İnsanlarda sağ serebral hemisfer sanat, mimari,
geometri ve matematik gibi vizüospatial ve
non-verbal fonksiyonlarda, sol hemisfer ise
hitabet, edebiyat ve siir gibi verbal fonksiyonlarda
dominanttır.1-3
Herrmann ve van Dyke solakların çesitli oryantasyonlarda
sunulan aynı veya farklı duyusal
paternleri değerlendirmede sağlaklardan daha hızlı
olduklarını buldular.4 Porac ve Coren genis bir
öğrenci grubunda 3 boyutlu görsel paternlerin
mental rotasyon testinde solakların daha iyi performansa
sahip olduklarını rapor ettiler.5 Ayrıca
mimarlar ve sanat okuyan öğrenciler arasında solak
oranının normal toplumla kıyasla daha fazla olduğu
rapor edilmistir.6,7
Dane ve Gümüstekin göz kayma derecesinin
solaklarda sağlaklara göre daha fazla olduğunu
rapor ettiler.8 Bir anlamda sağlaklarda binoküler
odaklama esnasında iki gözün odaklama noktalarının
birbirine uzaklığının solaklara göre daha fazla
olduğunu buldular. Bu uzaklık fazlalığının cisimlerin
3 boyutlu algılanmasında ve yorumlanmasında
dezavantaj olabileceğini iddia ettiler. Bu iddia
solaklarda non-verbal kabiliyetlerin daha iyi olmasını
ve solaklar arasında daha fazla görsel sanatçı
bulunması bulgusuyla uyusuyordu. Dane ve Dane
üniversite matematik öğrencileri arasında solak
oranının diğer üniversite öğrencileri arasındaki
solak oranından daha fazla olduğunu ve matematik
öğrencilerinde göz kayma derecesi azaldıkça nonverbal
zekanın arttığını rapor ettiler.9 Sonuç olarak
da göz kayma derecesinin matematik kabiliyeti ve
non-verbal zeka ile iliskili olabileceğini iddia ettiler.
Đnsanlarda diyapozon kullanılarak isitme süresi
ölçümü ve bu yolla isitsel asimetri tayini ilk
kez Dane ve Bayırlı tarafından yapıldı.10 Onlar
isitme süreleri açısından sağlakların sağ kulak
avantajına, solakların ise sol kulak avantajına
sahip olduklarını rapor ettiler. Ayrıca sağlaklarda
sağlaklık arttıkça sağ ve sol kulak isitme sürelerinin
arttığı, solaklarda ise solaklık arttıkça sağ ve
sol kulak isitme sürelerinin arttığını rapor ettiler.
Sağlaklarda sağ kulak avantajının sağ yüz bölgesinin
anatomik olarak daha dar yani sağ tarafta
orta kulak mesafesinin daha kısa olması ile solaklarda
da sol kulak avantajının sol yüz bölgesinin
daha dar yani sol tarafta orta kulak mesafesinin
daha kısa olması ile ilgili olabileceği çalısmalar
da yapıldı.11,12 Nitekim Keles ve ark. isitme ile
ilgili olmaksızın sağlaklarda sağ kraniyofasiyal
bölgenin sola göre, solaklarda ise sol
kraniyofasiyal bölgenin sağa göre daha büyük
olduğunu rapor ettiler.13
Yukarıdaki literatür bilgilerinin ısığında, el
tercihi ile göz kayma derecesi ve isitme süreleri
arasındaki iliskiler, göz kayma derecesi ve isitme
süreleri ile non-verbal zeka arasında anlamlı iliskilerin
olabileceği düsünülerek bu çalısmada üniversite
matematik öğrencilerinde isitme süreleri ve
göz kayma derecesi ile non-verbal zeka arasında
iliskiler olup olmadığı arastırıldı.

