Aynı yıllarda İngiltere’de Liverpool Üniversitesinde Oliver Lodge, Rusya’da Kronstadt Üniversitesinde S. A. Popoff gibi ilim adamları da elektromanyetik dalgaların kullanımını ilerleten çalışmalar yaptılar. Bu teknik buluşların ses aktarılmasında ilk kullanımı İtalyan Guglielmo Marconi tarafından 1895 yılında yapılmıştır. Marconi, önce kısa mesafelere ses aktarımı üzerinde çalışmış, başarılı olması üzerine de uzaklık derecelerini çoğaltarak 1897 Ağustosunda İngiltere’de 55 km. kadar uzaklığa sesin ulaşmasını başarmıştır. Daha sonra ise deniz aşırı ses ulaşımı denemelerine girişerek, İngiltere’nin Cornwall ile ABD’nin Newfoundland eyaletleri arasında telsiz yolu ile ses aktarımını yaptı.
Marconi’nin bu buluşları ilk önceleri özellikle deniz haberleşmesinde kullanılmaya başlandı. 1906 yılında ise telsiz aracılığı ile yine Marconi tarafından müzik ve sözün, teknik deyimi ile ses dalgalarının aktarılması gerçekleştirilmiştir.
1907 yılında Lee De Forest’in ‘boşluk tüpünü’ bulması radyonun teknik buluşlarına yeni bir boyut kazandırmıştır. Bu boşluk tüpü sesin aktarılmasında sürekli olarak kullanılabilen ve daha önce Ambrose Fleming’in buluşu olan radyo lambalarının geliştirilmiş haliydi.
Radyo teknik buluşunun ilk kez iletişim aracı olarak kullanılması önce gemiden gemiye sonraları ise gemiden karaya olmuştur. Bu teknik buluş radyo telsizi daha sonra çeşitli haberleşmelerde kullanılmaya başlanmıştır.
ABD’de bu aracın hızla yayılması bu konuda düzenleyici yasaların oluşturulmasını gerektirmiş ve 1910 yılında Telsiz Gemi Yasası çıkarılarak radyo telsizi ile yapılan haberleşmeye düzenleyici kayıtlamalar getirilmiştir.
Avrupa’da ise ilk düzenli telsiz kullanımı 1914 yılında Almanya’da gerçekleştirilmiştir. Radyonun bir kitle iletişim aracı olarak sürekli kullanılması, kamuya seslenen söz ve müzik yayınlarını yapması ise 1920’lerden sonradır.
Sürekli ilk radyo vericisi 2 Kasım 1920’de ABD’de çalışmaya başlamıştır. KDKA adlı bir istasyonda seçim haberleri ile başlayan yayını 500-2000 arasında dinleyici izlemiştir. Yayınlarını akşam saatlerinde yapan bu ilk radyo istasyonu haber, müzik ve spora yer veren programlar yayınlamıştır. ABD’de 1921 yılında düzenli yayın yapan istasyonların sayısı 4 iken 1922 yılı Aralık ayında bu sayı 392 ye ulaşmıştır. İlk tecimsel yayın ise aynı yıl WEAF adlı radyo istasyonunda başlamıştır. Bu tarihten sonra düzenli radyo yayınları tüm dünyada hızla yayılmıştır.

