Nüve Forum

Nüve Forum > akademik > Fen Edebiyat Fakültesi > Türk Dili Ve Edebiyatı > 1950-1975 Yıllarında Yazılan Âşık Destanlarında 'Namus' Kavramı

Türk Dili Ve Edebiyatı hakkinda 1950-1975 Yıllarında Yazılan Âşık Destanlarında 'Namus' Kavramı ile ilgili bilgiler


[coverattach=1]1950-1975 Yıllarında Yazılan Âşık Destanlarında "Namus" Kavramı The Concept Of 'Honor' İn Ministrel-Poets' "Epic" Poetry Written In Between 1950-1975 Le concept de l' "honneur" dans les épopées des bardes aşık

Türk Dili Ve Edebiyatı Çağdaş Türk Lehçeleri, Eski Türk Edebiyatı, Türkiye Türkçesi, Türk Diline Giriş, Osmanlı Türkçesi, Temel Bilgi Teknolojisi

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 22.04.10, 07:39
Profesör
 
Üyelik tarihi: Jan 2008
Nereden: Dünyalı
İletiler: 8.024
Mehmet Yücel ... O'nu tanımayan yok ki.Mehmet Yücel ... O'nu tanımayan yok ki.Mehmet Yücel ... O'nu tanımayan yok ki.Mehmet Yücel ... O'nu tanımayan yok ki.Mehmet Yücel ... O'nu tanımayan yok ki.Mehmet Yücel ... O'nu tanımayan yok ki.Mehmet Yücel ... O'nu tanımayan yok ki.Mehmet Yücel ... O'nu tanımayan yok ki.
Standart 1950-1975 Yıllarında Yazılan Âşık Destanlarında 'Namus' Kavramı

[coverattach=1]1950-1975 Yıllarında Yazılan Âşık Destanlarında "Namus" Kavramı
The Concept Of 'Honor' İn Ministrel-Poets' "Epic" Poetry Written In Between 1950-1975
Le concept de l' "honneur" dans les épopées des bardes aşık écrites
entre 1950 et 1975
Bir milletin sözlü ve yazılı kültürü o millete ait inanç, gelenek, görenek, töre ve âdetleri içerisinde ba¬rındırır. Bu çalışmanın konusunu da âşık tarzı şiir geleneği içerisinde yazılı kültür dönemine denk gelen 1950-75 yılları arasında yazılmış, âşık destanlarında işlenen 'namus' kavramı oluşturmaktadır. Bu dönemde, ülkenin içinde bulunduğu siyasi ve kültürel değişmelerden kaynaklanan ahlaki değerlerdeki değişim, sansas¬yonel konu arayan destancıların destanlarına konu olmuştur. Daha fazla satmak, hem ekonomik gelirini ar¬tırmak hem de toplumda prestij elde etmek isteyen destancı toplumun haber alma, ibret alma, toplumsal de¬ğerlerin öğretilmesi, hatırlatılması vb. gibi ihtiyaçlarına cevap verme noktasında namus kavramını ön plana çıkarmıştır.

The oral and written culture of a nation is consisted by that nation's traditions, beliefs, customs and convention. The subject of this article is based on the concept of 'honor' in Âşık epics written between 1950 and 1975 that constitutes the written culture in relation with the â<2ik poem convention. During this period, the alteration in moral values as a result of the political and cultural changes has become a subject for the epic wrtiters who were searching for sensatoinal themes. The epic writers, both in order to increas their eco¬nomic income and to gain social prestige, made the concept vhonorv a forground for satisfying the society's ne¬eds of receiving information and supplying exemplarly, as well as, teaching and reminding the social values.

