Ruh sağlığı ve bozukluklarının sosyolojisi

Busra · #11 28.05.08, 08:21

Cinsiyet ve Psikiyatrik Bozukluklar
Kadınlara özellikle anksiyete ve diğer nevrotik bozukluklar olmak üzere daha çok psikiyatrik tanı konur. Kadınların aşırı vurgulanmasının iki temel nedeni vardır:23

1. Hastane kayıtları: Psikiyatri servislerini kullananların ve yatırılanların sayısı bir kaynaktır. Kadınlar daha çok yatırılır. Bunama açısından ortalama ömür önemlidir. Çin’de ise, tersine kadınlara şizofreni tanısı daha çok konur.24

2. Toplum araştırmaları: Bu çalışmalar depresyon ve nevrotik bozuklukların kadınlarda daha yüksek oranda olduğunu gösterir. Evli kadınlarda sıkıntı yaşantısı daha yüksek orandadır.25
Bu bulgular üç biçimde kategorize edilebilir:

Sosyal nedensellik: Toplum, kadınlarda ruhsal bozuklukların daha yüksek oranda görülmesine neden olur mu? Kadının sosyal rolünün iki yönü önemlidir: Birincisi, kadınlar rollerini ve sorunlarını daha uzun ve derin düşündükleri için ruhsal sıkıntıya daha duyarlıdırlar.26 İkincisi, kadınların bakım verici rollerini yerine getirdikleri ortamlarda ruh sağlığı daha kötü bulunmuştur.

Hatalı değerlendirme: Kadının aşırı düzeyde ortaya konması bir ölçüm hatası (artefaktı) mıdır?
Evli kadınlarda ruhsal sıkıntı, evli erkeklerden daha yüksek düzeydedir. Evlilik biçimlerinde ve ilişkilerinde rol farklılaşması ve gücün payla
şılması gibi özellikler risk ya da koruyucu etken olarak etki edebilir.
Genelde bekar erkekler evli kadınlardan, ruhsal bozukluklar için evli kadınlar evli erkeklerden, psikiyatrik olmayan hastalıklar için evli erkekler evli kadınlardan daha çok hastaneye yatırılır.5
Kadınlar erkeklerden daha çok yardım arama, sağlık kurumlarını kullanma, ruh sağlıklarıyla ilgili daha çok konuşma eğilimindedir.5 Belirtilerin ortaya çıkmasından yardım aramaya kadar
geçen süre hastaların %20’sinde 1 yıldan daha uzundur.27

Sosyal damgalanma: Kadınlar erkeklerden daha çok mu damgalanır? Bazı araştırmacılara göre, kadınlar annelik ve ev hanımlığı gibi stereotipik cinsiyet rollerine uymada yetersiz kalırsa, ruh hastası olarak etiketlenmeye daha yatkın duruma gelir. Psikiyatride ve tıpta erkek üstünlüğü vardır ve feminist yazarlar bunun önemini vurgular. Kültüre bağlı olarak değişmekle birlikte, ‘sağlıklı kadın’ daha uysal, daha az bağımsız, daha kolay etkilenen, daha az saldırgan, daha az yarışmacı, görünümünde daha özsever, daha az nesnel olarak düşünülür.28
Erkek terapistlerin %70’i “kadın” kavramını negatif, %71’i “erkek” kavramını pozitif olarak değerlendirmektedir. Erkek hekimlerin erkek hastalara sempatiyle baktığı da öne sürülmektedir. Yanı sıra sosyal çalışmacıların çoğu kadın olduğu için, kadınlarda zorunlu hastaneye yatışların olmadığı düşüncesi vardır.5

» Nüve Forum » akademik » Tıp Fakültesi » Psikiyatri

Busra · #12 28.05.08, 08:22

Erkekler ve Ruh Sağlığı
Erkeklerin ruh sağlığıyla ilgili çalışma ve tartışma azdır. Bu alanda var olanlar daha çok işsizlikle ilgilidir. Çünkü işsizlik, ‘erkeksi kendilik imgesi’ nedeniyle sosyal beklentilere uymaz.29

Cinsiyet ve tehlikelilik: Ruhsal bozukluklar yönünden kadınlar, suç istatistikleri yönünden erkekler daha öndedir. Erkeklerin davranışı antisosyal davranış, şiddet ve cinsel saldırı, içkili

saldırgan davranışla; kadınların davranışı kendine zarar verici davranış, depresyon, yeme bozuklukları ile daha çok birliktedir.5 Başkalarına karşı tehlikeli davranış erkeklerde daha sıktır. Kendine yönelik tehlikeli davranış ise karışıktır; kadınlarda intihar girişimi, erkeklerde intihar davranışı daha çoktur.
Erkeklere kadınlardan daha erken yaşta tanı konur. Gelişmekte olan ülkelerde şizofreni tanısı erkeklerde, nevrotik bozukluk tanısı kadınlarda daha sık konmaktadır. Şizofreninin iyileşme oranı kadınlarda daha yüksektir.30