Ancak radyonun kitle iletişim aracı özellikle de haberleşme aracı olarak kullanılmaya başlandığı ilk yıllarda günümüzdeki gelişmişlikten çok uzaktı. İlk kez elektronik yol ile alışılagelmişin dışında bir biçim ve yöntem ile topluma ulaşılmaya çalışılıyordu. Radyo yayınlarında yer alan her şey yeni bulunmakla beraber ilk kez uygulanıyordu. Bu sebeple yayın türleri çok sınırlı olup radyolarda daha çok haber ve müzik yayını yapılıyordu.
Radyo yayınlarının hızla yayılışı, dinleyici kitlesinin de artmasını sağlamış, ayrıca alıcıların transistörlü, taşınabilir, küçük olarak yapılması da hedef kitlenin çoğalmasına
neden olmuştur. Radyo tekniğindeki ses bandındaki gelişmeler; daha net bir ses alınmasına neden olan FM bandının bulunuşu, 1955’lerde stereo yayınların özellikle müzik yayınlarında kullanılışı, radyonun gelişmesinde başlıca adımlar olarak kabul edilmektedir .
Radyo, bir kitle iletişim aracı olarak, tüm dünyada olduğu gibi, ülkemizde de yaygın bir biçimde kullanılmaktadır. Türkiye, 1927 yılında 5 KW güçle ilk düzenli radyo yayına geçmiştir. Bu tarihte haber ve müzikle başlayan radyo yayınları, yakın zamana kadar devletin resmi organı olarak faaliyet göstererek bir propaganda ve eğitim aracı olarak kullanılmıştır. 1990 yılından itibaren Türkiye’de özel televizyonlar gibi özel radyo istasyonları da yayın hayatına adım atmışlardır.
Türkiye’de şu anda 36 ulusal, 130 bölgesel ve 1054 de yerel yayın yapan toplam 1220 özel radyo bulunmaktadır.
Geçmişten bugüne radyo, haber, eğlence ve reklâm açısından önemli bir kitle iletişim aracı olmuştur. İkinci Dünya Savaşı sırasında radyo, dünyanın her yanındaki insanlara sınır tanımadan her türlü yayını alabildiği bir dönemi yaratmıştı. Bu yayılmayla birlikte radyo da kendi program türlerini yarattı. Örneğin Batı’da 1930 ve 1940’lı yıllarda, Türkiye’de ise özellikle 1950’lerde radyodaki dramalar, bugünün pembe dizileri kadar ilgi görüyordu. Yine Türkiye’de “Radyo Tiyatrosu”nun yayınlandığı geceler evlerde yaşam durur ve herkes radyolarının başında toplanırdı.
Tarihsel süreç içerisinde değerlendirildiğinde radyonun aşağıda sıralanan işlevler ve amaçlar için kullanıldığı söylenilebilir:
• Devletlerin, hükümetlerin, ulusal ve uluslararası alanda kendi ideolojilerini benimsetmeleri, yaymaları ya da pekiştirmeleri,
• Başta üçüncü dünya ülkeleri olmak üzere pek çok ülkede eğitim amacıyla kullanılması,
• Eğlence ve özel sektör ürünlerini pazarlama amaçlı,
• Bazı ülkelerin bağımsızlık savaşlarında ya da baskıcı rejimlere karşı halkı bilgilendirme ve bilinçlendirme,
• Farklı kültüre sahip toplulukların seslerini duyurmak ya da haklarını aramak ve kültürlerini yaşatmak amacıyla kullanılmaları,
• Günümüzde ise internetin kazandırdığı imkanlar sayesinde insanların kolayca radyo kurup kendilerini ifade etme amacıyla kullanmaları
Radyonun öteki araçlara göre daha “hızlı” olması, bu kitle iletişim aracını ön plana çıkartan en başat özelliğidir. Radyonun gazetede olduğu gibi baskıyı bekleme ya da televizyonda olduğu gibi görüntünün elde edilip kurgulanması şeklinde bir zorunluluk yoktur. Bunun yanında radyo, bütün ülkelerde yayıldığı coğrafi alan itibariyle en güçlü yayın aracı olarak bilinmektedir. Bölgelere göre yayın yapılabilmekte, istenilen bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik yapısı dikkate alınarak reklâmlar verilebilmektedir. Ayrıca hem radyo dinleyicisi hem de reklam veren için ekonomik bir reklam ortamıdır.

