Cinsel İşlev Bozuklukları | Cinsel İşlev Bozuklarında Ayırıcı Tanı ve Süreci | Cinsel hakların ve Üreme hakların dayandırıldığı temel İnsan Hakları | Terminoloji | Cinsel Fonksiyonlar - Cinsel Doyum Yaşamak - Üreme ve Neslin Devamı - Cinsel Davranış |

Sınıflama: Cinsel işlev bozuklukları, psikiyatrik sınıflamalara son 20 yıldır girmiştir. ICD-9'da "Cinsel Sapkınlıklar ve Bozukluklar" başlığı altında, önceleri yalnızca "Frijidite” ve “Empotans" olarak yer alırken, 1978'de ki revizyonda "Psikoseksüel Disfonksiyonlar" sıralanmıştır (Tablo1).(1) 1992'de ICD-10'da 'Organik Nedenli Olmayan Cinsel İşlev Bozuklukları' sınıflandırılmıştır (Tablo 2).(2)
DSM-ll'de(1968) “Psikofizyolojik Bozukluklar” ana başlığı altında, “Genito-İriner Bozukluklar” grubunda “Disparöni” ve “Empotans” gibi bazıları yeralırsa da, uygun karşılığı yoktur.(3) DSM-lll'ten(1980) sonra, cinsel işlev bozuklukları, cinsel yanıt hiyerarşisine uygun olarak sıralanır. Cinsel işlev bozukluğu, cinsel istek veya cinsel yanıt aşamalarında psikofizyolojik değişiklik olarak tanımla-nır.(Tablo 3).(4) DSM-III-R(1987) temelde aynıdır, yalnızca Cinsel İstek Bozukluklan'na 'Cinsel Tiksinti Bozukluğu ' eklenmiştir. (Tablo 4)(5)
1994 yılında son şekli verilen ve halen yaygın olarak kabul gören DSM-IV'de ise, DSM-lll-R'a ek olarak, “Genel Bir Tıbbi Duruma Bağlı” ve “Madde Kullanımının Yolaçtığı Cinsel İşlev Bozuklukları” tanı kategorileri eklenmiştir. (Tablo 5).(6)

DSM-IV'te, cinsel sorunlar ve bozukluklar üç ana başlık altında toplanmıştır :
1) Cinsel işlev bozuklukları, insandaki cinsel yanıt döngüsünün istek, uyarılma ve orgazm evrelerindeki fizyolojik süreçlerden birinde oluşan aksamaya bağlı olarak gelişen bozukluklardır.
2) Parafililer, temel olarak cinsel uyarılma için, alışılmadık nesneler, eylemler veya durumları içeren tekrarlayıcı ve yoğun cinsel dürtü, fantezi veya davranışların zorunlu olması ile karakterize bozukluklardır. Parafililer, DSM-IV'te: Egzibizyonizm (teşhircilik), Fetişizm, Frötterizm (sürtünmecilik), Pedofili, Mazohizm, Sadizm, Transvestik Fetişizm, Voyerizm, Telefon Stokolojisi (açık saçık telefon konuşmaları), Nekrofili (cesetler), Parsi-yalizm (vücudun sadece bir bölümüne odaklanma), Zoofili (hayvanlar), Koprofili (feçes), Klizmafili (eneme) ve Ürofili (idrar) şeklinde sayılır.
3) Cinsel kimlik bozuklukları, kişinin kendi biyolojik cinsiyetinden duyduğu kalıcı rahatsızlık duygusu ile karakterizedir.