Busra · #13 28.05.08, 08:23

Irk, Etnisite ve Ruh Sağlığı
Sosyal bilimler içinde ırk kavramı tipik olarak üstün bir toplum ve azınlıklar arasındaki ilişkiyi kapsayan ‘ırk ilişkileri’ için kullanılır. Buna karşılık, gruplar arasındaki sosyokültürel farklılıklar genellikle ‘etnisite’ olarak belirtilir. Etnisite terimi kollektif bir kimliği de gösterir. Farklı etnik grupların yaş** biçimleri, onların kendi kültürüne ve diğer kültürlerle ilişkilerine bağlıdır.31
Yakın zamana kadar birçok sosyolog ırk kavramını kullanmayı reddediyordu. Daha sonra gruplar arasındaki biyolojik ayrım için kullanılmaya başlanmıştır. Bu, ırksal gelişmenin bilimi olan öjenik (eugenics) ile ilgili olabilir. Nazi Almanyası’nda ruh hastalarının kısırlaştırılması ve öldürülmesi Alman tıp çalışanlarınca kışkırtılmış ve Nazi Hükümeti tarafından onaylanmıştır. Böylece öjenik ilkelerin etkilediği politikalar ırk ve ruhsal bozuklukları birlikte ele almış-tır.32 Günümüzde birçok sosyolog, antropolog ve biyolog, insanlar arasında salt fiziksel farklılıkların olduğunu ve ırk kavramının tümüyle bırakılması gerektiğini savunmaktadır.33
Azınlık grupları ve sağlıkla ilgili söylenenler daha çok kültürel farklılıklarla ilgilidir. Trans-kültürel psikiyatri, üstün (yerli) kültürün içinde sosyalize olan ruh sağlığıçalışanlarının farklı etnik grupları nasıl tedavi ettiğiyle ilgilidir.34
Etnik azınlıklarda duygu durumu bozukluklarının görülme oranı beyaz Amerikalılara benzese de, bunların uygun ve yeterli bakım alma oranı daha düşüktür.35

Busra · #14 28.05.08, 08:23

Irk ve sağlık: Yirminci yüzyılın ikinci yarısında ülkeler arasında göçün artmasına bağlı olarak göçmenlerde psikiyatrik bozuklukların yaygınlı-ğıyla ilgili çalışmalar çok artmıştır.36 İngiltere’deki siyah ve etnik azınlıkların genel sağlığının
yerli beyazlarınkinden daha kötü olduğu öne sürülmüştür.37
ABD’deki Haitili göçmenlerin ruhsal bozukluklara daha duyarlı oldukları bulunmuştur.38 Bunun birçok nedeninin olduğu düşünülür:
* Genetik: Sosyal bilimciler öjenik birliktelikten dolayı genetik açıklamalardan kaçınma eğilimindedir. Ancak bu alandaki çalışmalara göre, genetik olarak bazıırksal grupların bazı hastalıklara daha duyarlı olduğu kabul edilmektedir.
* Göç: Göçün kendisi ve sonuçları hem fiziksel, hem de ruhsal olarak travmatik olabilir. Aynı ırktan ve aynı yerden kişilerin aynı yere göç etmesi, onların yeni ülkedeki yaş** biçimlerini ırksallaştırmalarına (yeni yerde değiştirmemeye) yol açabilir.
* Maddi dezavantaj: Göçmenler eski durumlarına göre zenginlikleşirken, yerleştikleri toplumun (ülkenin) standartlarına göre yoksul olabilirler. Düşük ücret, ev dezavantajı ve işsizlik, onları yoksulluğun sağlığa doğrudan etkilerine karşı duyarlı duruma getirebilir.
* Kültürel etkenler: Yeni ülkeye göre yaş** biçimi, sosyal destek ağı, akrabalık gibi özellikler sağlıkla ilgili kayıp ve kazançlara neden olabilir.
* Irkçılık: Irkın sağlığa etkisi iki yönlüdür: Birincisi, ırklarından dolayı zarar gören kişilerin stres, yaralanma ve ölüme yatkın olduğu doğrudan etki; ikincisi, iş ve evde ırksal ayrımcılığın yarattığı daha düşük sağlık giderleri.

Busra · #15 28.05.08, 08:24

Hastaneye yatışlarda ırk etkeni: Hastaneye yat