Bu kadar önemli bir araç olan radyonun Türkiye’de ne kadar dinlendiği ile ilgili bir soruya önceden cevap vermek mümkün değildi. Çünkü radyoların dinleyici oranları ciddi olarak ölçülmüyordu. Bu sorunu gidermek amacıyla radyocular ve reklamverenler tarafından Radyo İzleme ve Araştırma Kurumu (RİAK) kuruldu. RİAK, HTP Araştırma Ve Danışmanlık Şirketine radyoları izleme görevini verdi. HTP üç aylık dönemler halinde radyoları izleyerek bir rapor sunmaktadır. İlk rapora göre Türkiye’de 12 yaş üzerindekilerin %63’ü radyo dinliyor. Kişi başına günlük radyo dinleme zamanı ise 92 dakikadır. Bu oran Avrupa ve özellikle Akdeniz ülkeleriyle hemen hemen aynıdır.
Cinsiyete göre duruma bakıldığında kadınların (yüzde 68) erkeklerden (yüzde 58) daha fazla radyo dinlediği ortaya çıkıyor. Yaş gruplarına göre bakıldığında ise en çok gençlerin dinlediğini görülmüştür. Dinleyicilerin öğretim durumuna göre dağılımı da, eğitimsiz ve yüksek öğretim görenlere göre orta öğretim eğitimi alanların oranı daha yüksek (Yüzde 66). Mesleklerde ise durum şöyleydi: En çok öğrenciler (Yüzde 68) dinliyor ve ikinci sırada da ev kadınları (Yüzde 67) yer alıyor. Daha çok şehirlerde mi, yoksa kırsal kesimde mi radyo dinlendiğine bakıldığında küçük şehirlerde ve ilçelerde dinlenme oranının çok yüksek olduğu gözleniyor. Örneğin, İstanbul'da yüzde 60, İzmir'de yüzde 62, Ankara'da yüzde 70, Erzurum'da ise yüzde 88 dinleme oranları karşımıza çıkıyor. Nüfusu 20 bin ve üzerinde olan ilçelerde bu oran yüzde 67'ye kadar çıkıyor. Şimdi de radyoların en çok hangi saatler arasında dinlendiğine bir göz atalım.
En çok saat 11.00 ile 13.00 arasında radyo dinleniyor. Dinleme oranı sabah 07.00'de artmaya başlıyor 11.00-13.00 arasında zirve yapıyor, az bir düşüşle 19.00'a kadar devam ediyor ve sonrasında ise dinleme oranı iyice düşüyor. Radyolar en çok evlerde (Yüzde 55) dinleniyor. Sonra arabalar (Yüzde 15) ve işyerleri (Yüzde 12) geliyor.
Türkiye'de en çok arabesk şarkılar çalan radyolar dinleniyor. Onu Türkçe pop şarkıları çalan radyolar izliyor. Yabancı müzik kanalları da oldukça fazla dinleniyor. TRT FM ne durumda diye baktığımızda en çok dinlenen üçüncü radyo olduğunu görüyoruz. Radyoların dinleyicileri çok sadıktır. Eskisi kadar olmasa da Türkiye'de büyük bir çoğunluk radyo dinliyor. TRT radyoları gibi fazla eğitici ve bilgilendirici olmasa da özel radyolar eğlendirme misyonuyla milyonlarca dinleyiciye ulaşmış durumdalar.

Radyonun Olumsuz Etkileri
Haber verme, eğitme, eğlendirme, ürün ve hizmet tanıtma (reklam), kamuoyu oluşturma ve daha birçok işlevi vardır. Ancak radyo bu olumlu ve önemli misyonların yanında bazı olumsuz etkilere de sahiptir. Kuşkusuz bu olumsuzluklar aracın kendisi değil onun kullanımından kaynaklanmaktadır. Radyo yayınından sorumlu radyo sahipleri, yayıncılar ve çalışanların radyo programlarının içeriklerini düzenlerken bilinçli ya da bilinçsiz olarak yaptıkları yanlışlıklar dinleyici dolayısıyla toplum üzerinde bazı olumsuz etkilere neden olmaktadır.
• Dilin yanlış ve kötü kullanımı,
• Konuşmalarda Türkçenin doğru, güzel ve etkili kullanılmaması,
• Küfür ve argo içerikli ifadelere yer verilmesi,
• Müstehcen ifadeler veya imalar içeren konuşmalar yapılması,
• Herhangi bir konuda kişi, kurum ya da kuruluşlar hakkında hakaret ve aşağılama içeren ifadeler kullanılması,
• Topluma mal olmuş kişilerin özel hayatlarıyla ilgili haber ve yorumlarda bulunulması gibi etkenler dinleyicilerin sosyal, kültürel ve toplumsal değerlerinde bozulmalara yol açabilmektedir.
Radyolarda yapılan show programlarında DJ’lerin argoda geyik muhabbeti olarak adlandırılan sohbetleri, radyonun eğitici olma özelliğini yok etmektedir. Bu tarz programlar gençlerin içi boş tartışmalara çekilmesine, yaşamlarında güzel ve etkili Türkçe kullanmaktan uzaklaşmalarına, küfür ve argo lügatlerinin gelişmelerine sebep olabilmektedir. Bu sadece gençlerin değil Türkçenin bozulmasına, yabancı dillerin etkisine girmesine neden olmaktadır.
Radyo yayınlarında müstehcen ifadeler veya imalar içeren konuşmalar yapılması toplumun genel ahlakı ve ahlaki değerleri üzerinde olumsuz etkilere neden olabilmektedir. Radyo yayınlarında hakaret ve aşağılama içeren ifadeler kullanılması, topluma mal olmuş kişilerin özel hayatlarıyla ilgili haber ve yorumlarda bulunulması dinleyicilerin dolayısıyla toplumun genelinde birlik ve beraberlik duyguları üzerinde yıkıcı etkilere sebep olmaktadır.
Ayrıca radyo ve televizyon yayınlarının kişinin tutum ve davranışlarında olduğu gibi ruhsal durumu üzerinde de olumsuz etkileri olabilmektedir. Bu etkiler, yayınlar arasında yer alan zor ve şiddet içerikli programların kişiyi, özellikle çocuk ve gençleri bu hareketleri yapmaya yöneltmesi gibi psikolojik etkilerdir.

