferter, Turner) kullanılmaktadır (Şekil 4)(10).
şekil 4.JPG
Şekil 4. QF-PCR yardımıyla trizomilerin tanısı

ÖZELLİKLERİ
***8226;Quantitative Flourescence Polymerese Chain Reaction (QF PCR); DNA kısa tekrar dizilerinin kullanılmasıyla uygulanan, kantitatifbir yöntemdir.
***8226;DNA örneği florasan primerler kullanılarak çoğaltılır, PCR
ürünleri kapiller elektroforezde (ABI 310 Genetic Analyser)
ayrıştırılarak analiz yapılır. Bilinen tüm kromozomal
anomalilerin %99'unu kapsamaktadır.
***8226;Daha az örnek (amnion sıvısı 2-4cc ) alınmaktadır.
***8226;Ekonomiktir.
***8226;24-48 saatte sonuç vermektedir.
***8226;Gelecekte maternal kandan fetal hücre tayini ile non invaziv prenatal testler arasına girmeye aday olarak kabul edilmektedir.

F.4) POLİMORFİZM
İnsan değişkenliğinin temelini oluşturur. Çevresel uyaranlara yanıtı da içeren polimorfizmin klinik fenotipe etkileri istatistiki olarak, genetik-epidemiyolojik çalışmalarla belirlenir21.
Ör; Tekli Nükleotit Polimorfizmleri (SNP); Genomdaki tek nükleotid değişiklikleridir (AAGGCTAA ATGGCTAA).
* Genomda 3-500 bazda bir gözlenir.
* Toplumun en az %1 inde olan tek nükleotid değişikliği SNP olarak kabul edilir.
* Genetikvaryasyonların %90'ındansorumludur.
* Hücre fonksiyonunu genel olarak etkilemezler,etkenlere verilen yanıtları değiştirebilirler.
* Evrimsel olarak stabildirler, kuşaktan kuşağa geçerler.
* Etkenlere yanıtları epidemiyolojik olarak değerlendirmede, biyomedikal, farmakogenetik çalışmalarda uygundurlar.
G.) MİKRO-CHİP (microarray) TEKNOLOJİSİ
1995 yıllarında geliştirilen fonksiyonel genomiksin anlaşılmasına ışık tutan teknolojidir. Microarray; üzerinde binlerce gen dizisinin immobilize edildiği, yapıştırıldığı ya da fikse edildiği küçük, katı desteklerdir. Genlerin immobilize edildiği destek materyalleri; cam mikroskop slideları, silikon çipler ya da naylon membranlar olabilirler. " ARRAY " belirli bir düzen içerisinde dizmek demektir. Mikroarrayler ile DNA, cDNA ya da oligonükleotit protein vb analizi yapılabilir. Tüm genomun ve ekpresyon ürünlerinin (RNA, protein) tek bir chip üzerinde incelenmesini sağlayan teknoloji olup hastalık tanısı, farmakogenomik, gen keşfi vb. alanlarda büyük öneme sahiptir (22). Microarraylerin Uygulama Alanları;
***8226;Gen Ekspresyon Seviyelerindeki Değişiklikleri Belirlenmesi,
***8226; Tümör sınıflandırması, risk belirlenmesi ve prognozun belirlenmesi
***8226; Genomik Kazanım ve Kayıpların Belirlenmesi,
***8226;İlaç geliştirme, ilaç etkilerinin çalışılması ve terapi geliştirilmesi
***8226; DNA'daki Mutasyonların Belirlenmesi,
***8226; İlaç geliştirme, terapi geliştirme ve kanser oluşumunun yol izinin belirlenmesi şeklinde kısaca özetlenebilir.

__________________
NEVART AKADEMİ
www.nevart.net
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Disleksi Eğitimi
Okuma Güçlüğü
Alıntı ile Cevapla
  #3  
Alt 17.06.09, 09:45
Administrator
 
Üyelik tarihi: Aug 2006
İletiler: 21.463
Blog Başlıkları: 13
CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!CiwCiw öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!
Standart Tıpta moleküler genetik tanı ve klinik uygulamalar-Molecular genetic diagnosis and clinical applications in medicine

SONUÇ
Moleküler genetik analizler sadece DNA düzeyinde değil RNA ve protein üzerinde de yapılarak hastalıkların tanısı, prognozunun belirlenmesi, tedavinin yönlendirilmesinde de giderek artan bir şekilde kullanılmaktadır. Gelecekte bu tetkiklerin hasta başında yapılabilecek kader basit bir hale geleceği muhakkaktır. Ancak en önemli eksiğimiz sağlıklı türk populasyonda bu konularla ilgili çalışmalarımızın az olmasıdır. Bu eksikliğimizi giderecek DNA ve doku bankalarının kurulması, bu alanlarda toplumumuza daha yararlı tanı ve tedavinin yönlendirilmesine ilişkin testlerin oluşturulmasını sağlayacaktır.

Makale Yazarı
Sacide pehlivan
Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıbbi Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı


Eklenmiş Dosya
Dosya tipi: pdf 005.pdf (155,6 KB (Kilobyte), 95x kez indirilmiştir)
__________________
NEVART AKADEMİ
www.nevart.net
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Disleksi Eğitimi
Okuma Güçlüğü
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
applications, clinical, diagnosis, genetic, genetik, klinik, medicine, moleküler, tanı, tıpta, uygulamalar-molecular

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 23:20 .