Gereç ve Yöntemler
Çalısma Atatürk Üniversitesi Erzincan Eğitim
Fakültesi, Matematik Bölümü 1. sınıf öğrencilerinde
yapıldı. Çalısmaya yas ortalamaları 19.18 (±
2.29) olan 70 denek dahil edildi. Deneklerin 36’sı
erkek ve 34’ü kız öğrenci idi. Çalısmaya katılan
kız ve erkek öğrencilerin sayısı birbirine yakın
tutulmaya çalısıldı. Denekler çalısmaya baslamadan
önce yapılacak islemler konusunda bilgilendirildi
ve kendilerine olur belgesi imzalatıldı. Gönüllü
olmayanlar çalısmaya alınmadı. Atatürk Üniversitesi
etik kurul kararları dikkate alındı ve etik
kurul onayı alındı.
El tercihi Edinburg El Tercihi Anketi kullanılarak
tayin edildi.14 El tercihi skorları sıfırdan düsük
olanlar solak, sıfırdan yüksek olanlar ise sağlak
olarak kabul edildi.15 Deneklerin 58 tanesi sağlak
ve 12 tanesi solak olarak bulundu.
Đsitme sürelerinin tayininde ilk kez Dane ve
Bayırlı tarafından kullanılan yöntem kullanıldı.10
Bunun için 128 Hz diyapozon ve dijital kronometre
kullanıldı. Anılan yazarlar tarafından dizayn
edilen cihazda bulunan diyapozona bir elektronik
devre vasıtasıyla sabit güçte bir vurum yapıldıktan
sonra diyapozon Rinne testinde olduğu gibi kulağın
1 cm yakınına tutuldu. Cihazın elektronik devresi
ile diyapozona vurum yapıldığı aynı anda kronometrenin
de baslatılması sağlandı. Deneğin eline
bir elektrik düğmesi verildi. Denekten
diyapozonun titresimlerinin bittiği yani duymamaya
basladığı esnada bu düğmeye basarak kronometreyi
durdurması istendi.
Deneklerin kulak yolları önceden otoskop ile
muayene edildi ve dıs kulak yolu temiz olmayanlar
çalısmaya alınmadı. Ayrıca herhangi bir isitme
problemi olanlar da çalısma kapsamına alınmadı.
Göz kayma derecesi için modifiye Miles testi
kullanıldı.16 Bu modifikasyon ilk defa Dane ve
Gümüstekin tarafından dizayn edilmis ve kullanılmıstır.
8 Teste baslamak için 2 nokta belirlendi.
Birincisi bir metal çubuğun tepe noktası idi ve
deneklerin çenelerini yerlestirecekleri çene destek
noktasına 40 cm uzaklığındaydı. Đkinci nokta ise
birinci noktadan 3 m uzaklıktaki duvarda idi. Denek
çenesini desteğe yerlestirdikten sonra
binoküler olarak birinci nokta ile ikinci noktayı üst
üste getirerek odaklaması istendi. Daha sonra bir
gözünü kapatması istendi. Gözünü kapattığında
duvardaki odaklama noktasından kayma miktarı
cm olarak bulundu. Daha sonra diğer gözü kapatılarak
aynı islem diğer göz için tekrarlandı. Her iki
göz için ayrı ayrı bulunan kayma dereceleri toplanarak
kisinin göz kayma derecesi bulundu. Bu test
gözlük kullanan deneklerin gözlükleri çıkarılmadan
yapıldı.
Non-verbal zeka ölçümü için Cattel’in kültürden
bağımsız zeka testi (Cattell Culture Fair
Intelligence Test) kullanıldı. Bu test non-verbal
(spatial) zeka ölçümlerinde sıklıkla kullanılan güvenilir
bir testtir. Ham verilerin değerlendirilmesinde
zeka testinde kullanılan standart tablolar
kullanıldı. Bu tablolardan yararlanılarak elde edilen
değerler doğrudan doğruya zeka puanlarına
çevrilerek öğrencilerin zeka puanları saptandı.
Đstatistiksel değerlendirme için, SPSS 12.0 for
Windows programındaki ‘two sample Student-t’
testi ve Pearson korelasyon analizleri kullanıldı.

Bulgular
Tablo 1’de sağlak ve solak matematik öğrencilerinde
non-verbal zeka, sağ ve sol kulak isitme
süreleri ve göz kayma derecesi farkları görülmektedir.
Sağ kulak isitme süresi sağlaklarda yüksek
ancak anlamlı değil, sol kulak isitme süresi ise
solaklarda anlamlı yüksek olarak bulundu (t=
2.16, p= 0.03). Göz kayma derecesi solaklarda
daha düsük ancak istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı.
Non-verbal zeka ise solaklarda
sağlaklara oranla anlamlı daha yüksek olarak bulundu
(t= 2.45, p= 0.02).
Tüm deneklerde sağ kulak isitme süresi ile
non-verbal zeka arasında anlamlı iliski bulunmazken
sol kulak isitme süresi ile non-verbal zeka
puanları arasında anlamlı iliski bulundu (r= 0.28,
p= 0.02). Ayrıca göz kayma derecesi ile non-verbal
zeka puanları arasında anlamlı negatif bir iliski
bulundu (r= 0.29, p= 0.02) (Sekil 1, 2).

Tartısma
Bu çalısmada, sağ kulak isitme süresi sağlaklarda
yüksek ancak anlamlı değil, sol kulak isitme
süresi ise solaklarda anlamlı yüksek olarak bulundu.
Bu bulgu Dane ve ark. tarafından daha önce
yapılan isitme ile ilgili çalısmalar ile uyumludur.10-
12 Ayrıca sol kulak isitme süresi arttıkça non-verbal
zeka puanlarının arttığı bulundu. Yapılan literatür
taramasında normal sağlıklı deneklerde isitme-zeka
iliskisine ait yayınlara rastlanamadı. Ancak sağır
deneklerde normal sağlıklı bireylere göre zeka
puanlarının daha düsük olduğuna dair bazı çalısmalar
bulundu.17,18 Bu sonuçların ısığında isitmenin
hatta özellikle sol kulak isitmesinin non-verbal
zeka açısından önemli olduğu söylenebilir.
Göz kayma derecesi solaklarda daha düsük
ancak istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Bu
bulgu da Dane ve Gümüstekin tarafından yapılan
çalısma ile uyumludur.8 Ayrıca kayma derecesi ile
non-verbal zeka puanları arasında anlamlı negatif
iliski bulundu. Bu bulgu da daha önce Dane ve
Dane tarafından yapılan çalısma ile uyumludur.9
Bu sonuçlara göre kayma derecesi ile non-verbal
zeka arasındaki iliskinin varlığı bir daha ortaya
konulmustur.
Non-verbal zeka ise solaklarda sağlaklara
oranla anlamlı daha yüksek olarak bulundu. Bu
bulgu solaklarda çalısmanın giris kısmında bahsedilen
çalısmalarla uyumludur. Bu çalısmalarda
solakların 3 boyutlu görsel paternleri daha iyi yorumladıkları
ve sanat ve mimari ile uğrasan kisiler
arasında solak oranının daha fazla olduğu rapor
edilmektedir. Sonuç olarak, solakların spatial (nonverbal)
zeka açısından sağlaklara göre avantajlı
oldukları söylenebilir.

Tablolar ve Devamı Kaynak PDF