Bir milletin sözlü ve yazılı ürünleri o millete ait inanç, gelenek görenek, tö¬re, örf ve âdetleri içerisinde barındırır. Bu durum, anonim eserler için olduğu gi¬bi ferdi eserler için de geçerlidir. Aşık Edebiyatı sözlü, yazılı ve elektro-kültür dönemi olmak üzere üç evreye ayrılır (Çobanoğlu Ö. 2000). Bu çalışmanın ko¬nusunu da, âşık tarzı şiir geleneği içinde, yazılı kültür dönemine denk gelen 1950¬1975 yılları arasında yazılmış âşık des¬tanlarında işlenen 'namus kavramı' oluşturmaktadır.
Namus; Türk değerler hiyerarşisin¬de en yüksek noktaya oturtulur. Namus-şeref anlayışı da toplumsal nedenlerin diğer bir görünümüdür. Öyle ki bir er¬kek, ailesinden, annesi, karısı, kızkarde-şi, kızı ve kız arkadaşına -günümüzde-karşı yapılacak herhangi bir davranışta (küfür, laf atma, dedikodu, sarkıntılık vb.) veya başına gelebilecek herhangi bir olayda, (tecavüz, kaçırılma vs.) namusu¬nu temizlemek için gerektiğinde hayatı pahasına da olsa suç işleyebilmektedir (Tezcan 2000:109). Töre cinayetlerinin büyük bir bölümü namus dolayısıyla iş¬lenmektedir. Kişilerin hayatı pahasına suç işleyebildiği, töreye göre cezalandı¬rılması gerekenleri cezalandırdığı tak¬dirde, kanunun kendisine de büyük bir ceza vereceğini bilmesine rağmen, bunu yine de yaptığı, bu önemli ahlaki değer, 1950-75 yılları arasında yazılı kültür geleneğinin yaygın olduğu âşık destanları¬na da konu olmuştur.
Türk değerler hiyerarşisinde olduk¬ça önemli bir yeri olan ve onun dışına çı¬kıldığı zaman, törelerce belirlenen kural¬lara göre kişilere ceza verilen 'namus' kavramını konu alan âşık destanları; bir kahramanlık hikâyesini veya bir olayı anlatan, âşıkların koşma nazım biçimin¬de yazdığı şiirlerdir. Daha önce de belirt¬tiğimiz üzere, anonim eserler gibi ferdi eserler olan destanlar da, âşığın yaşadı¬ğı çağdaki sosyal yapıyı belirlemek açı¬sından önemlidir. Aşıklar destanlarında toplumu derinden etkileyen çeşitli olay¬ları, hayat sahnelerini, ahlaki değerlere ters düşüşü, yankı uyandıran savaşları, ayaklanmaları, kıtlık, deprem, yangın, salgın vb. konuları işlerler (Artun 2002:35). Özellikle namus kavramının işlendiği veya geçtiği destanların arka planında, dönemin sosyal, ekonomik çar¬pıklıkları ve yozlaşan değerler karşısın¬da, toplumdan farklı bir davranış tarzı sergileyen kişiler vardır. Destanların an¬latım biçimi hikâye etme şeklindedir. Aşıklar destanlarında toplumsal, tarih¬sel, bireysel olgu ve durumlar karşısında epik-lirik olarak nitelendirebileceğimiz bir söyleyiş geliştirmişlerdir.
XVI. yüzyılda kahvehanelerin yay¬gınlaşmasına paralel olarak gelişmeye başlayan Aşık Edebiyatı, sözlü kültür or¬tamında icra edilirken, XIX. yüzyılın ilk yarısında matbaanın gazetecilik ve ben¬zeri faaliyetlerde kullanılmasıyla, yazılı kültür ortamına da geçer. Aşık Edebiya¬tı metinleri ilk olarak taş baskı sistemiy¬le, daha sonraları günümüz matbaa tek¬nikleriyle basılarak çoğaltılır. Yazılıp ba¬sılan bu destanlar halkın kalabalık oldu¬ğu yerlerde yüksek sesle okunmak, daha sonraları hoparlörle bağırılmak suretiy¬le satılır. Bu satışlardan oldukça iyi bir gelir ve buna bağlı olarak sosyal prestij elde edilir (Çobanoğlu 2000:142). Des¬tanların bu şekilde, gezilmek suretiyle kalabalık yerlerde satılması ve yazılı ol¬ması, dinleyici-okuyucu yapısının kitle-selleşmesine neden olur. Dolayısıyla da bu destanları okuyan, çok daha geniş kitle oluşur. Bu yeni gelenek çevresinin okuyucu potansiyeli, sözlü kültür orta¬mıyla karşılaştırıldığında -çünkü sözlü kültürde dinlemek için dışarı bir mekâ¬na gitmek gerekmekteydi- bunların da¬ha çok kadınlardan meydana geldiği gö¬rülür.
Aşık tarzının, müşteri ve dinleyici kitlesindeki değişiklik nedeniyle destan¬larda tematik çeşitlenme görülür. Bunun sebebi sadece rekabet değil, yeni oluşan okuyucu kitlesinin şikâyet, istek, beğeni ve beklentileridir. Dolayısıyla konular büyük oranda toplum yapısını yansıtır, topluma ters düşen bir davranış yadır¬ganır, âşığın elde edeceği prestiji, şöhre¬ti ve kazanacağı parayı engeller.
Bu yıllardaki yazılı kültür dönemi âşıkları için, gazeteler bilgi kaynağı olur. Dolayısıyla haber verici işlevleri ön pla¬na çıkan, sansasyonel olaylar üzerinde yoğunlaşan destanlar üretilir. Bunun ya¬nında, sözlü kültür ortamı destanlarında görülen, âşığın anlattığı olayı bizzat gör¬düğünü vurgulaması ve kısmen buna da¬yalı birinci tekil şahısla anlatımların ye¬rini, âşığın dışında olduğu bir olayı rapor ettiği, bir yapı alır (Çobanoğlu 2000:145). Halkın kullandığı dili kullanan âşıklar, o dönemlerde gazetelerin kullandığı ağır dili anlamayan halkın bazı kesimleri arasında adeta bir çevirmen işlevi de üstlenmişlerdir.

Gönül GÖKDEMİR
Doğu Akdeniz Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Görevlisi
Eklenmiş Resim
Dosya tipi: jpg epics writers.jpg (33,2 KB (Kilobyte), 2x kez indirilmiştir)
Eklenmiş Dosya
Dosya tipi: pdf gönül gökdemir.pdf (214,7 KB (Kilobyte), 2x kez indirilmiştir)
__________________
[CENTER]NEVART AKADEMİ
www.nevart.net
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Disleksi Eğitimi
Okuma Güçlüğü[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
'namus', aşık, destanlarında, kavramı, yazılan, yıllarında

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 10:00 .