Schover ve arkadaşları, 1980'de, genel psikiyatrik sınıflamalarda çok geniş kategorilerin kullanıldığını, bozukluğun niceliksel ayrımlarının önemsenmediğini, bunun da cinsel işlev bozukluğuna özelleşmiş araştırmalar ve tedavi programlanması için yetersiz kaldığını vurgulayarak, çok eksenli tanımlayıcı bir sistem geliştirdiler. (Tablo 6) Bu tanı sisteminde altı eksen vardır; istek, uyarılma, orgazm, cinsel birleşmede ağrı, cinsel etkinlik sıklığına ilişkin duyumsuzluk ve nitel bilgiler. İlk beş eksendeki kategoriler ayrıntılı ve karşılıklı olarak kapalıdır.Başka bir deyişle,bir hasta için her eksenden bir tanı kategorisi kullanılabilir. Altıncı eksen, hastanın partneriyle uyumunu etkileyebilen alışılmadık cinsel tercihler, evlilik sorunları, alkol ve madde kullanımı, psikopatoloji gibi durumları içerir. Bir hasta altıncı eksende birden çok tanı alabilir. İlk beş eksendeki her kategorinin yaşam boyu olup olmadığı, her cinsel etkinlikte mi, durum-sal olarak mı ortaya çıktığı ayrıca belirtilir. Hastanın başvuru yakınması da belirlenir/78' Terminoloji: Cinsel işlev bozukluklarının, psikiyatrinin gündemine girdiği görece kısa sürede tanımlama ve etkin tedavi yöntemlerinin geliştirilmesinde belirgin yol alınmıştır. Bu alanda kullanılan terimlerin de, bu gelişme ve değişmelere koşut olarak gözden geçirilip yenileştirilmesi kaçınılmazdır.
Kadınların cinsel istek, uyarılma ve orgazm aşamalarından birinde veya tamamında yetersizlik anlamında kullanılan frijidite terimi zaman içinde tamamen terkedilmiştir.Benzer şekilde erkeklerin cinsel istek, uyarılma ve boşalma işlevlerinden birinde veya hepsinde ya da üreme gücünde yetersizlik anlamında kullanılan empotans teriminin kullanımı ise 1990'lı yıllarda psikiyatrik yazılarda belirgin olarak azalmış ancak psikiyatri dışı tıbbi yayınlarda azalarak sürmektedir.'9101 Erkeklerin uyarılma işlevindeki bozukluğu anlatmak için, sorunun sınırlarını net olarak belirleyen ve kişisel aşağılama taşımayan "sertleşme bozukluğu" teriminin kullanımı ve yerleşmesi daha uygun olacaktır/10' Boşalma işlevindeki sorunlar için de tartışmalar sürmektedir.Bazı yazarlar tarafından ‘gecikmiş boşalma’ terimi kullanılsa da, sınıflamalarda, durumu doğru tanımlayan ‘ketlenmiş erkek orgazmı’ terimi yer alır.(267) Erken boşalmada ise, önemli olan süre değil, boşalma refleksi üzerinde istemli denetimin olup olmamasıdır.(411) Denetimsizliği tanımlamada, "erken" sözcüğünün yetersiz ve yanlış bir sıfat olduğu açıktır. ‘Erken boşalma’ yerine, denetimsiz ya da ‘istemsiz boşalma’ teriminin kullanımı önerilebilir.*10'

Ölçekler: Cinsel işlev bozukluklarını değerlendirmek amacıyla çeşitli ölçekler geliştirilmiştir. Bunlar arasında LoPiccolo ve Steger tarafından geliştirilen, “Cinsel Etkileşim Ölçeği (The Sexual Interaction Inventory-SII) (12), Derogatis ve Melisaratos tarafından geliştirilen, “Derogatis Cinsel İşlevsellik Ölçeği (Der-rogatis Sexual Functioning Inventory-DSFI)”(13), Schover ve arkadaşları tarafından geliştirilen, “Cinsel Öykü Formu (Sexual His-tory Form-SHF)”(7), Rust ve Golombok tarafından geliştirilen, “Golombok Rust Cinsel Doyum Ölçeği (Golombok Rust Inventory of Sexual Satisfaction- GRISS )”(14) sayılabilir. Tuğrul ve arkadaşları, 1993’te Golombok Rust Cinsel Doyum Ölçeği’nin ülkemizde de geçerli ve güvenilir olduğunu bildirmişlerdir.(15) Halen Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Cinsel İşlev Bozuklukları Poliklini-ği’nde, Schover ve arkadaşlarının “Cinsel
Öykü Formu” için geçerlilik ve güvenilirlik çalışması sürmektedir.

» Nüve Forum » akademik » Tıp Fakültesi » Psikiyatri »

Kaynakpdf