Radyo Program Türleri
Radyo programları içerikleri bakımından beş ana türde incelenmektedir. Bunlar haber programları, kültür programları, eğlence programları, tecimsel programlar ve eğitim programları olarak sıralanabilir.

Haberler ve Haber Programları
Radyo haberleri, kısa anlaşılır ve akıcı olma özelliğine sahiptir. Radyo haberlerinin en önemli özelliği ve üstünlüğü televizyonun aksine, haberin radyoya ulaştığı anda verilebilmesidir. Radyo haberlerinde televizyonda olduğu gibi arşiv ya da olaya ait görüntüler için çalışılması, haberin kurgulanması, stüdyo ve spikerin hazırlanması gibi ayrıntılı süreçlere ihtiyaç yoktur.
Radyo, müzik ve dramanın yanı sıra, bir haber aracı olarak da kendini kabul ettirmiştir. Giderek halk, radyonun en güvenilir kitle iletişim aracı olduğunu düşünmeye başlamıştır. Radyoya olan bu güven duygusu yapılan bazı araştırmalarda da görülmektedir. Örneğin İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi’nin 5 bin kişilik bir örneklemle yaptığı bir araştırmada “dürüstlük ve güvenilirlik açısından kitle iletişim araçları sıralaması”na göre yüzde 47.2 ile radyo birinci sırada, yüzde 25.5 ile gazete ikinci sırada, nihayet yüzde 17.3 ile televizyon üçüncü sırada gelmektedir.
Genellikle müzik ağırlıklı FM istasyonları hafif haberlerle günü geçirmektedirler. Amerika’daki bu durum Türkiye içinde geçerli olup özellikle özel radyolarda haberler giderek kısalmış ve başlıklar halinde verilmeye başlanmıştır. İçerik büyük çoğunlukla müzik yayınlarından oluşmaktadır ve tüm dünyada eğilim bu yönde olmaktadır.

Müzik ve Eğlence Programları
Eğlence, kültür ve sanat kaygısı taşımayan, kitlelerin ortak zevk ve kültür düzeylerini en küçük ortak paydada birleştiren hafif programlardır. Bu programlar bazıları tarafından insanları uyuşturmakla, halkın zevk ve kültürel değerlerini aşağılara çekmekle suçlanırken, bazıları tarafından da giderek karmaşıklaşan ve stres yaratan yaşam savaşı içindeki insanları sakinleştiren, dinlendiren hafif programlar olarak değerlendirilmektedir. Bu programların niteliği, programcının niteliğinden çok halkın zevk ve beğeni düzeyi ile eş orantılıdır. Eğlence programlarının hazırlanışında ve sunuluşunda radyo yöneticileri ve program yapımcılarının görevi, dinleyicinin beğeni düzeyini yükseltmek ve eğlendirirken eğitmektir.
Eğlence programları; arkası yarınlar diziler, yarışma programları, oradan buradan hafif konuları işleyen ve asıl amacı mizah ve gülmece olan magazin-kuşak programlar şeklinde sunulur. Eğlence programlarında ana öğe müziktir. Dijital otomasyon, kolaylığı ve ucuzluğu nedeniyle radyo yayıncılığındaki eğlence içeriğini çoğunlukla müziğe kaydırmıştır.

Kültür Programları
Eğitim programları gibi doğrudan eğitim amacı taşımayan, sanat, edebiyat vb. bilimsel konularda halkı sıkmadan bilgilendiren programlardır. Din ve ahlak ile ilgili programlar da kültürel programlardır. Açıklamalı ve bilgilendirici klasik, modern ve diğer türlerdeki müzik yayınları da kültürel amaçlıdır. Kültürel programlarda sohbet, tartışma, belgesel, röportaj, tiyatro gibi sunum türleri kullanılır.

Eğitim Programları
Kitlelere öğretim amacıyla planlı, yöntemli, uzman kişiler tarafından hazırlanan ve sunulan programlardır. Ancak günümüzde görselliğin daha etkin olduğunun anlaşılmasıyla radyonun eğitim işlevini televizyon üstlenmiştir.